گروه استان‌ها، هنرآنلاین // رضا نادری

آمنه یوسف زاده دکترای اتنوموزیکولوژی (موسیقی شناسی قومی) از دانشگاه نانتر پاریس، عضو بخش پژوهش های جهان ایرانی- هندی وابسته به مرکز ملی تحقیقات علمی فرانسه (CNRS) و عضو جامعهٔ اتنوموزیکولوژی فرانسه (SFE) فعالیت‌های پژوهشی‌ را از سال 1998 در مقام پژوهشگر وابسته به مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه دنبال کرده است. از سال 2009 در نیویورک ساکن شده و از آن تاریخ، عضو سمینار مطالعات ایرانی دانشگاه کلمبیاست. در سال تحصیلی 2009- 2010 استاد مهمان در دانشگاه کلمبیا بود و از سال 2010 در مقام استاد مهمان در مدرسهٔ عالی فوق لیسانس و دکتری شهر نیویورک (CUNY) تدریس می‌کند و اکنون در همان نهاد دانشگاهی با پروفسور استفن بلام در چهارچوب چندین پروژهٔ مشترک تحقیقاتی همکاری می‌کند.

او تاکنون ده‌ها مقاله در مجله‌های معتبر علمی از جمله در ایرانیکا دربارهٔ موسیقی به زبان‌های فارسی و فرانسه و انگلیسی چاپ کرده است.

یوسف زاده متولد تهران است. دلبستگی او به خراسان و موسیقی رامشگران شمال آن در سال 1975 در جشنوارهٔ هنر شیراز و از دوران نوجوانی اش شروع می شود هنگامی که برای نخستین‌بار هنرنمایی اولیاقلی بخشی یگانه را می‌بیند و صدای نیرومند و دلنشین او را می‌شنود، کنجکاوی‌های نخستین، رفته رفته جای خود را به جست و جوهای منظم می‌دهد. پس از چند سفر کوتاه به شمال خراسان و شنیدن نمونه‌های ضبط شده از موسیقی این منطقه، درمی‌یابد که غنای موسیقی این سرزمین پهناور بیش از آن است که در آغاز فکر می‌کرده است. او در فاصله سال های 1366 تا 1380 پژوهش های میدانی درباره موسیقی شمال خراسان را انجام داده است که ماحصل این پژوهش های پرمشقت کتاب ازشمندی است به نام "رامشگران شمال خراسان - بخشی و رپرتوار او " کتاب در اصل متن کامل شده و گسترش‌یافتهٔ رسالهٔ دکتری نویسنده است که در سال 1997 در دانشگاه نانتر پاریس با درجهٔ عالی از آن دفاع کرده است.

آمنه یوسف زاده رساله را با پژوهش‌های میدانی بیشتر و با دیدگاه‌ها و داده‌های جدیدتر تکمیل کرده و حاصل کار را در سال 2002 به صورت کتابی جامع دربارهٔ موسیقی شمال خراسان به زبان فرانسه در انتشارات Peeters چاپ و منتشر کرده و ترجمهٔ فارسی آنرا مؤسسهٔ ماهور سال 1388 (2009 میلادی) در ایران منتشر کرده است.

کتاب آمنه یوسف‌زاده نمونه‌ای است عالی از پژوهش میدانی به شیوهٔ علمی. نویسندهٔ پژوهشگر از روش‌ها و داده‌های رشته‌های گوناگون علوم انسانی مانند تاریخ، ادبیات، قوم‌شناسی، علم عروض، موسیقی‌شناسی و جامعه‌شناسی سود جسته است تا بتواند موسیقی بخشی‌ها را به شایسته‌ترین وجه به ایرانیان و جهانیان بشناساند. بر متن فرانسوی کتاب، ایران‌شناسانی مانند ژان پی‌یر دیگار و موسیقی‌شناسانی مانند ژان دورینگ گفتارهای ستایش‌آمیز نوشته‌اند.

با انتشار ترجمهٔ فارسی کتاب در سال 2009 میلادی در ایران، دلسوزان فرهنگی کشور به غنا و اهمیت موسیقی بخشی‌ها بیش از پیش پی بردند و در سال 2010 پرونده‌ای برای ثبت آن به عنوان میراث معنوی جهان تقدیم یونسکو کردند که پذیرفته شد. البته خود یونسکو نیز به نوعی برای ثبت آن پیشقدم شده بود. ثبت موسیقی بخشی‌ها در فهرست میراث معنوی جهان، دولت ایران و خود یونسکو را موظف می‌کند که در حفظ این میراث بکوشند.

در سال 89 هیئت داوران خانهٔ موسیقی، کتاب «رامشگران شمال خراسان: بخشی و رپرتوار او» را کتاب برتر پژوهش موسیقی شناخت و لوح تقدیر مقام نخست کتاب پژوهشی سال را به آن اهدا کرد. پیش از آن نیز هیئت داوران دوازدهمین دورهٔ کتاب فصل، کتاب آمنهٔ یوسف‌زاده را شایستهٔ تقدیر شناخته بود و جایزه‌ای به آن اهدا کرده بود. کمسیون ملی یونسکو نیز پس از ثبت موسیقی بخشی‌های شمال خراسان در فهرست میراث معنوی جهان با تقدیم لوح تقدیر از آمنه یوسف‌زاده برای تألیف کتاب « رامشگران شمال خراسان» تجلیل و قدردانی کرد .

رضا نادری عضو هیات مدیره انجمن موسیقی استان خراسان شمالی

پایان پیام/