سرویس تجسمی هنرآنلاین : هویت چه معنایی دارد؟ آیا هویت من ملک خودم است؟ هویت شخصی من چگونه تحت تأثیر فرهنگ، کشور و زندگیای که در اطرافم در جریان است، قرار میگیرد؟ آیا هویت ملی پدیدهای واقعی است؟ اینها سوالاتی است که گودرون والنبوک کیوریتور نمایشگاه ما کجاییم؟ در کاتالوگ نمایشگاه مطرح میکند. نمایشگاهی که دربرگیرندهی آثار هنرمندانی متولد اتریش، آلمان، ایران و سوییس است که همگی ساکن اتریشاند و با استفاده از مدیاهای متعدد پاسخهای شخصی، تجسمی و مفهوم گرایانه ی خود در مواجهه با سؤالاتی در باب هویت شخصی، ملی یا تاریخی را در معرض نمایش میگذارند.
در گالری کوچک ویستا پلاس، ویدئوی سفر کوهستانی (Hohenrausch, Mountain Trip) از زیگفرید ای. فروهاوف ((Siegfried A Fruhauf به نمایش درآمده است. در سفر کوهستانی کارتپستالهایی از کوهستانهای مشهور آلپ در اتریش و مناظر روستایی، معکوس و به دنبال هم به نمایش درمیآید. بدینسان زمین روبروی زمین قرار گرفته و آسمانها به هم میآمیزند و خط ممتد روایی از منظره خلق میکنند. روایتی از سفر که به گفتهی خود هنرمند در آنجا که به قلههای کوهها میرسد ریتمی تندتر را به خاطر تجربهی فشار هوا به خود میگیرد. هنرمند با بهرهگیری از کلیشهی کارتپستالها و وارونگی و کولاژشان سعی در نقد نمایش توریستی سرزمینش دارد. او این دریافت توریستی را دچار خلل نموده و درکی سیالتر از منظره، سفر و سرزمین خلق میکند. هنرمند با خطوط درهم تابیده، تقاطعها و وارونگی شاعرانهی تصویر ارجاع زمانی و مکانی کارتپستالها را به حداقل اهمیت میرساند و کیفیتی تغزلی به مرزهای معنایی سرزمین میبخشد.
ویدئوی گذر (Passagen) از لیزل پونگر (Lisl Ponger) هنرمند آلمانی الاصل ۶۸ ساله در ورودی نمایشگاه به نمایش درآمده است. این ویدئوی دوازدهدقیقهای از تدوین واگویه های مهاجران غیرقانونی که اغلب روزها میان مرزهای سیاسی و دریاها سرگردان بودهاند بر روی راشهای فیلمهای رنگی قدیمی از مناظر توریستی سرزمینهای مبدأ یا مقصد مهاجران ساخته شده است. تجربهی ویدئوی گذر تجربهای هولناک از واقعیات جهان پسا استعماری است و درک هولانگیزی از تجربهی دوری از وطن و طعم گس بیگانگی را به مخاطب ارائه میدهد.
در ورودی سالن اصلی گالری ویستا دو هنرمند آثارشان را به نمایش گذاردهاند. یکی وریا آریا (Vooria Aria) هنرمند ایرانیالاصل و دیگری نیکو وال ((Niko Wahl هنرمند متولد و ساکن اتریش است. وریا آریا چیدمانی از سنگهای لوح (slate) را که نوعی سنگدانهی ریز با ترکیب غبار آتشفشانی است در کنار اسمبلاژهایی از سنگ نصبشده روی کمپوزیت آلومینیومی به نمایش میگذارد. در سنندج شهر زادگاه وریا از سنگ لوح بهعنوان یادمان قبرهای سنتی استفاده میشود. کردها سنگها را به شکلی غریب، متوازن و منظم بر روی قبرها میریزند و گاه به دنبال هم میچینند و وریا نیز همین رفتار را بر روی کاشیهای کف گالری تکرار کرده است. این چیدمان با ارجاعات محلی، فلسفی و زیبایی شناسانهی توأمان فرم آبسترهی سنگها را با مفاهیمی چون مرگ و یادبود میآمیزد. هنرمند علاوه بر این اسمبلاژهای ظریفی از سنگ لوح را بر روی دیوار نیز نمایش میدهد. این طراحی/ سنگها منتزع، همگون و بازیگوشانه اند. وریا سنگهای لوح را بر روی آلومینیوم قرار داده و خطوط محیطیشان را خراش داده و این کار را بارها تکرار کرده است. او سپس خود سنگها را نیز بر روی آلومینیوم نصب نموده و بدینسان طراحی و ابژه را در وحدت و زیبایی ظریف و کمنظیری درهمآمیخته و کیفیتی مینیمالیستی و مفهومی خلق کرده است. اما نیکو وال با چیدمانی از روزنامههای قدیمی، تکه چسبانی شده و کیفیتی مفهومی به نمایشگاه ما کجاییم؟ در تهران آمده است. نیکو وال تجربهی حدود ۸۰۰ کودک یتیم یهودی لهستانی را که در سال ۱۹۴۲ در تهران اسکان داده شدهاند، موضوع کار خود قرار داده است. ازآنجاییکه از خاطرات، یادبودها و تجربیات زیستهی این کودکان چیز زیادی باقی نمانده است، هنرمند از تکههای روزنامههای قدیمی که در تهران یافته بهره گرفته، آنها را به شکل تصاویر کارتونی از کودکان و علایقشان درآورده و در کنار متونی چون There is no memory in Tehran به نمایش درآورده است. متون روزنامهها بهعنوان نمادی از هر آنچه در تجربهی زیستهی این کودکان (کنده شدن ناگهانی از فضا، مکان و آدمهایی که به ایشان تعلق دارند و تبعید شدن به نقطهی دیگری از جهان)، برای خودشان غیرقابل فهم بوده است، آمده است.
کنستانتین لوزر (Constantin Luser) هنرمند اتریشی الاصل دیگری است که اثری با عنوان استریپتیز (Striptease) و انیمیشن طناب قرمز (Red Robe) را در مجموعهی ما کجاییم؟ ارائه میدهد. لوزر در اثر استریپتیز با خطوط سیال و درهموبرهمی، طراحیهایی از المانهای زندگی روزمره، اشکال هندسی، سازهها و متونی که بر تجربههای شخصی دلالت دارند را با ماژیک بر روی دوتکه پارچهی کتانی که از قرار معلوم لباس محلی اتریشاند رسم نموده است. او لباسها را با طراحیها پر کرده و گویی نقشهای دقیق از زندگی شخصیاش را ثبت نموده است. به نظر میرسد که اثر همچون پیغامی است که از جانب هنرمند با طراحیها، هویت ملی پنهان در لباس و عنوان اثر که بر برهنگی دلالت دارد به تهران آورده شده تا از رازهای هویتی پرده بردارد و تجربهی زیسته هنرمند را در متنی بینا فرهنگی قابل خوانش سازد. انیمیشن طناب قرمز با ریتمی سیال از انیمیت طراحی و موسیقی ساخته شده و کیفیتی انتقادی و سیاسی دارد و درعینحال آنچنان به لحاظ فرم و ساخت طراحی شده و دقیق هست که سیاست زده نباشد. در طناب قرمز پرترهها و فرمهای ارگانیک بهتدریج تبدیل به ماشینآلات صنعتی و جنگی میشوند. در پسزمینه تلاقی مییابند. لایهلایه در هم میآمیزند و در نقطهی پایانی به یک دلار کوچک در مرکز تصویر بدل میشوند. هنرمند از طراحیهایی که هنرمندان دورهی نازیسم مابین دوجنگ در اروپا به دستور هیتلر و برای گردآوری دائرتالمعارفی از تصاویر و نمادها خلق نموده بودند بهره گرفته و سپس آنها را در جریان سیالی به ماشینآلات جنگی و صنعتی استحاله داده است. تصاویر، پرترهها و ماشینآلات درزمینهٔ ای یکسان به هم میآمیزند، تکثیر میشوند و شرایط پسااستعماری معاصر را به تصویر میکشند و درنهایت به نقطهی تلاقی تمامی تنازعات قرن اخیر یعنی سرمایه ختم میشوند. در این اثر خوانش تاریخی و چپگرایانهای از تجربهی چند قرن اخیر بشر به دست میدهد و مخاطب را در بهتی عمیق از دریافتی چنددقیقهای و فشرده نسبت به کلیت عظیم تجربهی زیستهاش فرومیبرد.
کلمنز کراوس (Clemens krauss) نیز هنرمند اتریشی الاصلی است که با مجموعهی عکسهایی با عنوان ۷ قدیس (۷ saints) به تهران آمده است. او پیکرههای ایستادهای از نوجوانهایی با حالت آندروژن (جنسیت نامشخص) را درزمینهی سیاه درحالیکه اشیای نمادینی متعلق به ۷ قدیس مسیحی را با خود حمل میکنند، به نمایش درآورده است. اشیای انتخابشده مرتبطاند با تاریخ زندگی هر قدیس و درکی که مردم از آنها دارند و تأثیراتی که گذاردهاند. کلمنز کراوس با جسمانیت بخشیدن به قدیسان در قالب نوجوانانی خیره و مصمم و جدی، تغییری را در معانی و ارجاعهای مطلق و مقدس مابانه ی این شخصیتهای معنوی مسیحی ایجاد میکند. تغییری اندک که با فروکاستن معنویت غیرجسمانی قدیسان به کالبد نوجوانانی با لباسها و حالتهایی معاصر و روزمره تجسم مییابد. نمیتوان دقیقاً مشخص کرد که اینها نوجوانانی معصوم و متعلق به زمان حالاند که تجربههای زیستهشان آنها را به قدیسان شبیه ساخته و یا قدیسانی اند که در کالبد نوجوانانی آندروژن جسمانیت یافتهاند. بدینسان اثر مدام مابین ارجاعات زمانی و تاریخی و نمادین در حرکت است و معانی نوینی از نمادها، جسمانیت و معنویت را بازتولید میکند.
نیوس ویداور (Nives Widauer) هنرمند سویسی الاصلی است که میوهی انار را با کیفیتی نمادین از گفتگوی تعاملی مابین ادیان به گالری ویستا در تهران آورده است. او یک انار را در گالری قرار داده، از مخاطبان میخواهد که هرکدام با آن عکسی گرفته و برای هنرمند ارسال کنند. ویداور این عکسها را بهعنوان تأییدی بر گفتگوی باز میان ادیان جمعآوری کرده و در قالب نمایشگاه و کتاب هنری ارائه خواهد نمود. در این اثر انار بهعنوان ابژهای اساطیری، فرهنگی و قومی در نظر گرفته شده که نمادی از باروری، خرد و زیبایی است. اثر انار ویداور همچون سفیران فرهنگی موضعی آشتیجویانه را در قبال مفاهیم و قراردادهایی چون ملیت، قومیت و تعصبات دینی و نژادی پی میگیرد و هنرمند میکوشد تا از طریق عکسها ارتباط داوطلبانهی بینامتنی و فرهنگی را میان مردمانی از سرزمینها و ادیان گوناگون ایجاد کند.
ملاحت محبخواه