سرویس تجسمی هنرآنلاین: به‌نوشته پایگاه‌هنری "روزنامه هنر" از مدت‌ها پیش موزه متروپولیتن نیویورک در تدارک برگزاری نمایشگاه بزرگی از مجموعه‌های نفیس هنری دوره سلجوقی بوده و برای انجام این مهم، برنامه وسیعی را شامل دوره‌های مطالعاتی و کارشناسی، جستجوی آثار در کشورهای مختلف و شناسایی و انتخاب آنها پیاده کرده است. قرار بوده تا برای این نمایشگاه شماری از آثار برگزیده این دوره هنری از کشورهای منطقه شامل ایران و روسیه و ترکیه نیز به امانت گرفته شوند.

اینک و در مراحل میانی انجام این طرح بزرگ، ترکیه در پی سردی روابط سیاسی با غرب که از بحران‌های سیاسی اخیر در منطقه ناشی شده، نخستین کشوری است که در تماس‌های اولیه، دست رد به سینه نمایندگان موزه متروپولیتن زده و آنها را دلسرد کرده است. صد البته که این نخستین باری نیست که ملاحظات سیاسی، در کار تدارک مجموعه‌ها و نمایشگاه‌های بین‌المللی وقفه ایجاد می‌کند اما به نوشته این پایگاه، مشکل پیش آمده اندکی پیچیده‌تر از اینهاست و سابقه چنین مشکلی به گذشته برمی‌گردد.

در سال 2012 هم که موزه ملی بریتانیا نمایشگاه بزرگی را با نام "حج" تدارک می‌دید، در پی بروز مناقشات جدی با موزه‌های ترکیه، این موزه مجبور شد نمایشگاه خود را بدون آثار این کشور برگزار کند. در آن زمان دعوا بر سر استوانه کنده‌کاری بود که نقش هرکول را برخود داشت و طرفین برسر مالکیت آن جدال داشتند. آن دعوا هیچوقت به سرانجام نرسید اما برگی دیگر بر پرونده دعاوی موزه‌های ترکیه افزود. از پنج سال پیش تاکنون موزه‌های ترکیه به‌طور متوالی از آثار مسروقه و گمشده‌ای می‌گویند که بنا به‌ادعای آن‌ها در جریان برگزاری نمایشگاه‌های اینچنینی در اروپا، بریتانیا و آمریکا ناپدید می‌شوند و دیگر ردی هم از آنها وجود ندارد. حتی در سال 2011 مراد سوسلو که بعدها به مقام مدیریت کل موزه‌های وزارت فرهنگ ترکیه رسید، طی سفری به نیویورک پرونده شکایتی را برای بازپس‌گیری 18 قطعه اثر هنری تاریخی باز کرد که در آن زمان درمیان مجموعه موزه متروپولیتن قرار داشتند.

موزه متروپولیتن هنوز از ارایه توضیحات رسمی درباره این جریان خودداری کرده اما منابع نزدیک می‌گویند که این موزه درصورت نبود آثار موزه‌های ترکیه، مجبور است در هر حال این نمایشگاه را با آثاری از دیگر موزه‌های سراسر جهان و از جمله موزه‌های ایران و روسیه برگزار کند، اما در شرایط حاضر همین امکان هم اندکی نامحتمل به‌نظر می‌رسد. استنکاف ترکیه از همکاری با این حرکت هنری ممکن است با خدشه‌ای که به اعتبار متروپولیتن وارد می‌کند، موزه‌های ایران و روسیه را هم به فکر حفظ پرستیژ هنری خود و یا دستکم صیانت از گنجینه‌هایشان بی‌اندازد ولی به‌احتمال فراوان این ماجرا با ملاحظات سیاسی جاری منطقه با آمریکا، راه‌حلی خواهد یافت.

از نظر کارشناسان هم موزه‌های ملی بریتانیا، موزه هنرهای اسلامی برلین، موزه ویکتوریا و آلبرت و نیز مجموعه‌‌ی داوید، از دیگر منابع احتمالی تامین آثار هنری این نمایشگاه خواهند بود.

متروپولیتن این نمایشگاه را با ملاحظه همه وقفه‌ها برای ابتدای سال 2016 برنامه‌ریزی کرده بوده اما حال به‌نظر می‌رسد باید در این زمان قدری بازنگری کند. پس از برخورد سرد مسئولان فرهنگی ترکیه با پیام‌های غیررسمی و واسطه‌های هنری، متروپولیتن از ارایه درخواست رسمی خود برای امانت گرفتن این آثار خودداری کرده است. با این حال یک مقام بلندپایه وزارت فرهنگ ترکیه در اظهارنظری رسمی به خبرنگاران اعلام کرده که درهای مذاکره برای این موضوع ابدا بسته نیستند و گفته: باید راهی پیدا کنیم که در جریان این همکاری، هردو طرف سود ببرند.

انتهای پیام/