سرویس تجسمی هنرآنلاین: به نظر می‌رسد "پرفورمنس" از هر هنر نزدیک و مشابهی بی‌معناتر است. اما معناگریز و بی‌مفهوم نیست. پرفورمنس انرژی اولیه‌ای است که تلاش می‌کند لختی معمول فکری را به جنبش و هیاهوی جستجوگر و تاویل‌پذیری اندیشه تبدیل کند و یا حداقل بدان سمت سوق دهد. پس معنایی یگانه ندارد. طرفه آن که به جرات می‌توان ادعا کرد که طراح پرفورمنس، خود از بیان روایتی دقیق از اجرا عاجز است و آنچه ادعا کند نباید مستندتر و ارزشمندتر از روایت مخاطب فرض شود.

بعد از ظهر پنجشنبه 10 دی ماه 94 پرفورمنس "مگسک" یا "آگونی 2" در قالب برنامه پنجمین فستیوال "سی پرفورمنس، سی هنرمند، سی روز" در موزه هنرهای معاصر به اجرا درآمد.

طراح و مجری این پرفورمنس محمدباقر ضیایی است. ضیایی را در عالم هنر به عنوان تحصیلکرده فرانسه می‌شناسند. جغرافیایی که قابلیت تعبیر دارد. ضیایی قد بلند است و از نظر سنی، جاافتاده محسوب می‌شود. اسلحه به دوش دارد و به همین سبب از همه حاضرین قدرتمندتر می‌نماید. بنابراین باید مجری طرح را طبقه‌ای خاص از جامعه دانست. از میان تماشاچیان تعدادی، چراغ قوه‌های خود را به سمت او نشانه گرفته‌اند و گویی چشم به او دوخته و او را به نمایندگی و برگزیدگی نشان باقی جمعیت می‌دهند. فیلم تلویزیونی (که عمدتاً نشانه قدرت رسانه‌های عمومی فرض می‌شود) تصاویری از جنگ و انفجار و خشونت را روی پرده نمایش می‌دهد. تصاویری که با حمله دنیای غرب به شرق شروع می‌شود و در آخر به حمله شرق به غرب می‌رسد. انگار که این خشونت اخیر تلافی همان ظلم آغازین غرب به شرق باشد. در میانه تصاویر هر گاه تصویری از شلیک فردی مسلح به دست راست دیگری (با نوشته شما آماده‌اید؟) دیده می‌شود، ضیایی هم به سمت پرده نمایش [یا همان غول رسانه] تیراندازی می‌کند و هربار خون از پشت صفحه نمایش به زمین می‌ریزد. (به نظرم تفاوتی ندارد که به سمت تیرانداز شلیک می‌کند یا دیگری.) می‌شود گفت؛ رسانه با دستانی پنهان، او را ـ به عنوان برگزیده جمعیت مخاطب ـ وادار به قضاوت و عکس‌العملی مشابه می‌کند. آیا این خلاصه رابطه خشونت و جنگ و مردم و برگزیدگان است؟ خصوصاً وقتی تصاویری از حمله داعش به آثار تاریخی یکی از موزه‌های عراق پخش می‌شود (که حسب نظرات کارشناسی در واقع نوعی جعل بوده و این آثار ساختگی و غیراصل تشخیص داده شده است) تردیدی در سلامت این رابطه به وجود می‌آید؟ برگزیدگان جامعه چه می‌کنند و مردم چگونه از پی او می‌روند؟ اما سرانجام ضیایی، خشمگین پرده را پاره می‌کند و با شلیک به چراغ‌های بین جمعیت، آن‌ها را خاموش کرده و به داستان برگزیدگی و قضاوت و جادوی بلامنازع رسانه خاتمه می‌دهد.

البته این پرفورمنس به لحاظ بصری و اجرایی حاوی نکات قابل نقدی هم بود. جلوه‌های صوتی و تصویری جذابی در اجرا پیش بینی نشده بود. نورهای موضعی که می‌توانست با دقتی بیشتر به اجرا کمک کند، در ساده‌ترین شکل ممکن و بدون اعتناء کافی طراحی شده بودند. اتفاقاتی مثل ریخته شدن خون از پشت صفحه نمایش هم تقریباً‌ در تاریکی صحنه و سالن گم می‌شد. مشکلات و محدودیت‌های اجرا در فضای موزه، همزمانی نمایشگاه نقاشی و اجرا در گالری، وسواس برای مقابله با هر گونه اتفاق پیش بینی نشده، محدودیت‌های مالی و... را هم نباید از نظر دور داشت.

انتهای پیام/

سعید فلاح‌فر