سرویس سینما و تلویزیون هنرآنلاین// عرفان و دین در کشور ما پیوندی تنگاتنگ و بسیار نزدیک دارد. عرفان ایرانی وقتی در کنار اعتقادات دینی و مذهبی قرار می گیرد، برای مخاطب ایرانی از اهمیت بیشتری برخوردار می شود، زیرا درک نسبی مخاطب از مسایل عرفانی و پیوند این نوع مسایل با ناخودآگاه و مطالعات پراکنده ایرانیها باعث می شود تا مردم درک بهتر و عاشقانهتری از مسایل دینی پیدا کنند. در این میان تلویزیون با پخش سخنرانی افرادی که بتوانند پیوند مناسبی میان عرفان و مذهب برقرار کنند، میتواند در راه افزایش سطح فهم دینی مردم گام های موثری بردارد.
زمانی نه چندان دور وقتی گذر مخاطبان به هر کدام از شبکه های تلویزیونی می افتاد، به خصوص در روزهای پایانی هفته و ساعات پایانی شب، می توانست بخش یا بخشهایی از سخنرانی دکتر الهی قمشهای را ببیند. این سخنرانیها در نقاط مختلفی ضبط شده بود و به صورت کامل، گزیده یا سریالی از یک یا چند شبکه تلویزیونی پخش می شد. یعنی تلویزیون به صورت اختصاصی برنامه ای در این خصوص از این استاد ضبط نمی کرد. بلکه تصویربرداری از جلسات سخنرانی پخش می شد.
مدت کوتاهی بعد از این اتفاق در یکی از ماه های مبارک رمضان چند سال پیش، تلویزیون از خواهر استاد قمشهای برای سخنرانی کوتاه مدت - البته این بار در استودیو و به صورت اختصاصی برای پخش در برنامهای مشخص و خاص که پیش از افطار پخش می شد دعوت کرد- و وی به بیان نکاتی می پرداخت و همانند برادر خود با بیانی شیرین که برای بیشتر مخاطبان قابل درک و فهم بود، برخی از مسایل مهم در زمینه مسایل اخلاقی و توجه به خوب و بد، حلال و حرام را برای بینندگان شرح میداد.
افراط تلویزیون در پخش تصاویر و سخنرانیهای دکتر الهی قمشهای و ایجاد نوعی حس دلزدگی در مخاطب به خاطر پخش بیش از اندازه سخنرانیهای وی پس از مدتی تبدیل به تفریط شد و اکنون چند سالی است که دیگر هیچ نام و نشانی از سخنرانی استادانی که در زمینه عرفان و دین مطالعه دارند، در تلویزیون دیده نمی شود. حتی مدت کوتاهی برخی از سخنرانی های حاج شیخ حسین انصاری در تلویزیون پخش شد که آن هم مدتی است دیگر پخش نمی شود.
نکته بسیار مهمی که مدیران تلویزیون باید به آن توجه داشته باشند این است که، هر چند سیاستهای صدا و سیما کلی است و به دلایل مختلف اجتماعی، سیاسی و فرهنگی تغییر می کند و همین تغییرات است که پخش گونههای مختلف فیلم و سریال و برنامه های سرگرم کننده را تعیین می کند، اما پخش مدت زمانی زیادی از یک نوع برنامه خاص و قطع ناگهانی آن هم باعث از دست رفتن تعدادی از مخاطبان می شود که جلب اعتماد دوباره آنها می تواند کاری دشوار باشد. هم اینکه در نظر نگرفتن مخاطبانی که به این نوع برنامه ها توجه دارند و تعداد آنها به خاطر پخش مدت زمان قابل توجهی از برنامه ای با موضوعی خاص افزایش یافته است، به اعتبار شبکه های تلویزیونی به شدت آسیب میزند.
اگر هم قرار باشد تلویزیون گونه ای خاص برنامه را به هر دلیل قطع کند باید با شیب ملایمی پخش این نوع برنامهها کاهش یابد و آرام آرام به صفر برسد. هر چند به صفر رسیدن آن نیز کار درستی نیست و باید همواره مخاطبان علاقمند را پای تلویزیون نگه داشت. با پخش همان نوع برنامه یا برنامههای دیگری که بتواند جایگزین برنامه مخاطب پسند مورد نظر باشد.
پخش برنامههایی که از سخنرانان محقق در عرفان و دین استفاده می کنند، علاوه بر جذابیت برای مخاطبان به صورت کلی و عمومی، فهم آنها را از دین افزایش می دهد. عرفان به مسایل عاشقانه و دوستی و مهر به خداوند صحبت می کند و دین که مسایل اخلاقی را مطرح میکند و پیام خداوند را برای انسانها به ارمغان می آورد، وقتی در کنار عرفان قرار می گیرد رنگ و بوی قابل فهم تری برای عموم مخاطبان مییابد.
این نوع برنامهها، می توانند مخاطبان جوان را به توجه و بهره گیری از برنامههای مذهبی نیز علاقمند کنند. به این خاطر که هر اندازه مسایل دینی به فطرت و ناخودآگاه افراد گره بخورد، فهم و درک آن برای شخص آسانتر صورت می گیرد و به همان نسبت پایبندی شخص به مسایل دینی را در بر خواهد داشت.
عرفان ایرانی - اسلامی که در آثار اهل ادب و هنر کهن ایران تجلی دارد و نمود توجه به مسایل دینی و گره زدن آن با عرفان با هدف بیان مسایل مختلف دینی و اخلاقی، از طریق بیان قصه و اشعار نغز و مفاهیم بلند و فاخر را می توان در آن به خوبی مشاهده کرد. برای تشریح و تفسیر و حتی بیان مفهوم این نوع اشعار نیازمند محقق یا محققانی است که این مسایل و مفاهیم را با کلامی همه فهم و فراگیر برای مخاطبان بیان کنند.
بنابراین لازم است مدیران تلویزیون هم برای اینکه مسایل دینی بهتر در جامعه رواج پیدا کند و هم به این جهت که مخاطبان علاقمند به برنامه های تولید شده توسط سخنرانان آگاه از مسایل دینی و عرفانی بتوانند از تماشای این گونه آثار تلویزیونی لذت کافی را ببرند، باید چنین برنامههایی را در کنداکتور پخش تلویزیون جای دهند و پخش آن دوباره آغاز شود.
مازیار شیبانیفر