سرویس تجسمی هنرآنلاین: "شکستنی" عنوان نمایشگاهی است که با طرح یکی ازحساس ترین مسائل درآثار سرامیکی ،درپی به چالش کشیدن ذات این مدیوم با مفهوم شکستن درذهن است. این نمایشگاه دردو بخش طراحی شده که دربخش اول تلاش شده به عنوان شکستنی و مفهوم سرامیک بنیان توجه شود.البته دراین نمایشگاه منظور نشان دادن سرامیک نیست ،بلکه ازمفهوم سرامیک درنقاشی، مجسمه و ویدیو استفاده شده است وآثار 38 هنرمند دراین بخش از 27 آذر تا 3 دی ماه درفرهنگسرای نیاوران به نمایش گذاشته شده است. به همین بهانه با مهران هوشیار عضو شورای سیاست گذاری نمایشگاه "شکستنی "گفتگویی داشتیم که در زیر میخوانید:
چرا این عنوان یعنی شکستنی را برای این نمایشگاه انتخاب کردید؟ این عنوان چه مفاهیم و دلالت هایی را به همراه دارد؟
با توجه به مفهومی که نسبت به شکستنی در ذهن داریم، طبیعتا یک در هم ریختگی و اضمحلالی را در بر میگیرد. اما رویکردی که شورای سیاست گذاری نمایشگاه و آکادمی هنرهای تجسمی آد برای این عنوان مد نظر داشته است از دو منظر است؛ یکی این که شکستن در اساس مفاهیم مرتبط با حوزه سرامیک، یک ویژگی ذاتی این عنصر است. چون نمایشگاه ما سرامیک بنیان است، پس در نتیجه شکستن جزو ویژگیهای سرامیکی شناخته شده است و اساسا این ویژگی یک ویژگی منفی نیست، علی رغم چیزی که از شکستن در ذهن داریم. شکستن در بحث سرامیک یکی از مفاهیم تکمیل کننده آن است و سرامیک با شکستن خودش است که جاودانه میشود و در تاریخ تداوم پیدا میکند. رویکرد دوم هم این است که در هنر معاصر به خصوص در حوزه سرامیک به دنبال یک ساختار شکنی بودیم که سرامیک را از فضای صرف کاربردی خودش در فضای تجسمی هم وارد کنیم و هنرمند هم بتواند در عرصه سرامیک هم با این مفهوم و با این مدیا فعالیت هنری داشته باشد و با کمک این عنصر کانسپت خودش را بیان کند.
آثاری که در این نمایشگاه شاهد هستیم در چه حوزههایی خلق شدهاند؟
با توجه به انگیزهای که داشتیم تا بتوانیم سرامیک را وارد حوزه تجسمی کنیم، بیشتر هنرمندانی که در بخش مدعو شرکت کردند، از عرصههای مختلف هنرهای تجسمی هستند. یعنی ما در حوزه ویدئو آرت، چیدمان، مجسمه سازی و نقاشی هنرمند داریم و همه هنرمندانی که سابقه کاریشان این مفاهیم بوده با موضوع سرامیک و چالشهایی که این مدیا دارد توانستند آثاری را خلق کنند و این آثار در نمایشگاه عرضه شده است. چه تعداد اثر به نمایشگاه راه یافته است؟
ما از هر هنرمند یک اثر را دریافت کردیم و مجموعا 37 هنرمند در این نمایشگاه آثارشان را عرضه کردند.
انتخاب و حضور هنرمندان طبق چه معیاری بوده است؟
سعی کردیم هنرمندانی را انتخاب کنیم که توان این ساختارشکنی را داشته باشند و تفاوت مدیا را در حیطه فعالیتشان پذیرا باشند و بتوانند تجربیات جدید را بروز دهند. چون خیلی از هنرمندان وقتی فهمیدند نمایشگاه سرامیک بنیان است و باید با سرامیک یک چالشی را داشته باشند، خودشان را کنار کشیدند. آن دسته از هنرمندانی که جسارت ایده پردازی و خلاقیت با یک مدیای جدید را در بستر کارشان پذیرفتند، از دعوت ما بیشتر استقبال کردند و تقریبا اکثر هنرمندان، هنرمندان شاخصی هستند که توانستند با این فضا ارتباط برقرار کنند. شما در ابتدا به متولی و برگزار کننده این نمایشگاه یعنی آکادمی هنرهای تجسمی آد اشاره فرمودید. درباره این آکادمی و سیاستهای آن توضیحات کوتاهی را ارائه بفرمائید.
آکادمی هنرهای تجسمی آد با یک هدف اصلی تاسیس شد و هدف این است که ما بتوانیم نیتی که در این نمایشگاه داریم را به صورت برنامه ریزی شده و با شیوه متناسب با هنر معاصر به مخاطب منتقل کنیم.اتفاقی که شاید کمتر در دانشگاهها یا محیطهای آکادمیک به آن پرداخته میشود. ما سعی کردیم در آکادمی آد بیشتر رویکرد هنر معاصر را مد نظر فعالیتهای آموزشی و فرهنگی هنری قرار دهیم. همانطور که میدانید، هنر معاصر جریانی است که شاید فراتر از هنر مدرن و پست مدرن در دنیا به آن توجه میشود. اما در ایران ظاهرا اینگونه است که ما در اتمسفر مدرن یا نهایتا پست مدرن باقی ماندهایم و درجا میزنیم. به خاطر همین این نمایشگاه سعی کرده از حوزههای مختلف هنرمند دعوت کند. به خاطر این که در عرصه هنر معاصر چیزی به نام رشتههای تفکیکی هنری نداریم. بیشتر انتقال مفهوم و تبیین دغدغههای انسان معاصر است که باید در اثر هنری ارائه شود. این که از چه متریال یا در چه ژانر یا گرایش یا رشتهای فعالیت میشود، ملاک فعالیت هنری یا بیان هنری نیست. قصد این آکادمی هم همین است. اگرچه فعالیتهای آموزشی این آکادمی در حال حاضر در عرصه طراحی، نقاشی و سرامیک پر رنگتر عرضه میشود اما در نهایت به دنبال آن هستیم که فعالیتهایمان به یک نمایشگاه با رویکرد هنر معاصر منتهی شود. با نظر به تجربیات ارزشمندی که در حوزه تدریس، پژوهش، داوری و خلق آثار هنری داشتهاید، بازتاب نمایشگاه را در این ایام چگونه ارزیابی میکنید؟ این نمایشگاه بر اساس اهدافی که قبلاً ذکر شد، چقدر موفق بوده است؟
خوشبختانه تمامی کسانی که به نمایشگاه مراجعه کردند و به دیدن آثار پرداختند، با آثار ارتباط برقرار کردند، در ابتدا با عنوان نمایشگاه خیلی توانستند ارتباط برقرار کنند و خیلی این عنوان برایشان جذاب بود.همچنین چون سرامیک از فضای کاربردی صرف خارج شده و برخورد جدیدی با آن میشود، برایشان جذاب بود. ویژگی دیگر این بود که هنرمندان عرصههای دیگر وارد این فضا شدند و این سه ویژگی برای همه متولیان، مسئولین و هنرمندان جالب توجه بود. در طی مدت برگزاری نمایشگاه معاونت محترم صنایع دستی استان تهران و رئیس پژوهشکده هنر سنتی از نمایشگاه بازدید داشتند. رئیس موزه هنرهای معاصرآقای ملا نوروزی قرار است بازدیدی داشته باشند. خوشحالیم که اکثر مسئولین و مخاطبین نمایشگاه را قابل توجه و ارزشمند تشخیص دادند. حتی یک هنرمند مدعو بنام آقای ژاک کافمن داریم که رئیس آکادمی بین المللی سرامیک هستند و به همراه همسرشان از فرانسه برای حضور وبازدید از این نمایشگاه به ایران امدند و در یک نگاه تطبیقی نسبت به فعالیتهای مشابه در تمامی کشورهایی که سفر کردهاند، انتخاب این عنوان را یک انتخاب فیلسوفانه و هنری تشخیص دادند و حتی سطح نمایشگاه را در حدی دانستند که بتواند به یک نمایشگاه بینالمللی تبدیل شود. ما در برنامههای آتی قصد داریم این مسیر را دنبال کنیم. منتها وقتی وجهه کار بین المللی میشود نیازمند است که سازمانهای مشخصتری در این حوزه با ما همکاری کنند. الان ما با سازمان زیباسازی، پژوهشکده هنرهای سنتی میراث فرهنگی و شرکت صنعت سرام به عنوان همکار و حامی در ارتباط هستیم.ولی به نظرم اگر کار بخواهد جنبه بین المللی پیدا کند طبیعتاً حضور فعال سایر ارگانها را نیز میطلبد.
آیا انتخاب این موضوع و محتوا ادای دینی به داشتههای فرهنگیمان و به طور خاص به سرامیک به عنوان یکی از دستاوردهای هنری و فرهنگی ایران است؟
صد در صد. سرامیک جزو ویژگیهای هویتی فرهنگ ماست که واقعا همه دنیا ما را بر اساس آن میشناسند. سرامیک یکی از ویژگیهای فرهنگی و تاریخی است که در تمام دنیا تبیین کننده هویت ایرانی است. متاسفانه سرامیک کاربردی هم جایگاه ارزشی خودش را در دنیای معاصر از دست داده است. ما با این نیت سعی میکنیم این جایگاه را دوباره احیا کنیم. شاید نشود در عرصه هنرهای کاربردی یا ویژگی کاربردی این مفهوم این جایگاه را تبیین و احیا کرد. چون آنقدر متریالها و کاربردهای متفاوتی بوجود آمده است که پارچ سفالی یا کاشی کاری معماری جایگاهش را در سطحی که ما انتظار داریم از دست داده و ما نمیتوانیم هویت خودمان را بیان کنیم. اما بالاخره سرامیک جزو فرهنگ و تاریخ ماست و برای آن که بتوانیم آنرا در هنر معاصر زنده نگه داریم رویکردی که در این فعالیت مد نظر داریم این است که این اتفاق بتواند در عرصهای متفاوتتر و در رویکردی تجسمی جایگاه خودش را بدست آورد. دقیقاً به همان نیت که این هویت حفظ شود و معرفی شود و مجددا توسط نسل جدید شناخته و مورد استفاده قرار بگیرد. آیا این نمایشگاه در سالهای آتی ادامه خواهد داشت و نهایتا با محوریت سرامیک خواهد بود یا سایر شاخههای هنرهای سنتی مورد توجه قرار خواهد گرفت؟
آکادمی هنرهای تجسمی آد قصد دارد برای تبیین هدفی که قبلا عرض کردم یعنی ساختار شکنی در عرصه هنر و همگامی با هنر معاصر جهان سالانه نمایشگاههای مشابهی داشته باشد. اما این الزام را در خودش نمیبیند که همیشه سرامیک بنیان باشد. در هنر معاصر بر اساس متریال تقسیم بندی نداریم. شاید نمایشگاه سال دیگر بنیانش چیز دیگری باشد. کانسپت همان حفظ هویت و فرهنگ و تعامل و هماهنگی با هنر معاصر است.
انتهای پیام/
پژمان دادخواه، مدرس دانشگاه و پژوهشگر