سرویس تجسمی هنرآنلاین: گویا قرار نیست از بودجه نهادهای دولتی و عمومی به خرید آثار هنری سهمی برسد. این طلسم قصد شکستن ندارد. ده سال است موضوع اختصاص کمتر از یک درصد از بودجه و اعتبار عمرانی ساختمانی دستگاههای دولتی و نهادهای وابسته به قوای سهگانه به خرید آثار هنری در قوانین برنامه توسعه و بودجه سالیانه مطرح میشود، اما نتیجهای نداشته است. چه زمانی که قانون به نهادها اجازه و اختیار داد که اگر به آثار هنری علاقه دارند، تابلوی نقاشی، خوشنویسی، اثر حجمی و ... خریداری و فضا و دفتر کارشان را چشم نواز و دلنواز کنند. چه آن وقت که قانون بودجه سال 1390، نهادها و دستگاههای دولتی و تابع قوای سهگانه را موظف کرد یک دهم درصد از بودجه عمرانی ساختمانیشان را صرف خرید آثار هنری کنند. قانون خرید آثار هنری هربار در مرحلهای توقف کرد و ناکام شد. گاهی دولت مادهای را برای خرید آثار هنری در بودجه سال قرار نداد، گاهی مثل سال گذشته مجلس شورای اسلامی به آن رای نداد، دورهای قانون تصویب شد اما نهادها موظف و مکلف نشدند و یک بار هم که قانون خرید آثار هنری از تصویب مجلس گذشت و نهادها موظف شدند اثر هنری خریداری کنند، قانون در اجرا ناموفق بود.
هر چند مدیران آن دوره در همان زمان تصدی و حتی همین روزها از پیگیری و تصویب قانون خرید آثار هنری در بودجه سال 1390 و اجرای آن به عنوان موفقیت یاد میکنند و میگویند قانون به خوبی اجرا شد و نهادها و دستگاهها خرید آثار هنری را از محل این بودجه گزارش دادهاند، اما واقعیت این است که عموما نهادها و دستگاهها این قانون را نادیده گرفتند و دست کم این قانون در مرحله اجرا ناموفق بود.
هیچ گزارش جامع و شفافی که نشان دهد یک دهم درصد بودجه عمرانی ساختمانی هر نهاد چه میزان بوده، آیا این بودجه صرف خرید آثار هنری شده یا نه و اگر شده چه آثاری از چه هنرمندانی و از کدام گالریها یا نمایشگاهها و با چه قیمتی خریداری شده، منتشر نشده است. همانطور که نهادها بر این قانون که آنها را موظف کرده بود اثر هنری خریداری کنند، چشم بستند، مجلس شورای اسلامی و دستگاهها نظارتی هم عدم اجرای قانون را نادیده گرفتند. دولت یازدهم که آمد با بازنگری قانون خرید آثار هنری در بودجه سال 1393، اختصاص یک درصد از اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای دستگاههای دولتی و سازمانهای بهرهمند از بودجه کشور را پیشنهاد کرد که علیرغم تلاش هنرمندان و مسوولان هنری و رسانهها با مخالفت مجلس مواجه شد و تصویب نشد. با تجربههای تلخ و ناکام قانون خرید آثار هنری در پشت سر، امسال هم که نه حال و روز بودجه خوب است و نه حال بودجه فرهنگ و نه قیمت نفت، مدیران و مسوولان چندان به حمایت نهادهای دولتی و عمومی و قانون خرید آثار هنری دل خوش نکردهاند و خوشبین نیستند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره قانون خرید آثار هنری در زمان ارائه لایحه بودجه به مجلس گفته است که دولت در قانون تنظیم مقررات طی تبصرهای به دستگاههای دولتی اجازه میدهد یک درصد اعتبارات خود را صرف فعالیتهای فرهنگی کنند. دولت هم با تسهیل فعالیت حراجها و صدور مجوز گالریها بعضی سنگها را از پیش پای بخش خصوصی برداشته و به آنها برای قدم گذاشتن و حرکت در اقتصاد هنر اطمینان داده است. اما در این شرایط که باز هم امیدی نیست از بودجه کشور به خرید آثار هنری سهمی برسد بخش خصوصی در گالریها و حراجها سکان خرید و فروش آثار هنری را در دست دارند. همین هفته گذشته بود که قیمت نفت در بازار جهانی در حال رکود بود اما هشتمین نمایشگاه "هفت نگاه" با فروش یک میلیارد تومان پایان یافت. آثار هنرهای اصیل یا موسوم به سنتی هم که تاکنون کمتر از آثار مدرن و معاصر وارد بازار هنر شدهاند، حدود یک ماه پیش چکش خوردند و اولین حراج آثار هنرهای اصیل با فروش قابل توجه و امیدوار کننده برگزار شد و خبرهایی هم از برنامه نهادهای دیگری برای فروش این آثار به گوش میرسد. با این حرکتها، هنرمندان نگارگر و خوشنویس هم از این پس فقط به بازارهای خاورمیانه و جیبهای شیخ نشینهای عربی چشم نمیدوزند و به بازار و حراج داخلی هم گوشه چشمی و امیدی خواهند داشت.
برگزاری همایشها و پژوهشهایی در اقتصاد هنر در این سالها مثل همایشی که امروز در خانه هنرمندان ایران برگزار میشود و تاسیس رشته دانشگاهی اقتصاد هنر نتیجه ضرورت و نیاز و تاثیری است که از رونق خرید و فروش آثار هنری و اهمیت آن در دنیای امروز به دست آمده است. اما انجام پژوهشها و همایشهای علمی و دقیق در هر حوزهای که بتوان بر اساس نتایج آن برنامهریزی و حرکت کرد با اطلاعات و مستندات دقیق و جامع و شفافیت ممکن است. آنچه حلقه گمشده اقتصاد هنر و خرید و فروش آثار هنری است نبود شفافیت و اطلاعات جامع است. جز بعضی حراجها و نمایشگاهها که اطلاعاتی از فروش آنها اعلام میشود، هنوز عمده گالریها به عمد یا سهو میزان فروش و آثار فروخته شده را در پستو نگه میدارند.
همین حراج آثار هنرهای اصیل چندی پیش در سکوت برگزار شد و آمار آثار فروخته شده اعلام نشد. تردیدی نیست که اعلام و انتشار آمار فروش آثار علاوه بر اینکه شرایط و زمینه را برای پژوهش و بررسی علمی و قابل اعتماد در اقتصاد هنر فراهم میکند تحرک و پویایی اقتصاد هنر را هم به دنبال دارد. میتواند جریانی ایجاد کند که مردم و رسانهها به آثار هنری بیشتر توجه کنند و خریداران و سرمایهگذاران دیگری را وسوسه کند، قلقلک دهد و ترغیب کند به اقتصاد هنر وارد شوند و در این شفافیت و هویدایی بازار هنر سالمتر و قابل اعتماد خواهد بود. به روزنامههای دو روز بعد حراج تهران و حراج کریستیز نگاه کنید که هنرهای تجسمی را به تیتر یک صفحات فرهنگی و گاهی صفحه یک روزنامهها میبرد و نقل محافل فرهنگی هنری میشود. حالا که یک شب حراج آثار هنری، فروش یک ماه سینماها را رکورد میزند بد نیست آمار فروش آثار هنری در گالریها مثل آمار فروش هفتگی سینماها اعلام شود.
انتهای پیام/
مجید فروغی