به گزارش خبرنگار تجسمی هنرآنلاین؛ نمایشگاه مروری بر پنج دوره نقاشی‌های بیژن رافتی از 17 آبان ماه سال جاری در گالری آریانا برپا شد. برپایی این نمایشگاه فرصتی شد تا بیژن رافتی که در این سال‌ها همواره پرکار بود و البته همواره هم کم حرف، میهمان هنرآنلاین شود تا در یک گفت‌وگوی دوساعته به پرسش‌های ما پاسخ دهد. هر چند او هر بار که سخن از تاریخ و نکات پیرامونی نمایش آثارش می‌شد، ترجیح می‌داد سخن نگوید و با سکوت از کنار آنها عبور کند. بیژن رأفتی از فراموشی گفت اینکه اختیاری است و می‌خواسته نقطه‌ای بگذارد بر پایان همه آن بارهای اضافه‌ای که حمل‌شان پیمودن راه را دشوار می‌کرده است. او با اینکه تحصیلات و فعالیت درخشانی در حوزه اقتصاد و مدیریت داشته است؛ اما می‌گوید تمام آنچه را که ازآن دوران آموخته‌ام را نیز به فراموشی سپرده‌ام تا بتوانم سبکبال نقاشی کنم. او اعتقاد دارد که زندگی کلاژی است که از آن گریزی نیست؛ زیرا عوامل مختلفی به ما کمک می‌کنند که از فضای واقعی فاصله بگیریم و به سوی فضای انتزاعی سوق پیدا کنیم. فراگیری ما انسان‌ها از افراد و اشکال متنوع است و هر آنچه که ما از جهان و افراد می‌گیریم به شکل کولاژدر ذهن ما می‌نشیند و به شکل‌های مختلف نیز در زندگی ما نمود پیدا می‌کنند بر همین اساس زندگی من از آثارم جدا نیست.

نخستین بار من شما را در گالری سین در سال 1389 دیدم و آن زمان من اصرار داشتم که در فضایی تعاملی با شما درباره نقاشی صحبت کنم اما شما از این موضوع امتناع داشتید و حتی اصرار داشتید که چیزی درباره خودتان به من نگوید، حتی نام‌تان را، این اصرار برای مخفی بودن ناشی از چیست؟

این کنشی فردی است. من به شدت علاقمند هستم که در محیط و فضای خودم باشم و در این فضا مطالعه و کار کنم. بودن در جمع توانم را تحلیل می‌برد و من از این موضوع تا جایی که ممکن باشد پرهیز می‌کنم. سال‌ها پیش دوستی به نام سیاوش کسرایی داشتم که نقاش بود او مهره‌های گردنش آسیب دیده بودند؛ اما با آن حال کار می‌کرد، او در همان حال به من می‌گفت که از فضاهای آشفته و شلوغ پرهیز کن و در خلوت خودت نقاشی بکش.

در چند دهه اخیر هنرمندانی چون بیژن الهی و بهرام اردبیلی هر کدام گوشه‌ انزوا برای خود اختیار کردند و در خلوت خود ماندند؛ آیا گوشه‌گیری شما هم از همین جنس است. خلوتی که می‌شود برخی از ریشه‌های آن را در عرفان و تصوف ایرانی و اسلامی و سایر مذاهب همچون بودیسم جست‌وجو کرد؟

بله برخی آموزه‌ها شهودی است. امور نقلی و عقلی در زمان با هم ارتباط پیدا می‌کنند و این‌ها در قسمتی ازگستره ذهن جای می‌گیرند. من بیژن الهی را از دور می‌شناختم . همان‌طور که گفتم همه این فراموشی‌ها و خلوت گزینی‌ها ناشی از تمرین‌هایی است که من با ذهنم انجام داده‌ام. من عرفان شرق را مطالعه کرده‌ام. از عرفان هندی تا سرخ پوستی و بی‌شک بر زندگی من تاثیر گذاشته و جاهایی هم کمک کرده تا تاریخ را گم کنم.

با این تفاسیر پس بهتر است با توجه به خلا ای که مخاطب ایرانی نسبت به زندگی‌نامه شما دارد، شما را از زبان خودتان بشناسیم؟

من در سال 1323 در تهران زاده و در شمیرانات بزرگ شده‌ام. دوران ابتدایی را در مدرسه رشید یاسمی درس خواندم و دوره متوسطه را در دبیرستان شاپورتجریش. در زندگی بیشتر تحت تاثیر مادر و خانواده مادری‌ام بوده ام. مادرم از خانواده غفاری بود و جدم کارشناس صنایع مستظرفه و عتیقه‌جات دربار قاجار بود. برادر و خواهرهایم بدون آن که نقاشی و طراحی را تعلیم دیده باشند، طراحی‌های فوق العاده‌ای خلق می‌کردند. من نیز از همان دوران نوجوانی عاشق سینما بودم و دلم می‌خواست که کارگردانی بخوانم و برای ادامه تحصیل قصد داشتم که راهی آلمان شوم، که نشد. به دانشگاه ملی رفتم و اقتصاد و علوم سیاسی خواندم. سرنوشت من اینگونه رقم خورد.

چرا از دوران دبیرستان برای ادامه تحصیل در هنرستان هنرهای زیبا ثبت نام نکردید؟

متاسفانه یا خوشبختانه من آن زمان به هنر چنین نگاهی نداشتم، نقاشی می‌کردم، موزیک می‌زدم،اما به شکل حرفه‌ای به هنر نگاه نمی‌کردم، فقط سینما را دوست داشتم. در آن دوران من شاگرد "اورین موره" بودم و پیش او گیتار کلاسیک را فرا گرفتم. این مربوط به دورانی می‌شود که فرهادمهراد در امجدیه کنسرت برپا کرده بود و تازه گروهش را از دست داده بود. او حتی با من تماس گرفت و از من خواست تا با او همکاری کنم به هر تقدیر من نتوانستم این دعوت را بپذیرم و برای ادامه تحصیل راهی آمریکا شدم.

در آمریکا در چه رشته‌ای تحصیل کردید؟

کارشناسی ارشد اقتصاد خواندم و مدرک دکترایم را نیز در رشته توسعه اقتصادی گرفتم و بعد وارد دانشگاه هاروارد شدم و پس از آن مدتی در صندوق بین‌المللی پول و مرکز مطالعات انرژی مشغول به فعالیت شدم.

در این دوران هنر در زندگی شما چه جایگاهی داشت؟

هنر در این دوران بیشتر برای من جنبه تفنن داشت. تا این که انقلاب شد و خودخواسته نقاشی تنها پناهگاه من شد. در سال 1979 میلادی من به طور کامل تمام فعالیت‌هایم را در آمریکا رها کردم و سال 1981 راهی ایران شدم.

پس از بازگشت به ایران آیا با توجه به پیشینه تحصلیی در ایران مشغول به کار شدید؟

نه. در آن دوران آقای جاسبی کتابی نوشته بودند و من این کتاب را ویراستاری کردم و مدتی نیز مدیریت شرکت پاپیلون را داشتم. آن دوران جنگ بود و ایران در دوران تحریم به سر می‌برد و این شرکت در زمینه تولید لاستیک فعالیت می‌کرد و با یک شرکت ژاپنی همکاری داشت.

با توجه به این که در سال‌های اخیر همواره مدتی ایران بودید و مدتی آمریکا، آیا در آمریکا هم آتلیه دارید؟

از سال 2000 تا 2004 در سانفرانسیکو آتلیه داشتم و آنجا کار می‌کردم؛ اما در حال حاضر در ایران کار می‌کنم و اگر زمانی قرار باشد که به آمریکا بازگردم حتما آتلیه‌ای برپا خواهم کرد.

پیش از بازگشت‌تان به ایران آیا در آمریکا اثری به نمایش گذاشته بودید؟

بله. اما در قالب نمایشگاه گروهی.

مجموعه "آوردگاه" نخستین مجموعه‌های پنج دوره اخیر شما است که به دوران پیش از مدرن باز می‌گردد؟

اگر منظورتان آثار به نمایش در آمده در این نمایشگاه است باید عرض کنم نقاشی‌های این مجموعه به سال‌های پیش از 2002 باز می‌گردد. اما از 12 سال پیش تاکنون بخش عمده تمرکزم را روی اینستالیشن گذاشته‌ام.

از نقاشی‌های دوره‌های پیشین شما جز نقاشی‌هایی که در کتاب مروری بر آثارتان منتشر شده و نسخه‌ای در دسترس نیست، سرنوشت این آثارتان چه شد؟

غالبا آثارم فروش رفته‌اند .این آثار باقی نمانده‌اند تا در جایی آنها را نگهداری کنم .باید از مجموعه‌دارها سراغ این آثار را گرفت.

پس از فاصله گرفتن از فرم‌های انتزاعی شما در نقاشی‌هایتان به سمت چه سبکی متمایل شدید؟

پس از آن من به سمت کولاژ رفتم. من زندگی را از یک زمانی به بعد به صورت کولاژ دیدم. برخی کلاژ را تکه‌چسبانی کنار هم می‌دانند، اما فلسفه کولاژ برای من پیچیده‌تر از این حرف‌ها است. نشستن عناصرمفهومی مختلف کنار هم در عالم معنا همان کولاژی است که مراد من است. برچیدن فواصل ذهنی و در کنار هم قرار دادن مفاهیم است ولو اینکه آن مفاهیم هیچ نسبت تاریخی با هم نداشته باشند. زندگی به نوعی کولاژ است. عوامل مختلفی به ما کمک می‌کنند تا از فضای واقعی فاصله بگیریم و به سوی فضای انتزاعی سوق پیدا کنیم. فراگیری ما انسان‌ها از افراد و اشکال متنوع است و هر آنچه که ما از جهان و افراد می‌گیریم به شکل کولاژ در ذهن ما می‌نشیند و به شکل‌های مختلف نیز در زندگی ما نمود پیدا می‌کنند. زندگی من از آثارم جدا نیست . ذهن من محل تقابل تضادها است و ایده‌های من از رهگذر این تقابل‌هاست که شکل می‌گیرد. فروید معتقد به کشف ناخودآگاه است؛ اما من معتقدم این هنرمند است که توانسته ناخودآگاه را کشف کند.

شما از جمله هنرمندانی هستید که برای کولاژهایتان از متریال‌های مختلفی از بازیافتی‌ها همچون ته سیگار تا استخوان جناق سینه مرغ و جعبه خالی سیگار استفاده می‌کنید، چرا از میان تمام متریال‌هایی که ممکن است در طبیعت وجود داشته باشد از این متریال استفاده می کنید؟

برای من ایده از متریال می‌آید و متریال بازیافتی از زمانی که کولاژ کار می‌کردم در آثار من وجود داشتند. این گرایش از هنر متاثر از زندگی مصرف‌گرا است . وقتی شی‌ای را که برای کاربرد در موقعیتی خاص ساخته شده است را در موقعیتی متفاوت از موقعیت پیشین قرار می‌دهیم در واقع ماهیت آن را تغییر داده‌ایم. این اتفاق را در آثار مارسل دوشان شاهد بوده‌ایم. زمانی که او توانست با جابجا کردن موقعیت یک توالت فرنگی مفهومی تازه خلق کند. زمانی هم که من از متریال بازیافتی استفاده می‌کنم در واقع آن‌ها را موقیعت جدیدی قرار می‌دهم . تمام اشیایی که در این سال‌ها به آثار من راه یافته‌اند به نوعی بازمانده‌ای از زندگی خود من هستند. این اشیا پس از مصرف زاید تلقی می‌شوند. در صورتی که ما آنها را به این روز در می‌آوریم. این مفهومی است که در چرخه زندگی مصرفی بر اشیا مترتب می‌شود . مفهوم ثانوی از یک منطق موقعیت جدید. معنایی که فی‌الذاته در خود شی‌ء نیست اما بر آن حادث می‌شود. چنانکه در هنر مفهومی این تغییر معنا رخ می‌دهد . جناق سینه عضو موثری در بدن مرغ خانگی است که بتواند با آن پرواز کند. آرزویی که هیچگاه محقق نمی‌شود. چون مرغ خانگی هرگز پرواز نمی‌کند. از همین رو به یک نماد بدل می‌شود. نماد آرزو.

چرا برخی اشیا به شکل انبوه در آثارتان بکار رفته است؟

اغلب اشیایی هستند که در زندگی من مصرف و گردآوری شده‌اند. اشیایی که در نمایشگاه‌های مختلف در قالب اینستالیشن از آنها بهره گرفته‌ام. در دوره‌ای هم با چای کار کرده‌ام.

پس در واقع در این اینستالیشن‌ها ما با کوهانه‌ای از آرزوهای برآورده نشده روبرو هستیم؟

به تعبیری بله! همین چند روز پیش مشغول کار دیگری با این استخوان‌ها بودم که عباس کوثری از آن‌ها عکاسی کرد. فرآیند تازه منجر به خلق مفهوم سوم از آن شی شد.

در مجموعه جدیدی که در دست دارید بازهم از بازیافتی‌ها استفاده خواهید کرد؟

بله. هنر بازیافت به من فرصت می‌دهد که به تاریخ جنسیت و ربط داشتن موضوعی که کار می‌کنم بیشتر فکر کنم.

در آثار شما چه اینستالیشن‌ها و چه نقاشی‌ها به نوعی خاطرات منهدم می‌شوند؛ مثلا در صفرمرزی با کولاژی روبرو می‌شویم که در آن سه تصویر یک مینیاتور، یک تصویر از طبیعت بکر و یک طبیعتی که جایش را به فضای امروزی داده‌اند جا خوش کرده‌اند و به نوعی مخاطب را در وضیعتی قرار می‌دهد که خاطراتی که مینیاتورها و طبیعت بکر در ذهن او به جا گذاشته است منهدم می شود تا فضای جدیدی بوجود آید؛ این انهدام و میل به فراموشی و نابودی از کجا ریشه می گیرد؟

همه این اتفاقات ریشه در زندگی من دارند. گویی بخشی از شخصیت من را شکل می‌دهند. همواره در زندگی من میل به تغییر وجود داشته است. دگرگون ساختن و مفهوم تازه‌ای پدید آوردن؛ چندان موافقتی با واژه مهیب انهدام ندارم و ترجیح می‌دهم از واژه ارتقا از موقعیتی به موقعیت تازه استفاده کنم. هر چند از واژه ساختن در تقابل با مفهوم ویرانی استفاده می‌شود. اما همان نماد ساخته شده را به موقعیت بهتر ارتقا دادن مفهوم صحیح‌تری است که هر مصلحی به دنبال تحقق آن است. در زندگی مدرن هم همه اشیا و مفاهیم در حال استحاله شدنند. بشر در جهان امروز در مواجهه با وسایل مدرن پیرامونش تغییر رفتار داده است. انهدام هرگز مفهوم خوبی نداشته است. از درون چنین مفهوم مهیبی ساختن سر بر نمی‌کند. اگر چیزی ویران شده است، این نهاد زاینده طبیعت است که دم بدم رو به زوال می‌رود تا انسان را با موقعیت خطرناک تازه‌ای روبرو کند. تلاش من هشدار از چنین انهدامی است که اتفاقا به دست همین انسان به ظاهر آرمان‌خواه صورت می‌گیرد. نه کمک به تسریع انهدام . من در آثارم این تقابل را نشان می‌دهم. انسان زیبایی می‌خواهد . اما برای ارضای این خواسته زیبایی‌هایی را نابود می‌کند تا به آنچه خود از زیبایی تصور می‌کند برسد . نوعی تضاد یا کشمکش بین دو نیروی نامتوازن که غالبا نیروی مخرب است که چیره می‌شود. چون سهل‌تر حاصل می‌شود. در آثاری که به این تغییرها پرداخته‌ام می‌توان به نمایشگاه" قلمرو" اشاره کرد که در آن اینستالیشنی با تعدادی از درهای ساختمان شکل گرفته بود که تعدادی از آن درها در جای خودشان قرار نگرفته بودند. آنها از لولا درآمده و روی هم قرار گرفتند تا در نهایت با یک مفتول به هم بسته شوند و در قالب یک حجم از سقف آویزان شوند. مفهومی هجو آمیز از دگرگونی موقعیت زمان. در واقع جدا شدن این درها از لولای‌شان در زمان مدرن اتفاق می‌افتد به نوعی درها تغییر مفهوم داده‌اند تا در قالب یک اینستالیشن معنای جدیدی به خود گرفته باشند. این ثنویت از مدت‌ها پیش آغاز شده است و همچنان ادامه دارد و بشر امروز در میانه آن گرفتار آمده است.

شما در سال1380 نمایشگاه در نمایشگاه صحرانشین در یک خانه درحال تخریب به همراه گروهی از دوستان‌تان مجموعه ایستالیش به نمایش گذاشتید؛ شما در این نمایشگاه با جناق مرغ اثر هنری‌تان را خلق کردید درباره این مجموعه بگوید چون اطلاعات ما تنها به چند عکس به جا مانده از این نمایشگاه معطوف می‌شود؟

سال 1380 بود که با خانه‌ای در آستانه تخریب روبرو شدم و من به دوستانم افشین نجف‌زاده، نیکو دلفان، حمیرا جدا و علیرضا انوش‌فر پیشنهاد کردم که با هم در فضای این خانه در آستانه تخریب کار کنیم و در یک حرکت جمعی فضا را تجربه کنیم. متاسفانه هنرمندان برای خلق اثر هنری به فضا فکر نمی‌کنند و این خانه فرصت خوبی برای تجربه بود. ما 5 ماه دور هم جمع می‌شدیم و درباره ایده‌هایمان حرف می‌زدیم و تمام صحبت‌ها را ضبط می‌کردیم و بخش عمده صحبت‌ها معطوف به قلمرو بود. مهم‌ترین چیزی که ما باید به آن فکر می‌کردیم این بود که وقتی ما فضایی را تخریب می‌کنیم چه چیزی از تخریب به وجود می‌آید. بخش عمده این تاثیر مسانل روحی و روانی بود. بیشتر ما در فضای بسته‌ای زندگی می‌کنیم و این نمایشگاه هم به صورت گروهی برپا شد و همه با هم کارها را پیش بردیم ولی پای هر اثر اسمی نگذاشتیم. متریال هر آرتیست در این نمایشگاه متفاوت بود و من نیز در این نمایشگاه 4 ماه بر روی یک اینستالیشن با جناق سینه مرغ کار کردم.

پس از این نمایشگاه سرنوشت این خانه که در خیابان پاییز قرار داشت چه شد؟

وقتی قرار شد ساختمان تخریب شود، یحیی فیزی و ایرج کلانتری برای این ساختمان طراحی کردند؛ اما با کسانی که می‌خواستند این ساختمان را بسازند به نتیجه نرسیدند. بعد محمد مجیدی طراحی این ساختمان را به عهده گرفت و ساخت و ساز ساختمان تا مرحله ستون پیش رفت. اما او هم کار را گذاشت رفت و من تصمیم گرفتم که خودم این ساختمان را بسازم و در نهایت هم همین شد. قصد داشتم که در طبقه همکف این ساختمان مرکزی برای موسیقی و نمایش آثار هنری به وجود بیاورم اما چون شرکا فکر اقتصادی داشتند کار به جایی نرسید اما من از این فضا برای نمایشگاه "نقطه صفر مرزی" استفاده کردم.

شما در مجموعه آخرتان "ایکاروس" با کلیدهایی که از جهان اسطوره به مخاطب می‌دهید به نوعی دارید با رویکرد فلسفی به اسطوره‌ها نگاه می‌کنید؟

بله. این رویکرد را حتی از دوران رمانتیست‌های فرانسه هم شاهد هستیم. خود هوگو و شارل بودلر نیز برخوردی چنینی با ایکاروس و پرومته دارند . ایده اصلی من هم برای برپایی این نمایشگاه از این جا آمد که من گالری جدیدی گرفته بودم و برای این که فضای آن اجاره‌ای بود و چون نمی‌خواستم کف گالری رنگی شود، آن را با برزنت پوشاندم یک روز دوست عکاس من هم آن جا بود و من شروع کردم با این برزنت بازی کردن که در نهایت این برزنت را دور خودم پیچیدم و بعد صورتکی را که ساخته بودم بر صورتم گذاشتم و دوست عکاسم هم مشغول عکاسی. این برزنت موجب شکل‌گیری یک اثر 12 متری شد که در گالری "آن" به نمایش درآمد. در واقع از همان جا مجموعه ایکاروس شکل گرفت و این ذهنیت که من اگر پرواز نکنم سقوط نیز نخواهم کرد. اما در این مجموعه من پرواز کردم و اگر سقوط هم کرده باشم سقوط باشکوهی بوده است لابد. چون این سفر برای من از لحظه عزم پرواز تا برپایی نمایشگاه به شکل سیر و سلوک با مفاهیم رخ داده بود و من در آن چیزهایی را مشاهده کرده بودم. پیش از آن 500 قطعه عکس از حجم اندام خود گرفته بودم که همه این عکس‌ها آمدند و در این اثر 12 متری به عنوان بال‌های ایکاروس جای گرفتند.

با توجه به این که شما بخشی عمده مطالعه‌تان معطوف به فلسفه است در آن دوران مشغول مطالعه بر روی آثار کدام فیلسوف بودید؟

زمانی که من مجموعه صحرانشین را کار می کردم، مشغول مطالعه آثار ژیل دلوز بودم و آن جا بود که ایده دوگانگی به ذهنم راه پیدا کرد. در دورانی هم مشغول مجموعه ایکاروس بودم بخش عمده تمرکز و مطالعه ام بر روی نارسیسیم بود. زمانی هم که مشغول پروژه صفر مرزی بودم همزمان داشتم هگل، کانت و دلوز می‌خواندم وپس از آن که 336 اثری که مجموعه پلکسی را می‌ساختند کامل شد و بر روی دیوار رفت به این رسیدم که ما در خلایی از مفهوم رسیدم که باید آن را پر کنم. فضایی که با چیدن‌ها و برچیدن‌های ما مدام تغییر می‌کند .

اگر از این مجموعه بخواهیم به سایر مجموعه‌های شما نقب بزنیم؛ در آثارتان شاهد تحول نقطه به خط و در نهایت سطرهای ناخوانا هستم. نقطه آوردگاه در به مرور دچار تحول می‌شود به خط نازک و گاه شکسته و مارپیچی تبدیل می‌شود و در مجموعه یادنوشته‌ها به خطوطی منظم و صاف تبدیل می‌شوند و در صفر مرزی این خطوط به دو شکل خط بریل کتاب هزاره‌های گمشده تاریخ نوشته پرویز رجبی و شعر نوشته‌هایی می‌رسد که در قوطی‌های سیگار مهر و موم شده‌اند و آنها نیز ناخوانا هستند چرا؟

این موضوع یک روند را نشان می‌دهد که اتفاقا من هم آن را می‌بینم اما به خودم اجازه نمی‌دهم که در این‌باره حرف بزنم . اجازه می‌دهم خودش راهش را پیدا کند و جلو برود. در مجموعه جدیدم نیز به نوعی اما با یک عنصر دیگر شاهد این تحول و فاصله‌گذاری هستیم .این بخش را باید به نگاه مخاطب وا گذاشت.

در مجموعه آثارشما به نوعی شاهد پدیده تکرار هستیم این تکرار به شکل عناصر یک اثر و به شکل تکرار یک ایده به شکل‌های مختلف در آثار متعدد خودش را نشان می‌دهد و به نوعی نخ باریکی این آثار را بهم پیوند می دهد؟

به نظرم زمانی که مولانا دیوان شمس را می‌سرود سما می‌کرد. این شرایط است که حرکت را در این اثر به وجود می‌آورد و من هم براساس جهان‌بینی و آنچه از کانت و دلوز خوانده ام و کوله باری که بر دوش دارم به نوعی سرنوشت آثارم را رقم می زنم.

با توجه به این که شما به صورت خودآموخته نقاشی را فراگرفته‌اید و درآن دوران شعر می‌گفتید و موسیقی کار می کردید؛ انتخاب نقاشی به عنوان هنر اول‌تان به صورت شهودی بود یا عقلانی؟

زمانی که می‌خواستم از سیکل دوم در رشته کارگردانی تحصیل کنم، آنجا تفکری نسبت به انتخابم داشتم که با فراهم نشدن شرایط اش فکر می‌کنم گم شد. اما من موسیقی را به صورت حرفه‌ای آموختم و پس از این که به خاطر امتحاناتم به گروه فرهاد نپیوستم گیتار را کنار گذاشتم، مدت‌ها سه‌تار کار کردم و پس از یادگیری و نواختن تمام گوشه‌هایش آن را هم کنار گذاشتم و سازم را بر روی دیوار آویختم. برهه‌ای از زندگی من صرف آموختن شده است. وقتی قرار است از چیزی لذت ببری باید دیگر از این روحیه آموختن به این شکل جدا شوی. ساز به گونه‌ای است که به تو اجازه نمی‌دهد که حتی یک لحظه هم به چیز دیگری فکر کنی، برای همین موسیقی را آگاهانه کنار گذاشتم تا نقاشی کنم.

پس از نمایشگاه مروری برآثارتان قصد دارید روی چه مجموعه‌ای کار کنید؟

دقیقا نمی‌دانم. کار من را فضا مشخص می‌کند. هنر تجسمی همواره به فضا احتیاج دارد. مثلا گالری "آن" با توجه به فضایی که داشت موجب تجربه های جدیدی در ارائه کارم شد. در گالری "آن" برای خودم یک فضای درونی و بیرونی ساخته بودم و دو ویدئو هم قرار بود در فضای داخلی و بیرونی پخش شود اما چون در فضای درونی کارها با مشکل برخورد و مردم پشت در بودند، تنها ویدئو در فضای داخلی پخش شد. در نمایشگاه‌ای که در گالری آریانا برپا کردم با فضای متفاوتی روبرو شدم فضایی که برای ورود به گالری به یک‌باره از دنیای بیرون فاصله می‌گیرید و درون گالری هم با مکث‌ها و گردش‌های متنوعی روبرو می‌شوید؛ همین مرا به تجربه جدیدی برای نمایش آثارم می‌رساند که از آن خرسندم. تجربه جدید در این فضا،کار کردن روی مجموعه بعدی را سخت می‌کند.

با توجه به این کلمه و اندیشه بر روی آثار شما تاثیر شگرفی داشته و شما آن را پنهان نمی‌کنید چقدر از نقاشان تاثیر پذیرفته‌اید؟ من در نقاشی‌ها نخست شما ردپای سهراب سپهری را می‌بنیم آیا این تاثیرپذیری را قبول دارید؟

بله بی‌شک از نقاشان هم تاثیرپذیرفته‌ام. تا به امروز به این موضوع که از سهراب سپهری در مجموعه آبرنگ‌ها تاثیر گرفته ام، فکر نکرده بودم اما حالا که شما مطرح می کنید، این تاثیر پذیری را قبول دارم و فکر می‌کنم در مجموعه نخستم این تاثیرپذیری را می‌شود بررسی کرد.

من ردپای این تاثیر را در نقاشی های آبرنگ تان که به نوعی به درهم آمیختگی رنگ‌ها می رسیم نیز شاهد هستم. نقاشی‌هایی که به نوعی یادآور نقاشی‌های است که سهراب درحال و هوای سنت نقاشی ژاپنی کشیده است؟

تاکنون به این موضوع فکر نکرده بودم؛ اما شاید چنین بود چون نقاشی‌های این مجموعه را یک مجموعه‌دار ژاپنی خرید.

چه شد که از میان تمام گالری‌های فعال به گالری آریانا رسیدید؟

پیشنهاد برپایی نمایشگاه و تمام کارهای نمایشگاه را امید تهرانی برعهده داشت و سال‌ها است که کارهای من را دنبال می‌کند و خودش پیشنهاد داد و آثار را انتخاب کرد و این گونه بود که این نمایشگاه شکل گرفت و من واقعا از برپایی این نمایشگاه راضی هستم. هرچند که باید از صاحب و بنیانگذار این گالری آقای مهندس عبداللهی‌نیا هم تشکر کرد که در این روزگار که همه با سرمایه‌شان به دنبال تجارت هستند، ایشان در پی حمایت از هنر است. فرهنگ و هنرحوزه‌ای است که در این روزگار مهجور افتاده است و نیاز به چنین حامیانی دارد.

با توجه به این که تاکنون تنها یک کتاب مروری بر آثار شما آن هم در سال 1999 در تیراژ پایین منتشر شده است و در بازار نیز موجود نیست آیا قصد ندارید که کتاب دیگری از آثارتان منتشر کنید؟

نه. اتفاقا پیشنهادهایی به من برای انتشار کتاب شد. مثلا آقای وفاداری پیشنهاد انتشار کتاب را دادند .پیش از این مرحوم زهرایی پیشنهاد انتشار کتاب را به من داده بودند که مجال آن فراهم نشد.

واقعا قصد ندارید کتاب منتشر کنید؟

چون کتاب‌هایی که در ایران منتشر می‌شوند را نمی‌پسندم و ترجیح می دهم کتابی را برای انتشار به ناشر نسپارم.

تلکیف شعرهایتان چه می‌شود، با این که در صفرمرزی شعرهایتان جزیی از اینستالیشن هستند؛ اما آنها هم در آثارتان سرنوشتی چون خط ها را دارند و ناخوانا هستند و ما نمی‌توانیم آنها را بخواهیم آیا قصد ندارید که آنها را منتشر کنید؟

نه . من تنها تعدادی از شعرهایم را در کنار هم گذاشته‌ام و پس از بر زدن آنها و بی‌اعتنا براساس تاریخ سروده شدن‌شان کنار هم گذاشته‌ام و در اختیار مرتضی کاخی گذاشته‌ام و قصد ندارم که شعرها را در قالب مجموعه ای منتشر کنم.

با این تفاسیر و سپردن شعرها به مرتضی کاخی می‌توان حدس زد که شعرها از چگونه زبانی برخوردار هستند. اما با این همه اگر شعرها منتشر می‌شد می توانستیم به درک و دریافت دقیق‌تری از نقاشی‌های شما برسیم.

به نظر من شعرها مقوله‌شان از نقاشی‌ها جداست و من فعلا هیچ علاقه‌ای برای انتشار آنها ندارم.

گزارش تصویری مرتبط

انتهای پیام/ گفت وگو: مریم آموسا