سرویس تجسمی هنرآنلاین/

هر وقت خبر برگزاری حراج‌های خیریه آثار هنری به گوش می‌رسد، خوشحالی زایدالوصفی به شنونده دست می‌دهد. ارزش‌های انسانی و نیت‌های خیرخواهانه، آن هم در همنشینی با آثار هنری که در طول تاریخ همواره دغدغه‌هایی از این دست را در خود مستتر داشته‌اند جلوه‌ای بی‌نظیر به این رویدادها می‌دهند به طوری که همدلی و وفاقی که چنین رویدادهایی در سطح عمومی برمی‌انگیزند بر هیچیک از ما پوشیده نیست. شاید کمتر فعالیتی در عرصه هنر را بشناسیم که حضوری چنین متکثر و پربار به همراه داشته باشد.

افزون بر این‌ها، برگزارکنندگان حراج‌های خیریه چه بخواهند و چه نه، نقشی موثر در رونق هنر، افزایش مخاطب و کارآمدی رویدادهای هنری کشور داشته‌اند. این دسته از حراج‌های هنری که با اهداف نیکوکارانه شکل می‌گیرند در حقیقت با درایت و هوشمندی آن قسمت از قابلیت‌ها و امکانات عرصه عمومی جامعه را نشانه می‌روند که به صورت بالفعل در محدوده مخاطبان جدی هنر قرار نمی‌گیرند. در حقیقت چنین اتفاقی پای افرادی را به رویدادهای هنری باز می‌کند که شاید پیش از این هیچ قرابت و ارتباطی با مقوله هنر و اثر هنری نداشته‌اند و اصلی‌ترین انگیزه‌های حضورشان در وهله اول به همان اهداف خیرخواهانه برمی‌گردد؛ اما همین حضور علاوه بر اینکه باعث مانوس شدن آن‌ها با مسائل هنری می‌شود به دلیل استقبال و شور و شوق زیادی که عموما حراج‌های خیریه هنری را لبریز می‌کنند به طور مستقیم گسترش و افزایش حراج‌ها و دیگر رویدادهای هنری را هم به دنبال دارد.

اگرچه حراج‌های آثار هنری به طور عام در ایران از سابقه چندانی برخوردار نیست، با این حال انجمن‌های خیریه جایگاه ویژه‌ای در کارنامه برگزاری حراج‌های داخلی دارند و به نوعی سردمدار این رویدادها به حساب می‌آیند. ثبت اولین حراج‌های آثار هنری که بعد از دهه‌ها وقفه در کشور به نام موسسات خیریه رقم خورده و توفیق در برگزاری این رویدادها اعتباری ویژه به آن‌ها بخشیده که قابل چشم‌پوشی نیست.

حراج‌های خیریه آثار هنری در میان دیگر رویدادهایی که در عرصه هنر برگزار می‌شوند از کارکرد و ظرفیت‌های ویژه‌ای برخوردارند. باید پذیرفت با وجود علاقه‌مندی‌های عمومی جوامع به آثار هنری و هنرمندان، مخاطبان این آثار کمابیش محدود و منحصر به افرادی با شرایط خاص و تعریف شده طبقاتی مانده است و لااقل عرضه و تقاضای کالای هنر در این محدوده است که جریان دارد. با این وجود نمی‌توان منکر این مسئله شد که همواره راه‌هایی هست که بتوان بر گستره مخاطبین آثار هنری افزود و این محدوده را فراتر برد.

یکی از کارکردهای پراهمیت حراج‌های هنری خیریه دقیقا به همین قابلیت باز می‌گردد. باید اذعان کرد که علاوه بر نیات خیرخواهانه و اهداف انسان دوستانه بانیان چنین رویدادهایی -که به خودی خود باارزش و ستودنی است- بخشی از کارکرد ویژه این حراج‌ها به صورت بالقوه در گسترش اقتصاد هنر و و نهادینه کردن فعالیت‌های اقتصادی با اتکا به کالای هنری و مهم‌تر از آن نشانه‌گذاری فعالیت‌های هنری در عرصه اذهان عمومی جامعه است. همین عامل سبب شده تا در سال‌های گذشته افزایش حراج‌های هنری و جا افتادن آن‌ها در گستره وسیع‌تری از مخاطبین عمومی را شاهد باشیم.

چنین رویدادی در حقیقت در راه تامین یکی از اساسی‌ترین زیرساخت‌های عرصه اجتماعی هنر هم پیش می‌رود. همکاری موسسات خیریه با مجموعه‌های معتبر هنری، خود دستاوردی جداگانه است که شاید ارزش آن کمتر از موارد گفته شده نباشد. این مشارکت، بنیاد نهادن تعاملی سازنده و پیش رونده میان مراکز هنری کشور چون گالری‌ها و موزه‌ها و دیگر نهادهای عرصه فعالیت‌های اجتماعی بطور عام را محقق می‌کند که در تعریفی جدید، توانی مضاعف و هویتی متکثر به آن می‌بخشد که تا پیش از این سابقه نداشته است.

انتهای پیام/

بهروز فایقیان