سرویس سینما و تلویزیون هنرآنلاین// خسرو شکیبایی بی‌تردید از محبوب‌ترین هنرمندان معاصر ایرانی بود.او محبوب بود، نه به این خاطر که بازیگری توانا بود و در فیلم‌های مطرحی بازی کرد، نه به این خاطر که طنین صدایش آنچنان گرم بود که سردترین قلب‌ها را گرم می‌کرد.

محبوب بود، چراکه شهرت را با تمام زور و توانش مغلوب کرد و کمرش را به خاک مالید. چراکه افق نگاهش به مردمی که دوستش داشتند هیچگاه از بالا به پایین نبود، چراکه ناشر مهربانی بود، چراکه هر چه بر دارایی‌اش بیشتر می‌شد افتاده تر می شد، چراکه برخلاف اینکه بازیگر بود اما انسانیت را بازی نمی‌کرد، بلکه انسانی زندگی می‌کرد.

خسرو شکیبایی، فارغ‌التحصیل رشته بازیگری از دانشکده هنرهای زیبای داشگاه تهران، متولد هفتم فروردین‌ماه سال ۱۳۲۳، خیابان مولوی تهران، مرگ ۲۸ تیرماه سال۱۳۸۷، ساعت۴صبح، بیمارستان پارسیان تهران، علت مرگ سرطان کبد و نارسایی قلبی. شکیبایی در شناسنامه نامش خسرو بود ولی خانواده و نزدیکانش او را "محمود" صدا می‌کردند. پدر خسرو سرگرد ارتش بود و وقتی او ۱۴ساله بود بر اثر سرطان از دنیا رفت. او قبل از اینکه وارد عرصه تئاتر شود، در حرفه‌هایی چون خیاطی و کانال‌سازی و آسانسورسازی کار می‌کرد.

شکیبایی از سال1342 و در 19سالگی فعالیت هنری خود را در بعنوان بازیگر در تئاتر آغاز کرد. و در همان سال برای نخستین بار روی صحنه تئاتر رفت. پس از مدت کوتاهی به عباس جوانمرد معرفی شد و به صورت کاملا حرفه‌ای بازیگری تئاتر را دنبال کرد. از جمله آثاری که در آن زمان شکیبایی در آنها ایفای نقش کرده‌ می‌توان به نمایش‌های "سنگ و سرنا"، "همه پسران من"، "شب بیست‌ویکم"، "بیا تا گل بر افشانیم "و همچنین نمایش‌های تلویزیونی "فیزیکدان‌ها" و "هنگامه شیرین وصال " اشاره کرد.

زنده‌یاد شکیبایی پنج سال پس از ورود به تئاتر، در سال۱۳۴۷ وارد حرفه دوبلوری شد و مدت کوتاهی نیز در این زمینه به فعالیت پرداخت.

شکیبایی در سینما

شکیبایی نخستین بار در سال۱۳۵۳ در فیلم کوتاه و ۱۶میلیمتری "کتیبه" به کارگردانی فریبرز صالح مقابل دوربین رفت. در سال ۱۳۶۱ در حالیکه مشغول بازی در نمایش "شب بیست‌ویکم" بود، مورد توجه مسعود کیمیایی قرار گرفت و با بازی در فیلم "خط قرمز" به سینما آمد و تا سال ۱۳۶۸ در فیلم‌های مانند "دزد و نویسنده"، "ترن" و "رابطه" بازطی کرد. اما بعد از بازی در فیلم "هامون" داریوش مهرجویی بود که نام خسرو شکیبایی بر سر زبان‌ها افتاد. او برای بازی‌اش در این فیلم از هشتمین جشنواره فیلم فجر، سیمرغ بلورین دریافت کرد و تحسین منتقدان و مردم را برانگیخت. خسرو شکیبایی از سال ۱۳۶۸ به بعد، دیگر نتوانست از جلد حمید هامون بیرون بیاید و حمید هامون را در انواع اقسام لباس‌ها و تیپ‌های مختلف تکرار کرد. اما توانایی‌های انکارناپذیرش را با بازی تاثیرگذارش در دو فیلم متفاوت "کیمیا" و "کاغذ بی‌خط" به اثبات رساند.

او برای بازی در فیلم "کیمیا" احمدرضا درویش در سال ۱۳۷۳ بار دیگر برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول از سیزدهمین جشنواره فیلم فجر شد. او سومین سیمرغ خود را هم را برای بازی در نقش عادل مشرقی فیلم "سالاد فصل" فریدون جیرانی گرفت. از آخرین افتخارات شکیبایی هم دیپلم افتخار برای فیلم "اتوبوس شب" کیومرث پوراحمدبود.

پس از گذشت نزدیک به ۲۲ سال از اولین حضورش در فیلم کیمیایی، در فیلم "حکم" باری دیگر در فیلم وی در کنار عزت‌الله انتظامی ایفای نقش کرد. در ۹ تیرماه ۱۳۸۷ در دومین جشن منتقدان سینمایی، جایزه یکی از برترین بازیگران سی سال سینمای پس از انقلاب را گرفت. او همچنین در بیست‌وششمین جشنواره فیلم فجر، بازیگر و گوینده تیزر جشنواره بود. شکیبایی در تلویزیون شکیبایی در سال ۱۳۵۴، یعنی یک سال بعد از اولین حضور خود در فیلم کوتاه "کتیبه"، به دعوت محمدرضا اصلانی در سریال "سمک عیار" ایفای نقش کرد و پس از آن نیز در سریال‌هایی چون "لحظه"، "کوچک جنگلی"، "مدرس"، "روزی روزگاری"، "خانه سبز"، "کاکتوس"، "آواز مه"، "تفنگ سر پر" و "در کنار هم" بازی کرد. او در تلویزیون هم موفق بود و از همان زمان که در نقش سیدحسن مدرس بازی کرد و آن مونولوگ طولانی معروفش را اجرا کرد، تا کارهای به یاد ماندنی‌ای همچون "روزی روزگاری"، "خانه سبز".

شکیبایی در این اواخر در فیلم های تلویزیونی "پیوند" ساخته سعید عالم‌زاده و "آشیانه‌ای برای زندگی " ساخته حمید طالقانی هم به ایفای نقش پرداخت. شکیبایی و دکلمه زنده‌یاد شکیبایی علاوه بر هنرنمایی در نقش‌آفرینی تئاتر، سینما و تلویزیون، برخی از سروده‌های فروغ فرخزاد، سهراب سپهری، سیدعلی صالحی و محمدرضا عبدالملکیان را هم به صورت دکلمه اجرا کرده بود که بسیار مورد توجه قرار گرفت و تا امروز بارها و بارها منتشر شده است.

حسین سینجلی