سرویس تجسمی هنرآنلاین//

رویین پاکباز نیاز به معرفی ندارد. او علاوه بر این که نقاش و به فعالیت هنری مشغول است بیشترین سهم را هم در تالیفات هنری ما دارد. " دایره المعارف هنر، نقاشی، پیکره سازی، گرافیک"، "فرهنگ اصطلاحات هنری و اعلام هنرمندان" و " هنر مدرنیسم" تنها بخشی از تالیفات گرانبهای پاکباز در عرصه هنرهای تجسمی است. یادداشتی که در ادامه می خوانید توسط او در سال 1348 و به مناسبت برگزاری نمایشگاه قاسم حاجی زاده در تالار قندریز تهران نوشته شده است. بهانه باز نشر این یادداشت تازه ترین نمایشگاه حاجی زاده است که این روزها در گالری ماه پیش روی عموم قرار دارد.

یادداشت رویین پاکباز را در ادامه می‌خوانید:

حاجی زاده با تابلوهایش دنیای مغشوش و متناقضی را بر روی دیدگان بیننده می گشاید ، در دنیای او ذهنیت و عینیت ، مادیت و روحانیت ، طبیعت گرایی و تجرید پردازی ، حرکت و سکون ، سردی و گرمی ، به طور غیرمنطقی بهم میآمیزند.

اگر بیننده از این همه آشفتگی دچار گیجی نشود ، حداقل ازتلاش برای راه یافتن به دنیای او منصرف می گردد...
و فقدان عناصر چشم فریب در آثار حاجی زاده (که شاید یکی از نکات مثبت کار اوست) ، این امر را تشدید می کند .اصولا آثار حاجی زاده یک کیفیت " ضد بیننده " دارد ، و خشونت و ابهام آنها ( با تمام ظرافت ودقتی که در خلق آنها اعمال شده است ) ، نه تنها بیننده " لطیف طبع " و احساساتی و آنکه در نقاشی به دنبال زیبایی سهل الوصولی میگردد، از خود میراند ،بلکه بیننده جستجوگر و معقول را نیز با اشکال بخود راه میدهد .

ولی اگر قدری تامل کنیم در ورای برودت این آثار و در پشت پرده ی ابهامی که بر آنها گسترده شده است میتوانیم تکوین یک فاجعه درد آلود را مشاهده کنیم . حال این فاجعه چیست و چرا نمی توان آنرا آشکارا دید و حس کرد دلایلی دارد که ذکر خواهم کرد .

علت ابهام حاجی زاده را پیش از هر چیز باید در لکنت زبان و ضعف بیان او جستجو کرد، با وجود آنکه او تقریبا از همه رنگ ها و فرم ها در کار خویش استفاده میکند ، ولی بدلیل عدم هماهنگی و تناقض آنها ، اثرات یکدیگر را خنثی می کنند . گویی همه چیز بر سطح تابلو رنگ میبازند ، گویی به همه چیز فاصله یی بسیار دور نگریسته می شود ، گویی همه چیز قدرت بروز عینی و آشکار خود را از دست داده اند .

وسواس که حاجی زاده در " پرداخت " تابلو بخرج میدهد ، نه تنها تجلی مفاهیم او را بارزتر نمی کند . بلکه آنها را ساییده و فرسوده و نا مشخص جلوه گر می سازد.

حاجی زاده با تابلوهایش دنیای مغشوش و متناقضی را بر روی دیدگان بیننده می گشاید ، در دنیای او ذهنیت و عینیت ، مادیت و روحانیت ، طبیعت گرایی و تجرید پردازی ، حرکت و سکون ، سردی و گرمی ، به طور غیرمنطقی بهم میآمیزند.

اگر بیننده از این همه آشفتگی دچار گیجی نشود ، حداقل ازتلاش برای راه یافتن به دنیای او منصرف می گردد...
و فقدان عناصر چشم فریب در آثار حاجی زاده (که شاید یکی از نکات مثبت کار اوست) ، این امر را تشدید می کند .اصولا آثار حاجی زاده یک کیفیت " ضد بیننده " دارد ، و خشونت و ابهام آنها ( با تمام ظرافت ودقتی که در خلق آنها اعمال شده است ) ، نه تنها بیننده " لطیف طبع " و احساساتی و آنکه در نقاشی به دنبال زیبایی سهل الوصولی میگردد، از خود میراند ،بلکه بیننده جستجوگر و معقول را نیز با اشکال بخود راه میدهد .

ولی اگر قدری تامل کنیم در ورای برودت این آثار و در پشت پرده ی ابهامی که بر آنها گسترده شده است میتوانیم تکوین یک فاجعه درد آلود را مشاهده کنیم . حال این فاجعه چیست و چرا نمی توان آنرا آشکارا دید و حس کرد دلایلی دارد که ذکر خواهم کرد .

علت ابهام حاجی زاده را پیش از هر چیز باید در لکنت زبان و ضعف بیان او جستجو کرد، با وجود آنکه او تقریبا از همه رنگ ها و فرم ها در کار خویش استفاده میکند ، ولی بدلیل عدم هماهنگی و تناقض آنها ، اثرات یکدیگر را خنثی می کنند . گویی همه چیز بر سطح تابلو رنگ میبازند ، گویی به همه چیز فاصله یی بسیار دور نگریسته می شود ، گویی همه چیز قدرت بروز عینی و آشکار خود را از دست داده اند .

وسواس که حاجی زاده در " پرداخت " تابلو بخرج میدهد ، نه تنها تجلی مفاهیم او را بارزتر نمی کند . بلکه آنها را ساییده و فرسوده و نا مشخص جلوه گر می سازد.

حاجی زاده ، دانسته یا ندانسته ، فا جعه تردید ها و شک ها ، فاجعه تصادم اذهان بیمار با واقعیت را بازگو می کند . و در این بیان ، صداقتی را می توان باز یافت ، او از زمره ی نقاشانی است که بیشتر از آنکه بخواهد مقلد باشند ، سعی می کند خود به تنهایی کشف کنند. او اکنون در برخی از برداشت های درست و نادرست قرار دارد . چگونه خود را از آن رهایی میدهد ؟ در هیچ یک از تابلو های اخیر او پاسخی برای این سوال نمی توان یافت .

رویین پاکباز

گزارش تصویری مرتبط.

انتهای پیام/