سرویس تجسمی هنرآنلاین : چند روز مانده به نوروز نود و چهار گزینهٔ گذران عید برایم سفر بود، به دل کویر و شاید هم به کوههای سنندج اما اتفاق جور دیگری رقم خورد، به دعوت هادی کمالی مقدم و مینا بزرگمهر زوج هنرمندی که پیش از آن بیشتر به مستند سازی و تئاتر میشناختمشان، سری به اولین روز رویدادی زدم که به همت این دو در باغ نگارستان تهران برپا شده بود، رخدادی که رویکردش محیط زیستمان است و در آن آثاری به نمایش در آمده تا یادمان بیاورد که زندگی ماشینی و شهری چه چیزهایی را از ما گرفته، درست در همان لحظه اول دچار درنگی شدم که تمام نوروزم را شامل شد، باغی قجری که تفرجگاه خوش گذرانترین پادشاه قاجار "فتحعلی شاه" بوده، پر بود از آثاری که با تمام مدرن بودنشان بدجوری نشسته بودند به طبیعت باغ، جوری که انگار واقعا چترهای سیاه هادی کمالی مقدم از درخت بیبرگ میان باغ سبز شدهاند و نباریدن باران را به سوگ نشستهاند و "بارون وارونه" را پدید آوردهاند، و یا "چو جویبار آینه روان باش" صبا نصیری که تصویری ساخته بود از واژگونی آسمان در تکههای آینههای شکستهای که روان شده بودند در میان درختان باغ. آنچه در این درنگ برای من و خیلی از مخاطبان دیگر رخ داد، تنها غم و درد ناشی از نداشتن و در معرض خطر بودن گونههای جانوری و نباتی و یا آلوده بودن هوا و خشکسالی نبود، حتی غم تماشای احتزار دریاچهٔ ارومیه از دیدگاه دوربین حسین راستی هم تمام اتفاقی نیست که برای ما افتاد، بلکه آنچه برای بسیاری از مخاطبان رخ داد، یاد آوری گم کردن چیزهایی بود که سالهاست فراموش کردیم، آدمهایی که سالهاست از کنار هم عبور میکنیم، در پیاده روها، پارکها، خیابانها و همدیگر را نمیبینیم.
مجموعه اتفاقات این رویداد باعث شد تا همگی آنهایی که در باغ نگارستان برای بازدید آمده بودند لحظهای روبروی هم درنگ کنند، همدیگر را ببینند، درختان را، پرندههایی که روزگاری در همین شهر از بالای سرمان میپریدند اما دیگر نیستند و حتی حیاتیترین نیازهایمان که در حال از بین رفتن هستند یعنی آب و هوا، نگاه کنیم بشنویم و درنگ کنیم و باز هم درنگ که آنقدر کوته بین شدهایم با تمام دانش و داناییمان که درختان برایمان کلیشه شدهاند آنقدر که خودمان با دست خودمان قطعشان میکنیم تا با خیالی خام از آنها طوری بهتر از آنچه هستند استفاده کنیم.
گاهی این توقف عمیقتر هم بود، مینا بزرگمهر مستندی داشت در این درنگ با نام "جریان از یاد رفتهٔ شهر" که یادمان میانداخت روزگاری در همین تهران زیر پایمان هزاران رشته قنات وجود داشت که شریانهای حیات شهر بود اما امروز این شهر پیر و کهنسال رگهایش خشکیده و نفسهایش به تنگ آمده و همهمان در آن دچار بحرانیم، شاید برخی از ما به سادگی از این دغدغهها عبور کنیم شاید هنوز معتقدیم میشود طبیعت، درختان، موجودات زنده و هرچه را ما در پدید آمدنشان دخلی نداشتیم و معنای حیات را برای ما تداعی میکنند را مصرف کنیم و مصرف کنیم، با اشتهایی سیری ناپذیر مانند "غذا حاضر است" صبا ایمانی که سفرهای برایمان چیده بود پر از شربت و قرص و دارو که شاید خوش بینانهترین فرجام این بیمبالاتیمان باشد یا شاید روزی برسد که مجبور باشیم مانند مسعود کلانتری در "دلگویههایی با هستی کوچکم" به کودکمان بگوییم:
"کودکم یک هفته نفس نکش هواشناسی قول داده است، هفتهٔ بعدی، باد میآید.
گروه هنری" نوآر "در سالهای گذشته فعالیتهای گوناگونی در قالب فیلمسازی اجراهای محیطی و هنرهای شهری داشته و مبنای کار" نوآر "بر خلق فضاهای جمعی و درک هویت فضاهای عمومی تعریف است، بر همین اساس هم ایده ی" درنگ بهار "در ذهن اعضای آن شکل میگیرد و با مشارکت بخش فرهنگی اجتماعی دانشگاه تهران و برخی گروهها و NGOهای دیگر نظیر،" منوکسید تهران "و کمپین" دو سوم "این خیال را تحقق میبخشند.
نکتهای که در میان گفتههای اعضا گروه" نوآر "قابل تامل است طراحی و ایدهپردازی و اجرای آثار (بالاخص چیدمانها) با الهام گرفتن از محیط باغ نگارستان است که شاید دلیل اصلی همنشینی تنگاتنگ این احجام و آثار مدرن با فضای کاملا سنتی باغ باشد. این همخوانی تا جایی پیش رفته بود که برای مخاطب خط سیر ناخود آگاهی را پدید میآورد تا این رویداد را از ابتدا تا انتها به مثابه متنی به خوانش بنشیند، گروه" نوآر "با همت تک تک کسانی که چه به عنوان مخاطب که اصلیترین عنصر شکل گیری رویداد بودند و چه پدید آورندگان آثار توانستند درنگی پانزده هزار نفری را بوجود آورند که میتوان با حمایت تک تک شهروندان و البته دستگاههای مسئول به آن تداومی چشمگیر بخشید.
این رویداد تا پایان فروردین ماه سال جاری در باغ نگارستان تهران برپا خواهد بود و اگر روزی از این روزها احساس کردید به لحظهای تامل ودرنگ نیاز دارید شاید دمی نشستن در فضای" کافه تهرون "در" باغ نگارستان "و دیدن همه اینها که نوشتم و بسیاری که نوشته نشد خالی از لطف نباشد.
محمد غلام ابوالفضل