معمولا فقط بازیگران و کمتر از آنها خواننده ها در جامعه عمومى ما شناخته مى شوند و مردم به اسم و قیافه آنها را به جاى مى آورند و افسوس بسیار که هنرمندان سایر رشته ها و حتى نخبگان هنرى و ادبى و حتى علمى چهره هاى شناخته شده اى براى مردم نیستند ؛ این تقصیر رسانه هاست یا از خصوصیات فرهنگى ماست که رفتار رسانه ها را نیز سمت دهى مى کند ، خود بحث مفصلى ست که این نوشته در پى آن نیست ؛ موضوعمان اینست که در چنین بافت فرهنگى دشوار است نام یک نقاش ، یک مجسمه ساز یا نویسنده براى طیف وسیعى از مردم آشنا باشد، لذا اگر چنین نامى وجود دارد لابد با یک استثنا ، با یک نابغه روبروییم ؛ فردى که درصد بالایى از یک جمعیت ٧٥ میلیونى او را به هنرش مى شناسند؛ بله ، معدود افرادى با چنین ویژگى وجود دارند : " کمال الملک" یک نمونه شاخص از این منظر است ؛ حافظه ایرانى کمال الملک را به استاد نقاش مى شناسد ولو آنکه شاید هیچگاه حتى یک اثر از او ندیده باشد؛ البته در این زمینه مردم کمتر مقصرند و نقاشى هاى کمال الملک در پستوى گنجینه هاى خصوصى یا مراکز فرهنگى پنهانند و مردم دسترسى چندانى به آن ندارند.
کمال الملک در قاب على حاتمى برخى معتقدند شهرت عمومى کمال الملک نیز مرهون رسانه است ؛ رسانه سینما ؛ انگشت اشاره آنها به فیلم کمال الملک زنده یاد على حاتمى ست که این نقاش عصر قاجار را براى نسل امروز بازگویى کرد؛تصویر مردمى که از کمال الملک در این فیلم پرتره ارائه شد ونیز رنج ها و مرارت هایى که بر او رفت به گمان همین برخى ها موجبات گرامیداشت هر چه بیشتر این نقاش پیشگام در جامعه ایرانى را فراهم آورد؛ البته علاقمندان به هنر و به خصوص محققین نقاشى چنین تحلیلى را غش کردن به سوى سینما تفسیر مى کنند و معتقدند کمال الملک به واسطه نقش آشکارش در ذائقه تصویرى مردم ایران پتانسیل این شهرت را دارا بوده و از همین روست که زنده یاد حاتمى به سراغ این کاراکتر رفته است .بگذریم محور اصلى این نوشته این مبحث هم نیست.مى خواهیم نشانى کمال الملک را پس از این مقدمه خدمتتان هدیه دهیم ، البته نشانى سه اثر دیده نشده وى که به تازگى از گنجینه یک مجموعه دار ایرانى خارج شده و روى دیوار گالرى شکوه به تماشاى عموم است. «بهنوش فروتن » مدیر گالری شکوه برای دومین سال پیاپی به منظور تماشای آثار نقاش صاحب نام و پیشکسوت ایرانی « کمال الملک » آثار وی را به هر سختی جمع آوری کرده و به روی دیوار گالری اش به نمایش می گذارد . او سعی دارد که علاقمندان این حوزه نه تنها در موزه و کاخ ها بلکه روی دیوار گالری ها هم با تابلوهای نقاشان بزرگ ارتباط برقرار کنند و این آثار ارزشمند را از نزدیک به تماشا بنشینند .وی در همین راستا نمایشگاهی را ازآثار کمال الملک و شاگردانش را گرد هم آورده است .
بفرمایید کمال الملک ببینید دو هفته اى هست سه تابلوى نقاشى کمال الملک در گالرى شکوه به تماشاست ، آثارى که ٧٠ و اندى سال پیش خلق شده اند تا حافظه تصویرى ما را به دیروزها ببرند ، به روزگار قاجار که مردانش سبیل هاى بناگوش دررفته داشتند و شهرها آنقدر کوچک بودند که مردم پس از گذشتن از چند کوچه به دامان کوه و در و دشت مى رسند و نقاشان آن روزگاران قدر این موهبت را در تابلوهایشان حسابى دانسته اند ؛ این سه تابلو از کمال الملک اتفاقا دو منظره از دامنه یک کوه است و یک مرد پیر سال که نامش معلوم نیست اما پیداست از قجرهاى با نفوذ بوده است ، در یکى از این مناظر استاد شعاع طلایى آفتاب را نیز بر پهنه دامنه کوه به تصویر کشیده که کنشى فراواقعى در نقاشى تلقى مى شود و از سوى جناب کمال الملک جالب توجه است . کسانی که علاقمندند آثار ویژه و ناب کمال الملک و دیگر اساتید قدیم و شاگردان وی را نظاره گر باشند و چشم هایشان را با آثار خوب تجسمی نوازش دهند می توانند به گالری شکوه واقع در بلوار اندرزگو ، خیابان سلیمی شمالی ،کوچه امیر نوری ،پلاک 19 سری بزنند.
جمع شاگردان و هم دوره ای ها هم جمع است مرورى بر موج نوین نقاشى ایران عنوان این نمایشگاه است که آن را بهنوش فروتن نمایشگاه گردانى کرده است ، او توانسته علاوه بر ارائه چند اثر دیده نشده از کمال الملک ، چند اثر از شاگردانش و نیز نقاشان هم دوره اش را نیز روى دیوار شکوه به نمایش گذارد؛ از جمله یک اثر ناب از على رخساز که مادرى. دست نوازش بر سر دخترش مى کشد و یا آثار على محمد حیدریان و على اکبر صنعتى که در زمره بهترین شاگردان استاد بودند اما از همدوره هاى معروف جباربیک با آن مینیاتور جذاب و تماشایى اش از یک مجلس میهمانى قدیمى ایرانى خود از دیدنى هاى این رویداد است. علی محمد حیدریان از شاگردان به نام کمال الملک بود و از معلمان مدرسه صنایع مستظرفه که در سال 1369 از دنیا رفت . در این نمایشگاه از او یک اثر نقاشی طبیعت به تماشا در آمده که غروبی از جاده ای در چمنزار را به تصویر می کشد در این اثر زنی تنها در کشاکش جاده در حال حرکت است که این نمادی از یک زندگی ساده و بی آلایش روستایی را در دل طبیعت نشان می دهد و اما اثر دیگر حیدریان کاملا متضاد تابلوی قبلی ست و از طبیعت حرف نمی زند بلکه گوشه ای از یک اتاق را به نمایش می گذارد که تابلوهای نقاشی به دیوار آویخته شده و میزی همراه با دفترچه نتی دیده می شود این نما چنان دقیق و واقعی به نمایش گذاشته شده که مخاطب خود را درون محیط پیش رویش می یابد . حسین همدانی نقاش پیشکسوت قهوه خانه ای نیز در این نمایشگاه تابلویی را به معرض تماشا گذاشته که در آن فضایی از دربار های پادشاهان به تصویر در آمده او در گوشه کنار این اثر با نوشتن نام گروه هایی که کشیده سعی در معرفی آنها به بیننده دارد . به عنوان مثال در بالای سر گروهی از مردهای دربار نوشته « تورانیان » و در قسمتی دیگر عنوان « موبدان » به چشم می خورد . این اثر همچون دیگر کارهای قهوه خانه ای مملو از چهره و رنگ است و چهره مردان قدیم و فضای دربار با ستون های بلند و زرین بیش از هر چیز در تابلو خودنمایی می کند.
قیمت آثار کمال الملک بر خلاف تصور بعضى ها نقاشى هاى کمال الملک قیمت چندان بالایى ندارد ؛ البته به یقین به نسبت جیب من و شما این قیمت ها هم بسیار بسیار بالاست اما به نسبت بازار هنر و در مقایسه با سایر هنرمندان قیمت نقاشى هاى کمال الملک رقم پایینى ست اما گویا تلاش هایى براى ارتقاى قیمت آثار این استاد مهم و تاریخ ساز نقاشى شروع شده تا در روندى بر مبناى مارکت هنر این پدیده در بستر زمان شکل گیرد؛ شنیده هاى ما حاکى ست دو تابلوى منظره کمال الملک در این نمایشگاه هر یک ١٥٠ میلیون تومان و اثر پرتره ساخته شده توسط وى ١٦٠ میلیون تومان است که قیمت آثار برخى هنرمندان جوان ما که البته صاحب مارکت بین المللى هستند چنین ارقامى ست ؛ قیمت آثار شاگردان کمال الملک در این نمایشگاه حدود ٢٥ تا ٤٥ میلیون تومان است . لازم به یادآورى ست این مطلب پنجشنبه سوم بهمن در روزنامه همشهرى به چاپ رسیده است.