سرویس تجسمی هنرآنلاین : پنجمین دوره مجموعه نمایشگاههای "دسترسی محدود۵" از ۲۸ آذر در گالریهای آران، ویستا، شماره ۶ و پلتفرم داربست در حال برگزاری است. این مجموعه نمایشگاه با تاکید بر ویدئو آرت، سنمای تجربی و مستند و همچنین صدا و اجرا برگزار شده است و از ۹ بخش جزایر سرگردانی۳، بخی از من، شگفتی روزمره، آثار انجمن سینمای تجربی، موقیت ناپایداری، متا اسمبلانژ، ویدئوآرت بینالمللی، ری سونیک ری ویو و در نهایت پروژه اپ آرت تشکیل شده است. هر بخش این فستیوال دارای یک کیورتور جداگانه است و در هر بخش آثار مختلفی به نمایش گذاشته شده است. آنچه در ادامه میخوانید گفتوگوی هنرآنلاین با امیرعلی قاسمی دبیر "دسترسی محدود۵" و سروناز مستوفی کیوریتور بخش "ری سونیک ری ویو" است.
آقای قاسمی، این روزها شاهد برگزاری پنجمین "دسترسی محدود" هستیم. کمی درباره سابقه این پروژه صحبت کنید.
نخستین فستیوال "دسترسی محدود" سال ۲۰۰۷ یا ۱۳۸۶ در گالری طراحان آزاد برگزار شد. آن روزها ما یک آرشیو از ویدئوهایی که از سال ۸۳ به بعد ساخته شده بود جمهآوری کرده بودیم تا در نمایشگاههای نیومدیا و ویدئوآرت شرکت یا بتوانیم با این آرشیو به هنرمندان دیگر این حوزه کمک کنیم تا آثار خود را تمام کرده یا نمایش دهند. به علاوه همان زمان برای انتخاب ویدئوآرت به شهرهایی مثل استانبول و برلین دعوت شدم. در این مرحله بود که آثاری از هنرمندان ویدئوآرتیست ایرانی و هنرمندان برجسته اروپایی انتخاب کردیم و به همراه یک پرفورمنس صدا و یک سری چیدمان صدا در یک نمایشگاه چندرسانهای به نام "دسترسی محدود" به نمایش گذاشتیم.
دلیل انتخاب عنوان "دسترسی محدود" برای این نمایشگاه چه بود؟
دلیل انتخاب این اسم این بود که هنرمندان هر حوزه در فضاهایی جدا از هم کار میکنند. کسانی که کار صدا میکنند، ویدئوآرتیستها، سازندگان انیمیشن و... هرکدام جمعهای مخصوص به خود را دارند و اثار یکدیگر را میبینند. این موضوع باعث شده است که حاصل کار هر کدام از این گروهها از دیگری پنهان بماند و در واقع این هنرمندان به آثار هم دسترسی نداشته باشند. به این ترتیب چنین رویدادی نیاز بود تا آدمهایی با پیشزمینههای مختلف را دور هم جمع کرده و کارهایمان را با هم ببینیم تا یک تعامل بین رشتهای شکل گیرد.
"دسترسی محدود" کیورتیورهای مختلفی دارد، چرا این ترکیب را برای کارتان انتخاب کردید و مانند سایر نمایشگاهها به یک کیوریتور بسنده نکردید؟
ما تصمیم داشتیم کارمان به شکل یک فعالیت گروهی و تحقیقاتی باشد و به درستی با مخاطب ارتباط برقرار کند. به همین دلیل شروع به شناسایی کیوریتورهایی برای این فستیوال کردیم. کیوریتور را در ایران "نمایشگاه گردان" معنا میکنند در حالیکه کار کیوریتور تنها برگزاری نمایشگاه نیست و میتواند یک نشست را نیز برگزار کند. به علاوه ما برای این کار بسیار تحقیق انجام دادیم و اینطور نبود که برای این فسیوال فراخوان دهیم یا از روی دفتر تلفنمان افراد را انتخاب کنیم. ما میخواستیم با این پروژه برشی بر اتفاقهایی که در حوزه هنر ویدئو و صدا میافتد برشی زده آنها را دور هم جمع کنیم. ما هیچ موضوعی برای هنرمندانمان تعیین نکردیم، کار ما حالت فرمایشی از بالا به پایین ندارد و همه در یک سطح برابر کار میکنیم به همین دلیل به جای اینکه از هنرمندان کار واکنشی بخواهیم درخواست کردیم هر هنرمند مجموعه کارش را در اختیار ما بگذارد تا هم در آرشیومان داشته باشیم و هم کیروتورهای مهمان بتوانند برای هر بخش آثار مناسب را انتخاب کنند.
هنرمندان "دسترسی محدود" از کشورهای مختلف هستند؟
بله ما آثار هنرمندانی از شهرهای مختلف جهان را در این پروژه به نمایش میگذاریم. دلیل اینکه به جای کشور از شهر استفاده میکنم این است که ما به آنچه در پهنه هنری شهرها اتفاق میافتد توجه داریم. اما در مجموع هنرمندانی از بلژیک، اتریش، لهستان، فنلاند، لیتوانی، ایرلند و چند کشور دیگر در این فستیوال با همکاری دارند. البته ما به دنبال آثار هنرمندان خیلی معروف نیستیم به همین دلیل از هنرمندانی دعوت کردیم که کارهایشان با هدف ما هماهنگی داشت و البته در حوزه خود کارهای خوب و جدیدی انجام میدهند.
"دسترسی محدود" در دورههای قبلی تنها به تهران محدود نبود و در شهرهای دیگر نیز برگزار شد. دوره پنجم هم در شهر دیگری به جز تهران برگزار خواهد شد؟
بله پروژه ما تنها به تهران و ایران محدود نیست. در دوره نخست ما به شهر مشهد دعوت شدیم. در دوره دوم به قاهره رفتیم. تاکنون که "دسترسی محدود" پنجم در حال برگزاری از شهرهای مشهد، شیراز و اصفهان برای نمایش این فستیوال دعوت شده است و ممکن است در این شهرها نیز نمایشگاه داشته باشیم.
در فستیوالهای دسترسی محدود همیشه ورکشاپهایی نیز در کنار نمایش آثار وجود داشته است وجود این جنبه آموزشی به چه دلیل است؟
همیشه احساس میشود که با افتتاح یک نمایشگاه کار آن تمام شده است درحالیکه ما معتقدیم کار ما پس از افتتاح تازه شروع شده است. ما میخواستیم از جهات مختلف به این موضوع نگاه کنیم و علاوه بر نمایش آثار، هم مستند کردن همه آنچه در این فستیوال اتفاق میافتد برایمان مهم بود و هم دوست داشتیم از این فرصت فراهم شده استفاده کرده و از تجربیات هم بیاموزیم. دقیقا به همین دلیل است که نام این فستیوال "دسترسی محدود" گذاشته شده است ما از پاره پاره شدن ارتباطات رنج میبریم و فرصت اندکی در اختیار داریم تا درباره مسائل مختلف با هم صحبت کنیم. به نظر من این جمعها باید فضایی برای تبادل نظر داشته باشند و ما سعی کردیم از فرصتی که وجود دارد با برگزاری جلسات و ورکشاپها استفاده کنیم.
در "دسترسی محدود" پنجم گروههای مختلفی با شما همکاری داشتند. به جز انجمن سینمای تجربی و مروری بر ویدئوآرت بینالمللی که توسط دو نهاد مشخص پیگیری و برگزار میشوند بخشهای دیگری نیز وجود دارد که هر یک با هدف مشخصی انتخاب و آثار آن کیوریت شده است. درباره این بخشها نیز صحبت کنید.
یکی از این بخشها "متا اسمبلانژ" نام دارد، آثار این بخش با انتخاب نیما بهرهمند انجام شدکه من پیش از این نیز با او همکاری داشتم. "اپ آرت" نیز پروژه دیگری است که مورشی اللهیاری و میریام وانشی آن را کیوریت کردهاند. این دو پروژه شاید در ابتدا در راستای هم به نظر برسند اما "اپ آرت" به نقش ابزارهای چدید مانند تبلتها و گوشیهی تلفن همراه در ساخت مستند اختصاص دارد و در واقع به این موضوع میپردازد که پس از فراگیر شدن این ابزارها چه کارهایی با آنها میتوان انجام داد. "متا اسمبلانژ" درباره تصویر متحرک است هرچند ممکن است بعضی از آنها آبستره باشد یا بعضی دیگر کلاژی از فیلمهای دیگر باشد. مثلا در کی از این فیلمها که "تعلیق بیاعتقادی" نام دارد یک هنرمند اهل لیتوانی به گشت و گذار در فضاهای متروک پرداخته و آنچه را در این مسیر پیدا کرده را کنار هم قرار داده و در نهایت به نوعی چیدمان میرسد. این مجموعه بیشتر بر شیوههای متفاوت ساخت اثر میپردازد و برای هنرمندان میتواند مفید باشد. به نظر من ما باید کارهای هنرمندانی مانند خودمان را هم ببینیم و نمایشگاههایی از این دست کم به تهرانمیآید. هدف ما دیدن آثار و سنجیدن موقعیت خودمان است.
رویکرد شما در ادامه "دسترسی محدود" به چه شکل خواهد بود؟
فکر میکنم وقتی پول تمام شود مثل باقی اتفاقات در ایران تعطیل خواهد شد.
ویدئوآرت هنوز مارکت خاصی در ایران ندارد. "دسترسی محدود" در این پنج دوره با چه پشتوانه مالی کار کرده است؟
"دسترسی محدود" در ابتدا تا دوره سوم با سرمایه شخصی جلو رفته است. در دوره چهارم گالری آران به ا کمک کرد و در این دوره نیز تبلیغات را گالری ویستا انجام داد و گالری آران نیز امکانات خود را در اختیار ما قرار داد. ما بر اساس مسئولیت اجتماعی که احساس میکنیم و علاقهای که داریم کار میکنیم. متاسفانه بسیاری چیزها در هنر ما جای خود را با پول عوض کرده است و همه به دنبال موضوع مارکت هستند. به نظر من حتی شیوه آموزش هنر نیز در کشور ما هنرمندان را به این سمت سوق میدهد. پیش از مارکت ما باید درباره اهمیت، نیازها و خلاهایی که وجود دارد صحبت کنیم. نباید نگران بازار بود چون وقتی برای بازار کار کنید سلیقه بازار وارد کار میشود و کار را از مسیر خود خارج میکند. من خودم را یک کارگر فرهنگی میبینم و معتقدم باید کار کرد، ما مسئولیت داریم و نباید به دنبال سودی برای خود نباشیم. به نظر موقعیت ما خیلی شکننده است و نهادهایی باید باشند که از جریان هنر حمایت کنند زیرا این موضوع به سرنوشت فرهنگی یک کشور بستگی دارد.
خانم مستوفی در بخش "ری سونیک ری ویو" به نیومدیا و چیدمان صدا پرداخته شده است. کمی درباره این بخش و انتخاب آثار آن صحبت کنید.
این فستیوال "دسترسی محدود" نام دارد و همین تم برای آنتخاب آثار نیز در آن در نظر گرفته شده است زیرا به دلیل همین دسترسی محدود ما ممکن است از بسیاری از آثار هنری و مدیومهای جدید بیخبر بوده و با آنها مواجه نشده باشیم. پروژههای بسیاری در دهههای مختلف و در نقاط متفاوت دنیا انجام شده است. مستند نگاری آثار چیدمان صدا که بسیاری از آنها در نقاط مختلف دنیا اجرا شده است به ما این امکان را میدهد که دوباره با آنها مواجه شویم. ما برای این بخش به دو اتاق فکر کردیم که کارها در تلویزیونهایی که در آن قرار داده شده است تکرار میشود در حالی که اگر این کارها به شکل زنده قرار بود اجرا شود به فضای ۳۰۰ یا ۴۰۰ متری نیاز بود.
پس آنچه در اینجا به نمایش در میآید مستند نگاری آثار چیدمان صداست؟
بله، به عنوان مثال اثر یوناتان ریوس، درباره سیستمی است که بدن انسان را به عنوان یک اینسترومنت قرار داده و با حرکت افراد صدا ایجاد میشود. در کنار این بخش شکل مستندنگاری کار هم نکته دیگری است نگاه این هنرمند را نشان میدهد. نیومدیا اشکال مختلفی دارد و من تلاش کردهام همه این اشکال را در گنار هم قرار داده و همه شاخههایی که از صدا به عوان یک مدیوم اصلی استفاده میکند در این بخش وجود داشته باشد. به طور کلی پیش از این هنر بیشتر به استفاده از عناصر دیداری میپرداخت و شنوایی به عنوان یک حس فرعی به حساب میآمد. نیومدیا به صدا هویت مستقلی داد و کوشید با آن به مثابه یک مدیا نگاه کند. در این هنر همه ابزارهای تولید صدا، ابزاری که کارکرد اصلی آنها تولید صدا نیست و همانطور که گفتم حتی بدن انسان به عنوان اینسترومنت استفاده شده و با آنها اجراهای متفاوتی انجام میشود که البته بسیار گسترده است.
انتهای پیام/