سرویس تجسمی هنرآنلاین: کتاب "هنر معاصر ایران: ریشه‌ها، دیدگاه‌های نوین" تألیف حمید کشمیرشکن که به همت چاپ و نشر نظر منتشر شده است شامگاه جمعه ۲۲خرداد، در مؤسسه ماه مهر و با حضور پرویز تناولی، علیرضا سمیع‎آذر و جمعی از هنردوستان رونمایی شد.

این کتاب باعث افتخار جامعه هنری است

پرویز تناولی، هنرمند برجسته مجسمه‌سازی در این مراسم ضمن تمجید از انتشار چنین کتابی گفت: تاکنون به صورت جسته و گریخته مقالاتی درباره هنر معاصر ایران منتشر شده است؛ این در حالی است که کشمیرشکن با انتشار این کتاب تحقیق جامعی را در اختیار مخاطبان قرار داده است به همین دلیل با دیدن این کتاب بسیار مفتخر شدم و باید بگویم کار کشمیرشکن و نشر نظر قابل تحسین است.

او در ادامه افزود: نویسنده هنر معاصر ایران را از زمان شکل‌گیری هنر اروپایی در دوره ناصرالدین شاه آغاز کرده و به کمال‌الملک و شاگردانش رسیده و در این باره توضیحات جامعی ارائه کرده است و سپس در ادامه به هنر مدرن در کشورمان پرداخته که شاید بیش از هفت دهه عمر نداشته باشد.

تناولی با اشاره به هنرمندان پیشرویی چون جلیل ضیاپور در این دوره اظهار داشت: جلیل ضیاپور از جمله هنرمندان پیشرویی بود که در آغاز دوره مدرن سبک کوبیسم را در کشور مطرح کرد و باعث جنجال بسیاری نیز شد.

این هنرمند با بیان اینکه مکتب سقاخانه‌ای یکی از بخش‌های مهمی این کتاب به شمار می‌رود، ادامه داد: با گذشت زمان به مکتب سقاخانه می‌رسیم که حامیانش بر اصالت مکتب شرقی ایران تأکید داشتند. بر اساس مکتب سقاخانه‌ای نقاشی‌های قهوه‌خانه‌ای، قاجاری و نقاشی‌های عامی شکل گرفت. به همین دلیل این مکتب پایدارتر و ریشه‌دارتر باقی ماند.

وی با اشاره به اینکه کشمیرشکن در نگارش این کتاب هیچ دوره‌ای را فراموش نکرده است، تصریح کرد: شرح فعالیت‌های نقاشان دوره انقلاب و جنگ بخش دیگری است که در این کتاب به آن پرداخته شده که در خور تقدیر است.

تناولی در پایان سخنان خود از نشر نظر به دلیل انتشار این کتاب با کیفیتی بالا و حمایتش از هنر کشور تشکر کرد.

این کتاب مروری بر یک صد سال تلاش هنرمندان ایرانی است

علیرضا سمیع‌آذر یکی دیگر از مهمانان برجسته این مراسم با اشاره به اینکه نخستین دیدارش با کشمیرشکن به ۱۶ سال پیش بر می‌گردد، گفت: نخستین بار زمانی با کشمیرشکن دیدار کردم که وی در دانشگاه آکسفورد در حال نوشتن رساله دکترای خود بود. در آن زمان از برگزاری کنفرانسی بین‌‌المللی در زمینه هنر معاصر ایران خبر داد که برای من جای خوشحالی داشت.

وی در این‌باره ادامه داد: این اتفاق در کمتر از یک سال در حالی اتفاق افتاد که شاهد صحنه‌های غرورانگیزی بودیم. در این کنفرانس محققان بسیاری از اروپا و امریکا جمع شدند و در حالی که تصور می‌کردم باید هنر معاصر ایران را به دنیا معرفی کنیم متوجه شدم که نه تنها این افراد شناخت خوبی نسبت به هنر معاصر کشورمان دارند که متخصصان زیادی هم در این زمینه فعالیت می‌کنند.

سمیع آذر درباره انتشار این کتاب گفت: به رغم تمام فعالیت‌هایی که در زمینه هنر معاصر کشورمان انجام می‌شود همیشه جای کار نظری و تحلیلی خالی بوده از این رو این کتاب جایگاه ویژه‌ای در هنر معاصر کشورمان برعهده دارد.

کارشناس عالی هنرهای معاصر همچنین اظهار کرد: اگر این کتاب حاصل بیش از یک دهه فعالیت کشمیرشکن باشد باید گفت که این کتاب معرفی یک آفرینش جدید در یک قرن گذشته کشورمان نیز هست. این کتاب از دوره کمال‌الملک و شاگردانش آغاز می‌شود. یعنی دوره‌ای که نگاه واقع‌گرایانه وارد ایران شد و از همان زمان منظره و فیگور به شکل واقع‌گرایانه به تصویر کشیده شد.

وی با اشاره به اینکه هنرمندان ایرانی به دنبال معرفی هنر مدرن ایرانی بودند، تصریح کرد: هر چند که هنر مدرن ایران با ماهیت مدرنیسم هم‌خوانی ندارد، چرا که هنر مدرن به کشور خاصی تعلق ندارد اما هنرمندان ایرانی تلاش کردند تا موضوعات و سوژه‌ها را در این سبک از هنر ایرانی کنند و اوج این تلاش‌ها به دهه ۴۰ برمی‌گردد. به همین دلیل مکتب سقاخانه‌ای را به این موضوع نسبت دادند.

سمیع آذر در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اینکه این کتاب سه بخش کلی دارد، گفت: این کتاب حاصل سه مقاله کامل است. مهمترین بخش مکتب سقاخانه یا جریان مدرنیست متمایل به سنت است که در دهه ۴۰ شکل گرفت. بحث بعدی نقاشی انقلاب است. در این کتاب به صورت علمی و بی‌طرفانه بر نقاشی انقلاب مرور شده است. بحث سوم تحلیل عمیقی است که در زمینه معاصریت انجام شده است. با ظهور پست مدرنیست هنرمندان ایرانی تلاش کردند تا فاصله‌شان را با جهان مدرن کاهش دهند و روزآمد شوند. کشمیرشکن به رغم اینکه هنوز در این دوره حضور داریم به شکل مطلوبی به توضیح و بسط این جریان پرداخته است.

وی همچنین با اشاره به اینکه در این کتاب به هنرمندان ایرانی خارح از کشور هم توجه ویژه‌ای شده است ادامه داد: نکته جالبی که در این کتاب وجود دارد بحث هنرمندان خارج از کشور است. هنرمندانی که شاید ملیت کشورهای دیگر را دارند اما نه ریشه‌هایشان را انکار می‌کنند و نه در آن کشورها به هنرمندانی که بخواهند هویت و ریشه‌شان را انکار کنند، درود می‌فرستند. پس چرا نباید به این هنرمندان توجه کرده و آنان را از خودمان ندانیم؟ این هنرمندان جزوی از رودخانه خروشان هنر ایران هستند که در این کتاب هم به آنها و آثارشان توجه شده است.

برای نوشتن این کتاب منابع محدودی وجود داشت

اما حمید کشمیرشکن، مولف این کتاب نیز با اشاره به اینکه در تألیف این کتاب منابع بسیار محدودی وجود داشت، گفت: یکی از مشکلات عمده‌ای که در تألیف این کتاب وجود داشت نبود منابع بود. این در حالی است که برای مطالعه هنر در کشورهای اروپایی و امریکایی منابع بسیاری در دسترس است و نمونه‌های زیادی در دسترس است. اما برای نگارش این کتاب نشریات، کاتالوگ‌ها و تحقیقات قابل اتکای کمی وجود داشت.

وی ادامه داد: این کتاب انعکاس جوانب مختلف مسائل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و بررسی زمینه تاریخی آن است که هنر نیز هم‌راستا با این جریانات پیش رفته است.

این نویسنده با اشاره به اینکه این کتاب را می‌توان تاریخ تحلیلی یک صد سال گذشته نیز نام‌گذری کرد، گفت: در این کتاب برخی هنرمندان حضور ندارند که به طور حتم در آینده مورد مطالعه بیشتری قرار می‌گیرند.

کشمیرشکن همچنین یادآوری کرد که به هنر مهاجرت در این کتاب که پیش از این به زبان انگلیسی تألیف شده است به صورت مجزا پرداخته چرا که با تمام بخش‌های دیگری که در کتاب مورد بحث قرار گرفته‌اند، متفاوت است.

این استاد دانشگاه در پایان از کسانی که برای نگارش این کتاب او را همراهی کرده‌اند و باعث ارتقای کیفیت کتاب شده‌اند، تشکر و قدردانی کرد.

کتاب "هنر معاصر ایران؛ ریشه‎ها و دیدگا‎های نوین" که حمید کشمیرشکن مقدمه کاملی برای آن نوشته است دارای شش فصل با عنوان‎های "پیش زمینه تاریخی"، "ده‌های تردید و رویارویی: مدرنیسم در مقابل وضع موجود"، "پرسش هویت، بومی‎گرایی و ملی‌گرایی در کنار مدرنیسم در هنر و فرهنگ اجتماعی-سیاسی: جنبش‌های نوسنت‌گرا"، "هنر پس از انقلاب"، "گسترش گفتمان‌های معاصر پس از انقلاب: رویکردهای میانه دهه ۱۳۷۰ به این سو" و در نهایت "هنر دیاسپورای ایرانی" است.

این کتاب در ۴۰۴ صفحه، در قطع رقعی و با صفحات گلاسه رنگی از سوی نشر نظر منتشر شده است.

گزارش تصویری مرتبط

انتهای پیام/