به گزارش هنرآنلاین//

این سومین سال پیاپی است که خوشرو، اماکن مقدس مسلمانان را در قالب مجموعه عکس‌های نفیس به زیور طبع می‌آراید و او را می‌توان عکاس اهل بیت خواند. با خوشرو به مناسبت کتاب "بر آستان رضا(ع) " گفت‌وگو کرده‌ایم، هر چند به هیچ وجه حاضر نشد درباره حس و حالش هنگام عکس‌برداری از حرم مطهر رضوی سخن بگوید. می‌گفت محال است بتواند حس و حالش را با واژه‌ها بیان کند و ترجیح می‌دهد آن لحظات بی‌مانند را برای خودش حفظ کند. اما خوشرو مفصل درباره فلسفه رویکرد تازه‌اش به عکاسی از اماکن متبرک، گفته‌هایش را با شما خواننده عزیز در میان گذاشت.محمد خوشرو متولد سال 1349 در شهر قم است و هر قدر سال‌های پیش به عکاس انتزاعی و آبستره و هنری شناخته می‌شد، در این سال‌ها اخیر رویه‌ای در پیش گرفته که خاص خود اوست. او مجموعه نفیس "بر آستان رضا (ع) " را با همراهی و دستیاری پسرش علیرضا که اول مهر پشت میز کلاس سوم دبیرستان نشست گردآوری کرده و به جد می‌گوید قصد دارد این راه را ادامه دهد؛ حرف‌هایش آنقدر دلنشین است که ما ترجیح دادیم سوال‌هایمان را حذف کنیم و شما بدون واسطه پاسخ های او را بخوانید. از "نسیم سحر" و "سجده صاحبنظران" تا "برآستان رضا (ع)"

به لطف خدای مهربان سال 89 کتاب عکس "نسیم سحر " مشتمل بر برگزیده ای از اماکن متبرک عراق را منتشر کردم. سعادت داشتم سال گذشته همزمان با ماه مبارک رمضان ماحصل 10 سفر به عراق و عکاسی از حرم های مطهر ائمه اطهار را منتشرکنم. امسال در یکی از بهترین روزهای خدا، زادروز آقا امام رضا (ع) کتاب عکاسی از آستان مقدس ایشان را با عنوان بر آستان رضا(ع) انتشار داده ام که در موزه ملک، موقوفه خود حضرت آقا، رونمایی شد. هر چه فکر می کنم جز فضل خداوند مهربان چیز دیگری این اتفاق‌های بزرگ را ممکن نمی کرد. خداوند را به جهت این موهبت، هر روز شکر می کنم.

شفاعت امام حسین(ع)

همیشه آرزوی عکاسی حرفه‌ای از آستان مقدس رضوی را داشتم. احتمالا تردیدی نیست که در میان شیعیان جهان ایرانیان حس و حالی ویژه نسبت به آقاامام رضا(ع) دارند؛ آرزوی همه این است که ایشان افتخار بدهد و بطلبد تا به پابوس حرمشان نائل آییم؛ سال‌هاست عکس می‌گیرم و همیشه یک حسرت فروخورده، یک بغض داشتم که چرا فرصتی فراهم نمی شود تا از آستان عزیز ایشان عکاسی کنم. گاه که برخی دوستان را می دیدم و فکر می کردم می توانند پل ارتباطی باشند و اجازه عکاسی حرفه ای تمام عیار را از آستان مقدس رضوی بگیرند، از ایشان به جد درخواست می کردم برای تحقق این آرزوی دیرینه من پا پیش بگذارند و مرا از شرمندگی درآورند،اما با وجود الطاف همه دوستان، هیچ گاه این مهم میسر نشد که نشد؛ حتی دو سه بار به زعم دوستان همه هماهنگی ها برای عکاسی من از بارگاه آقا انجام شد و من با تجهیزات کامل به مسوولین مراجعه کردم اما آنها گفتند چنین چیزی نیست و مراحل آن طی نشده است. دردسرتان ندهم، فکر می کردم هیچ گاه سعادت عکاسی حرفه ای را از حرم مطهر آقا امام رضا (ع) نخواهم یافت. می دانید کجا دلم خیلی خیلی سوخت و عرق شرم تا پایم را فراگرفت؟ وقتی سال گذشته برای عکاسی به عراق می رفتم و در کربلای معلای نجف، شیعیان عزیز عرب که مرا مشغول عکس گرفتن می دیدند و می فهمیدند ایرانی ام، نزدم می آمدند و از من عکس هایی از حرم امام رضا(ع) طلب می کردند و من خجالت زده می گفتم: "هنوز توفیق این لطف بزرگ را نیافته ام. " وقتی از حرم مطهر امام حسین(ع) عکاسی می کردم از جناب ایشان خواستم شفاعت بفرماید و خودش اجازه عکاسی از آستان مقدس رضوی را به دستم بدهد.

کتاب "سجده صاحبنظران " که آماده شد، با هزار نذر و نیاز آن را به مسوولین حرم آستان رضوی دادم، ایمانی غریب دارم که لطف خود آقا امام حسین(ع)باعث شد دعاهایم مستجاب شود و همان عکس هایی که از حرم مطهر ایشان گرفتم، سند عکاسی ام را از حرم پاک و نورانی ا مام رضا(ع) امضا کرد. به گمانم خود آقا امام رضا(ع) می خواست من اول به مولایمان امام حسین(ع) ابراز ارادت کنم و از حرم ایشان عکس بگیرم، بعد رخصت و اجازه عکاسی از حرم عزیزشان را نصیبم کند.

دلایل عکاسی از حرم‌های مطهر

غیر از ابراز ارادت قلبی به حرم های مطهر ائمه اطهار دلایل گوناگون برای روی آوردن به این گونه عکاسی دارم؛ چهار مورد آن را برای شما می گویم:

1.بدیهی است برای بسیاری ا ز عاشقان، زیارت هر روز این آستان میسر نیست. کتاب های عکس جامع که تلاش می کنند بدون مداخله تصاویر این امکان متبرک را ثبت و ضبط کنند یکی از راهکارهای رفع دلتنگی است.

2.این کتا بها تلاش می کنند باا نتخاب زوایای خاص و کمتر دیده شده، چشم زائران رابه وجوه معنوی و هنری این بارگاه های آسمانی آشنا کنند. دوست دارم این بار آشنایی و تماشای دقیق تر گوشه گوشه حرم ها زمینه ای شود تا مردم باور کنند می توانند شعاعی از ا نوار نورانی این فضاها را در زندگی روزمره شان بازآفرینی کنند، در این باره توضیح می دهم.

3. حرم های مطهر جلوه هایی بی نظیر از معماری اسلامی ایرانی را در خود دارند، عناصری ماندگار و جاودانه که شاید در هیچ جایی غیر از ا ین زیارتگاه ها نمی توان آنها را بازشناخت. عکاسی جزئی نگر از وجوه مختلف ا ین حر م های متبرک در واقع بازخوانی معماری اسلامی ایرانی برای نسلی است که کمتر آشنایی با این مفهوم دارند.

4. تنوع این گونه کتاب ها یک ضرورت جدی است. محصولات فرهنگی هنری درباره حرم های مطهر هر قدر پرتعداد باشد، باز هم کم است. به گمانم اتفاق های هدفمند و پیاپی که در توهین به مقدسات ما رخ می دهد، خود گویای این ضرورت است. این گونه کتاب‌ها نشان می دهد حرم های پاک ائمه اطهار در طی قرن های متمادی مورد توجه مردم بوده است. این حرم ها رازهای دلدادگی و شیفتگی بی حد و حصر اقشار مختلف مردم را به خاندان عترت و طهارت در خود مستتر دارند، وقتی در حرم رضوی از دوره غزنویان گرفته تا سلجوقیان و آل بویه ، صفویان و قاجار و صد البته امروز نشا ن های هنری درخشانی وجود دارد، پیداست مردم از خود می زنند تا حرم عزیزشان عظیم تر و باشکوه تر جلوه کند. بازتاب این عاشقی در چنین کتاب‌هایی پاسخی شایسته به آن توهین هاست و جاهلان را نامید می کند.

محیط در خدمت زیارت

عرض کردم این گونه کتاب ها می تواند جزئیاتی ا ز حرم های مطهر را پیش چشم آورد که معمولا زائران آنها را نمی بینند. زائر چنان هیجان زده و محو حال و هوای خاص زیارتگاه و راز و نیاز با آقا وا مام خود می شود که مجالی برای سیر و سلوک در در و دیوار و طاق ها نمی ماند؛ این نکته را هم اضافه کنید که نه در وجب وجب بلکه در بند بند انگشت بارگاه علی بن موسی الرضا (ع)آنقدر هنرنمایی و ریزه کاری های حیرت انگیز هنری به کار رفته که چشم آدم از مشاهده یک یک آنها در می ماند. این گونه کتاب ها می تواند با بزرگنمایی تصاویر این کاشی کاری ها بسیار کوچک نشان دهند در هر قطعه از آنها چه دنیای بزرگی ا ز هنر معنوی نهفته ا ست؛ بدیهی است همین معماری ویژه، محیط و اتمسفری پدید می آورد که زائر می تواند در آن احساس آرامش داشته باشد و حس کند با همه شلوغی می تواند با امام خود خلوت کند. در واقع این معماری در خدمت روح و حال و هوای آنجاست. این معمار ی از شکل ساختمان تا رنگ و لعاب و آینه کاری ها همه و همه هوشمندانه آمده اند تا تو را روبه روی آن بزرگوار بی انتها یاری کنند.

هر خانه یک مسجد

در توضیح بند دوم دلیلم و در ادامه مطلب گفته شده بر این نکته تاکید می کنم؛ از آنجا که ما بیشترین عبادت و راز ونیاز را در خانه انجام می دهیم، به همین دلیل خانه هایمان هم می توانند رد پایی ا زا ین معماری را در خود داشته باشند. چه بسا ضروری است خانه هایمان ولو درا ندازه آرایه های تزئینی مساجد و زیارتگا ه ها، نشانه ای از آبی فیروزه ای یا سبز نبوی یا کاشی خاص امکان متبرک در خود داشته باشد. همین جزئیات دل آدمی رامقرب می کند.محل کار من در جنوب تهران، محله نازی آباد، منطقه 16 است. جالب است بدانید در نوسازی بافت فرسوده ا ین منطقه، فرهنگی شکل گرفته که در نمای بیرونی آپارتمان ها و سردر خانه هاا ز همین کاشیکار ی های حرم های مطهر یا کاشی های امروزی تر در مساجد استفاده شده است، گویی این خانه ها با همین آرایه های کم هزینه، دل آدمی را می لرزاند که ا ین خانه مثل مسجد، مثل زیارتگاه، محل امن و آرامش است. در چنین خانه ای به سادگی نمی توان گناه کرد، حداقل نمی توان گناه کبیره کرد. در چنین خانه ای غیبت کردن سخت تر می شود. یکی از کارکردهای کتاب هایی نظیر "بر آستان رضا(ع) " یا "سجده صاحبنظران " نشان دادن رازهایی در معماری ا ست که ما هم می توانیم آنها را به سادگی در زندگی روزمره مان به کار بگیریم و با تماشای روزانه آن، گرفتار روزمرگی ها نشویم ان شاء الله.

معماران حرم ها، معماران خانه ها

معماران حرم ها، مساجد و امامزاده ها مگر از کجا می آیند؟ به هر حال شغل همه آنها به نوعی ساخت و ساز اماکن عمومی و چه بسا همین خانه سازی ها برای خلق خداست. چگونه است آنها از همین خشت و گل و سیمان و آجر در اماکن متبرکه فضایی خلق می کنند که قلب و روح آدمی طمانینه و آرامش می یابد اما در شهرها، ساختما نهای سرد و یخ و زمخت می بینیم که خود آن ساختمان در خراب کردن اعصاب و آزار روح آدمی کافی است؟ چرا میان این دو معماری فاصله افتاده است؟ من به فضل خدا و لطف خود آقا، سعادت داشته ام ا ز جاهایی از حرم عکاسی کنم که به دلیل مسائل حفاظتی معمولا به مردم اجازه حضور نمی دهند یا به وسیله بالا برها ارتفاعاتی رفتم که معمولا کسی از آنجا نمی تواند کاشی های حرم را ببیند. نکته سحرآمیز اینجاست که حتی در آنجا که همه می دانند بعید است پای چشم آدمی بیفتد، معماران آنقدر همه ریزه کاری ها و هنرورزی ها را رعایت کرده اند که حد و حصر ندارد. همه آنچه در این نقاط نادیده حرم رعایت شده از خداترسی، عشق به مقام عظمای امامت و شیفتگی حکایت می کند. حال سوال اینجاست در دینی که می گوید "عبادت به جز خدمت خلق نیست " عبار ت های عذا ب آوری مثل بساز و بفروشی یا بزن دررویی در معماری شهری ما از کجا می آید؟ چرا در ساختن خانه هایمان که هر روز کوچک تر هم می شود و به 40 متری رسیده به مبحثی مهم مثل آرامش و آرام گرفتن روح آدمی دقت نمی شود؟ا ین کتا ب ها می گویند می شود جور دیگر اندیشید و جور دیگر کار کرد. فرقی نمی کند کجا ایستاده ای و معماری می کنی، همه جا محضر خداست، چه زیر پای زائر حرم چه آنجا که چشم زائر به آن نخواهد افتاد.

قبله نما

باز هم در همین ساختمان های نوساز ی شده منطقه نازی آباد دیده ام درخانه ها سمت قبله را با یک کاشی ملهم از اماکن متبرک مشخص می کنند یعنی روی دیوار و درست در جهت قبله، یک کاشی کار گذاشته اند که از آرایه ها و تزئینات معنوی حرم های مطهر الهام گرفته شده اند؛ این یعنی ادامه دادن یک خط سیر تاریخی در زندگی معاصر ماشین زده امروز. هر فردی کتاب های عکس اماکن متبرکه را ورق می زند ا ز یکدستی و شباهت های معماری ا ین فضاها حیرت زده می شود. از این گذشته، همه عناصر معماری در این حرم ها در جهت کمک به رشد و ارتقای هم و تکمیل کردن یکدیگر است؛ در حرم ها هیچ بنایی وجود ندارد که بنایب غل دست یاش را کوچک کند یا در تضاد و تقابل با آن باشد.ا ین هماهنگی وقتی عجیب تر می نماید که بدانیم تمام این زیارتگاه ها در طی قرن های متمادی ساخته شده اند وبا وجود داشتن فاصله گاه چندصدساله از هم، باز در راستای هم و صاحب یک هویت مشخص اند. به گمانم به گواه این عکس ها، حق داریم بپرسیم چرا رد پای این هویت آرامش بخش که شما را به خدا و عالم بالا هدایت می کند در مبلمان شهری مان رعایت نمی شود؟ چرا ازحداقل ترین عناصر زیبایی شناختی این اماکن حرم های مطهر که جلوه هایی بی نظیر از معماری اسلامی ایرانی را درخود دارند، عناصری ماندگار وجاودانه که شاید در هیچ جایی غیر از این زیارتگاه ها نمی توان آنها را بازشناخت. عکاسی جزئی نگر از وجوه مختلف این حرم های متبرک در واقع بازخوانی معماری اسلامی ایرانی برای نسلی است که کمتر آشنایی با این مفهوم دارند. متبرک که می تواند ذهن خلاق آدمی را به آن اماکن مقدس اشارت دهد و ا ندکی جان مشوش و روزمره زده آدمی را به یاد فضاهای روحانی بیندازد، امساک می شود؟ یک نکته جالب توجه دیگر می گویم و از این بحث فاصله می گیرم. از عمر ا ین اماکن متبرک قرن ها می گذرد،به طور مشخص فضاهای پیرامون ضریح امام رضا(ع) به طبع قدیمی ترین بخش های این بارگاه عزیز است. تا به حال به این مهم فکر کرده اید که چگونه است ا ین بناهاا ین قدر مقاوم ساخته شده اند اما ساختمان های شهری ما بعد از 20 سال از ریخت می افتند و کلنگی می شوند؟ چرا فرهنگ دینی ما در ساختن این زیارتگاه ها جایی جا مانده و در زندگی امروزی ما ساری و جاری نیست؟ فکر می کنم این کتاب های عکس از حرم های مطهر می تواند چنین تلنگرهایی به آدم بزند.

از آداب رفتن به حرم تا آداب زیارت

عکس گرفتن در حرم های مطهر سخت است، بسیار سخت. چون خود حرم رفتن آدابی دارد و کار کردن در آن آداب، سخت تر است. اولین نکته ا ین که عکس گرفتن تان باید راز و نیاز زائران با ا مام شود؛ آنجا خانه امن مردمی است که با هزاران امید و نیاز به پابوس امامشان آمده اند و تو حق نداری برای عکس گرفتن در حال او مداخله کنی؛ یکی از دلایل ا ین که در حرم مطهر رضوی سخت مجوز کار کردن می دهند همین است . دیگر این که ا ز معماری حر م های مطهر پیداست آنجا، آداب مداراست. دقت کرده باشید برای رسیدن به مرقد مطهر آقا امام رضا (ع) و صحن ضریح باید از چند رواق و مدخل بگذری، این یعنی برای رسیدن به منزل مولایت باید طواف کنی و بگردی. وضو گرفتن دیگر رکن جدانشدنی ا ین اماکن عزیز است، بستن چشم سر و باز کردن چشم دل، دل شکسته و در عین حال خرم از دیدار یار داشتن از لوازم ا ولیه است. از همین رو است که در کتاب "بر آستان رضا(ع) " موضوع محوری عکس هایم "عبادت " است؛ کتاب با عبادت و نماز آغاز می شود و با "عبادت و نماز " تمام. همه آن آداب را که برش مردم،در جهان بینی من، همان عبادت است و اصل بودن نماز. نماز فصل مشترک همه زائران است. باور کنید یکی از ترس های من در آن روزهای بی مانند عکاسی از حرم آقا، این بود که مبادا مخل عبادت زائری گرانقدر شوم، التماس آن روزهای من به خود حضرت آق ا امام رضا (ع) این بود که مرا ببخشد اگر ناآگاهانه گزندی به آرامش خاطر زائرش رساندم. می دانید که برای آقایمان، زائرانش بسیار بسیار عزیزند. یکی از دلایل این که به جای یک گروه وسیع،ا ین کار را تنها با پسرم علیرضا به انجام رساندم همین رعایت حال ویژه آنجا بود.

دیدار ضریح بدیهی است از اولین روز آغاز به کارم مشتاقانه منتظر روز عکاسی ضریح نازنین آقا بودم،ا ما من هم آداب مسلم ا ین وادی را رعایت کردم.ا بتدا از حیاط ها و نماهای بیرونی عکس گرفتم و کم کم به فضاهای داخلی رفتم و برای عکاسی از ضریح مقدس که نیاز به سیر و سلوک خاص خود دارد منتظر ماندم و صبر پیشه کردم. عکاسی من از حرم مطهر در سه ماه بسیار عزیز، رجب و شعبان و رمضان همین امسال و در سه سفر انجام شد. پیداست که افتخار داشتم در بهترین شب ها و روزهای خدا به عنوان یک ناظر و عکاس در آن مکان مقدس باشم اما باز ناگفته پیداست همه آن لحظات یک طرف، عکاسی از ضریح تابناک امام یک طرف. به لطف مسوولین محترم قرار شد هر وقت حرم رابرای نظافت قرق می کنند، من هم آنجا باشم و عکس هایم را بگیرم، دوبار به این مهم وعده دادند اما نشد تاا ینکه سرانجام روزی به من زنگ زدند و گفتند قرار است نقره کاری های حرم مطهر را شست وشو دهیم، ساعت فلان اینجا باشید. سر از پانشناخته همراه پسرم به مشهد رسیدم، شرح حال خلوت روضه منوره آقایمان خارج از توان زبان من است، آدمی در بیان آن حال الکن می شود، حتی عکس ها هم نمی توانند آن را بازگو کنند اما درباره عزیزانی که سعادت شست وشوی نقره کاری های حرم را داشته اند برایتان می گویم بیشتر آنها تحصیلات عالیه در حد دکترا و مهندسی داشتند. رفته بودند علم سفیدکاری نقره ها را آموخته بودند و در فرآیندی کاملا پیچیده و ظریف 12 ساعت بی وقفه کار کردند تا ضریح مطهر آماده میزبانی از زائران عزیز شود. این روز خاص در ماه رمضان بود و همه خادمان با دهان روزه و حالی غریب کار می کردند. درباره "آداب زیارت " این نکته را هم باید اضافه کنم که در کتاب "بر آستان رضا(ع) " این آداب را رعایت کرد ه ام. برای رسیدن به عکس های ضریح مطهرباید ده ها صحن و د ه ها رواق و گنبد و مناره را بگذری تا به مقصود و منزل برسی.

وحدت در کثرت

بدون تردید شعار محوری معماری بارگاه امام رضا(ع) و دیگر اماکن متبرک تشییع "وحدت در عین کثرت " است. تجلی ا ین شعاررا در کوچک ترین کاشی کاری یا آینه کاری حرم می توانید مشاهده کنید. نمونه شاخص و معروف آن طرح های موسوم به "شمسه " است. هر چیز به سوی مرکز و احدیت سوق می یابد، همه گرداگرد نظم الهی در حال چرخش اند و رو به بالا دارند، مناره ها و گنبدها و طاق ها همه و همه شما رابه سوی آن یگانه و جاودان هستی اشاره می دهند. عکاسی با نماهای درشت از کاشی ها و معماری ها،ا ین جها ن بینی و فرهنگ اسلامی را روشن تر می کند.

بانی کتاب

روزی که با مسوولین محترم آستان قدس رضوی دیدار داشتم تا صحبت های اولیه برای انجام پروژه عکاسی از حرم مطهر انجام شود از منابع مالی کتاب "بر آس تان رضا(ع) " پرسیدند، آنها می دانستند انتشار کتابی در 348 صفحه با چاپ نفیس هزینه ای سنگین خواهد داشت. به ایشان گفتم: من برای کتاب "سجده صاحبنظران " پا پیش گذاشتم و مطمئن بودم ا گر در راه اهل بیت قدم برداری خود آنها دستت را می گیرند. وقتی به چاپ کتاب "سجده صاحبنظران " رسیدم، فردی خیّر که خودش از مجموعه داران بزرگ هنری ایران است همه هزینه های آن را قبول کرد، به ایشان گفتم خیالم بابت هزینه های چاپ کتاب "بر آستان رضا(ع) " هم آسوده است، یقین دارم خود آقا امام رضا(ع) حلش می کند. همین طور هم شد. یک بخش خصوصی به نام موسسه توسعه متوازن ا یرانیان همه هزینه های چاپ این کتاب ماندگار را تقبل و آن را در زادروز خجسته آقا امام رضا(ع) بسان یک کادوی بسیار بسیار ناقابل تولد به ارادتمندان و دوستداران خاندان ا هل بیت عصمت و طهارت تقدیم کرد.

میلیون ها عکس نگرفته از حرم رضوی

اگر همین الان رخصت عکاسی مجدد از حرم رضوی را بدهند مشتاقانه خواهم دوید و کتابی از آن منتشر خواهد شد که کوچک ترین شباهتی با کتاب "بر آستان رضا (ع) " نداشته باشد . حرم مطهر رضوی اقیانوسی از سوژه هاست که اگر آدم ندانسته و بدون هدف هر چه دید عکاسی کند بعد از دو سال عکاسی هم نمی تواند اعلام کند پروژه اش تمام شده است. برای همین من یک خط سیر برای خودم انتخاب کردم چون به تجربه فهمیده بودم اگر درا ین اقیانوس بی پایان بیفتم ا ین که اثری برای ارائه درآورم بعید است،لذا پروژ ه ام را "عبادت " و کشف رازهای معماری اسلامی ا یرانی تعریف کردم که البته معتقدم عکس هایم درباره ا ین سوژه ها هم هنوز قطره ای نیست از قیامتی که برپاست. به طور مثال شما ا گر قرار باشد فقط به حال و هوای زائران حرم بپردازید و صحنه های راز و نیاز خاص آنان را ثبت و ضبط کنید چند کتاب می شود؟

گزارش بهشت خاطره های حرم امام حسین (ع)

تک تک حرم ها عزیز و دردانه اند؛ ا ما قربان قبر شش گوشه آقایمان امام حسین (ع) که حرمش حالی دیگر دارد، به معنای واقعی حرم امام حسین(ع) چیز دیگری است؛ خدا قسمت خوانندگان عزیز همشهری 6و 7 کند، زیارت این حرم مثل روز عاشورا آدم را تب دار و شیدا می کند. این حس خاص به حرم آقایم امام حسین(ع) بدون تردید از کودکی ها می آید و لباس های مشکی محرم از آن مظلومیت بی مانند و همه این قرن ها که خون مبارکش فریاد می زند " آیا کسی هست که مرا یاری کند. "

گزارش بهشت

فکر می کنم یکی از حس های مشترک همه زائران عزیز حرم مطهر رضوی ذکر این جمله زیرلب است که " اینجا عین بهشت است. " هر بار که به زیارت ا یشان نائل می شدم فکرمی کردم معماران این حرم های متبرک شب ها خواب قطعه ای از بهشت می دیدند و روزها آن را در حرم طراحی و اجرا می کردند. هنگام عکاسی های جزئی از تک تک عناصر زیبایی شناسانه حرم، این باورم دوچندان شد وگرنه این همه زیبایی و آرامش در دنیای مادی دیده نمی شود. هیچگاه نمی دانستم این حس مشترک ما زائران حرم رضوی سابقه تاریخی دارد؛ مهندس بهشتی که لابد از خصایص والایش در میراث فرهنگی مطلعید،بعد از دیدار مجموعه عکس "برآس تان رضا(ع)" گفت: در متون کهن تاریخی هم از حرم رضوی به "گزارش بهشت " یاد شده است.ا ین آستان قدس مؤید راستین ا ین بیت است که "با صد هزار چهره برون آمدی که من/ با صد هزار دیده تماشا کنم تو را ".

آهنگساز فیلم پیامبر(ص)

جذابیت های زیبایی شناختی و معنوی حرم رضوی تنها محدود به من و شمای شیفته آقا نیست؛ فرم این معماری چنان در محتوا و مفهوم گوهربارش عجین است که هر جان آزاده را تب دار این وجود آسمانی می کند. آقای مجید مجیدی که این روزها در حال ساختن فیلمی درباره کودکی حضرت پیامبر اکرم(ص) است تعریف می کرد: آهنگساز خارجی فیلم از ما تقاضا کرد به دیدار دو مکان در ایران برود. اولین آن، حرم آقا امام رضا(ع) بود. هماهنگی های لازم به عمل آمد تاا ین هنرمند خارجی ا ز حرم دیدن کند. این هنرمند مسحور آستان شد مقابل یکی از ایوان ها بیش از 45 دقیقه ایستاده و میخکوب بود.ا این آهنگساز وقتی به هتل بازگشت در تماس تلفنی با همسرش شاید به همین میزان زمان، درباره اتمسفر و حال روحانی حرم مطهر و ازا لهامش سخن گفت.

انتخاب دعاها

احتمالا سخت است با چشم بتوان نجواها، ذکرها و دعاهایی را که روی کاشی های حرم رضوی نوشته شده خواند، اما به لطف لنزهای دوربین تصاویری درشت از این دعاها ثبت کرده ام که معلوم می کند در نگارش آنها و انتخاب دعاها مدیریتی اعمال شده است. کاشی های "الحمد لله" با ترکیبی نوشته شده اند که امروز آن ها را نقاشی خط می نامند. اسامی مبارک پنج تن آل عبا که از پرشمارترین این کاشی هاست و البته دعاهایی درباره سلامت و امنیت مومنان در این حرم و سرسلامتی دادن به مومنان و زائران. فرهنگ دعاهایی که کاشی های حرم رضوی درخود مستتر دارند از جهان بینی دین مبین اسلام برمی آید که در ذات خود، خواهان قرار و آرامش خاطر برای همه است.

دستخط های آسمانی

در مجموعه عکس "بر آستان رضا (ع)" علاوه بر بارگاه آسمانی ایشان، عکس هایی از قرآن های منسوب به امام حسین(ع) و امام رضا (ع)و مسجد گوهرشاد هم گنجانده ام چون فکر می کردم بدون این تصاویر این مجموعه چیزهایی مهم کم خواهد داشت . بار هم قرار دادن دست نوشته های منسوب به این دو مولای نازنین شیعیان که از موزه آستان رضوی عکاسی شده، حالی غریب در آدمی بیدار می کند. تصور این که این دست خط های ائمه بزرگوار است و زیبایی بی حد و حصر آنها و گرافیک شان که با نمونه های شاخص هنر گرافیک امروزی برابری می کند، صد نکته باریک تر از مو دارد. مسجد گوهرشاد هم ضلعی دیگر از جان های عشاق مشهد مقدس است. معماری اسلامی ایرانی این مسجد در درک بهتر زیبایی های بصری معمارانه حرم رضوی کاربرد دارد و پیوستگی های معماری مسجد عجیب و غریب است.

انتهای پیام/

آزاده جعفریان

این مطلب پیش از این در شماره 53 روزنامه "6 و 7" همشهری منتشر شده است