آنهمحمد تاتاری، نقاش باسابقه در آثارش توجه ویژهای به هنر سنتی ایران دارد. او در آثار اخیرش که در گالری اعتماد به نمایش درآمده و در امتداد مجموعههای پیشیناش شکل گرفتهاند؛ سعی کرده، پیوندی عمیق میان هنر سنتی ایران و هنر غرب به وجود آورد. نمایشگاه نقاشیهای این هنرمند از 17 آبان در گالری اعتماد برپا شده است.
توجه به سنت درتمام آثار شما مشهود است، چرا در آثارتان چنین رویکردی دارید؟
پیش از این هم جایی گفته بودم که من تصویرگر فرهنگ، آداب و اعتقادات قوم و ملت خود هستم؛ فرهنگ و رسومی که در نقوش کاشیکاری ما، فرش و تکهدوزی ما و حتی باور عاشورایی ما نهفته است و به نوعی من در آثارم علاقمند هستم که مخاطب را با فرهنگ و آیین و سنت ایرانی آشتی و پیوند بدهم . به نظرم آثار من به خوبی میتوانند ارتباط تنگاتنگی میان مخاطب و فرهنگ ایرانی به وجود بیاورند و نسبت به این موضوع احساس توانمندی میکنم. نقاشی من، با این که شکل و فرمی کاملاً دیگرگونه دارد، اما متاثر از سنت نگارگریمان است.
به نظرمن ما ایرانیها باید عاشقانه به سنتهایمان نگاه کنیم؛ سنتهای ایرانی از ویژگیهای برخوردار است که میتواند مورد توجه اقوام مختلف قرار گیرد. من در مجموعه اخیرم به شدت چنین رویکردی را نسبت به سنتهای ایرانی دنبال میکنم و شاید با رویکردی که من به نگارگری در آثارم دارم برخی من را متهم به گذشتهگرایی کنند. اما من میخواهم مخاطب امروز با ترکیببندی که در سایر آثار هنری کمتر شاهدش است، با بهرهگیری از سنتهای ایرانی با دنیای بیرون ارتباط بهتری برقرار کند.
عنصر یا المان دیگری که به کرات در آثار شما تکرار شده، آدم است؛ در نقاشیهای اخیرتان این آدمها پیکرهای زنانه به خود گرفتهاند وهمه ایستادهاند و به سمت بالا گرایش دارند؛ به نوعی میخواهند مخاطب را به درون تابلو فرا بخواهند و دست او را بگیرند و با خود از درون تابلو به جایی بیرون یا پشت اثر که دیده نمیشود بکشند، شما با این کار چه قصدی داشتهاید؟
دقیقا همین طور همواره انسانها در نقاشی من حضور جدی دارند یا در حال اجرای سنتی هستند که به راحتی دیده نمیشود. یا به استقبال عروسی ایستادهاند و یا به به انتظار مردی بزرگ و یا انسان کامل. به نظر خودم، آدمهای نقاشی من به انتظار خدا ایستادهاند. در مجموعه اخیرم نیز همان طور که شما میگوید و در آثار مشهود است انسانها پیکره زنانه به خود گرفتهاند و در پوششی چون چادر خود را پوشاندهاند؛ اما با این همه برخی از این پیکرهها را میتوان مرد فرض کرد. زنان و مردانی که با هم یک اجتماع بزرگ و پر تعداد را ساختهاند و میخواهند دست در دست هم مخاطب را به دنیایی ورای تابلو ببرند؛ گویی میخواهند با مخاطب به فرا سو عروج کنند و برای من جای خوشحالی است که توانستهام تصاویر نقاشیهایم را با مخاطب همراه کنم و از او دعوتی کنم تا با هم به بالا برویم.
درتابلوهای نقاشی از این دست ما با تصویر مونالیزا روبرو هستیم که برخلاف زنانی که رو به بالا میروند و چهره ندارند، چهره به وضوع در تابلو جان گرفته و نگاه خیره به مخاطب دارد، چرا از چنین تصویری که بسیار مشهور است در نقاشیهای این مجموعه استفاده کردهاید؟
در واقع من خواستم با استفاده از تصویر مونالیزا به گونهای پیوندی میان فرهنگ غرب و شرق به وجود بیاورم و با این تصویر ملموس جهان این آثار را گسترش بدهم. مونالیزا در نقاشیهایی که حضور دارد به گونهای سرش را به عقب چرخانده و به مخاطب خیره شده است و می خواهد با نگاهی خیره و متعجب ببیند که آیا همه به میهمانی که دعوت شدهاند آمدهاند یا نه! در واقع من با استفاده از این المان و حضورش در آثارم قصد دارم که فضای جدیدی را تجربه کنم و فکر میکنم این المان همچنان در نقاشیهایم ادامه داشته باشد.
در برخی دیگر از آثارتان شاهد قرار گرفتن پیکرهای از طراحیهای رودن در کنار شیر باستانی ایران هستیم؟
این نقاشی هم با توجه به قدرتمند بودن این پیکره و جایگاه ویژهاش در طراحی و شیری که زمانی نماد فرهنگ و هنر ایرانی بوده است، اشاره دارد و به گونهای می خواهد به همراهی که فرهنگها در طول قرون میتوانند با هم داشته باشند، اشاره دارد.
با توجه به این که در فرهنگ غالب ما چادر را به رنگ سیاه میشناسند اما در نقاشیهای شما جامعه گسترده زنان تکرار میشوند و بخش عمده این زنان چادری رنگین برتن دارند، چرا؟
همانگونه که میدانید زادگاه من بندرترکمن است و درآنجا رنگ غالب قرمز است و این رنگ در پوشش زنان و مردان و حتی چادرها و فرشها خودش را نشان می دهد. ازاین رو این رنگ در آثار من همیشه مشهود است و برای پوشش زنان نیز از این رنگ بهره گرفتهام. رنگ قرمز یادآور عشق، محبت، عدالت و چیزهای دیگری است. من با این رنگ ارتباط بسیار خوبی دارم و در بیشتر آثارم نیز به چشم میخورد. البته در برخی از نقاشیها این چادرهای قرمز جایشان را به رنگ آبی لاجوردی سپردهاند و این آبی های لاجوردی نیز ریشه در فرهنگ و عرفان ما دارد و بخش عمده مساجد ما مسلمانها به این رنگ آراسته شده است و این رنگ در فرهنگ ما قداستی خاص دارد.
چرا برای به تصویر کشیدن نقاشیهای این مجموعه از کلاژ؛ آن هم پارچههای رنگی استفاده کردهاید؟
پارچههایی که من در آثارم از آنها بهره بردهام به نوعی خاص و قدیمی هستند و با خود حال و هوای خاصی به وجود میآورند. بیشتر از این پارچهها و رنگهای شادشان در مراسم های جشن و عروسی و شادی استفاده میشده است و من هم به نوعی با استفاده ازاین پارچهها سعی کردهام که شادی را به مخاطبانام هدیه کنم.
در نقاشی های این مجموعه شما رویکرد جدیدی هم به رستم و سهراب دارید؛ مثلا دریک تابلو شاهد این هستیم که پیانویی بزرگ قرار دارد و در گوشه دیگر رستم جان گرفته است و در نقاشی دیگری رستم و سهراب را از ورای شهر فرنگ میبینیم؛ چرا؟
در نقاشی اول که پیانویی برای رستم نام دارد؛ اما این نام در کنار اثر درج نشده، من سعی کردم رستم را در دنیایی قرار دهم که پیانو نیز در آن جای داشته باشد و از این همنشینی خواستهام به این موضوع برسم که حتی اگر رستم هم بود نیاز به موسیقی داشت تا روحش را آرام کند. در واقع در دنیای امروز همه ما با مشکلاتی که برایمان وجود دارد برای خودمان رستمی هستیم. در چند تابلو دیگر هم که شهر فرنگ را به تصویر کشیدهام اشاره به علاقه مردم به سینما دارم که سالها پیش مردم برای دیدن صحنههای مورد علاقهشان در مقابل شهر فرنگ می ایستادند و شهر فرنگ آنها را به درون خویش فرا میخواند. زنان این تابلو هم رستم و سهراب را از روزنهای درون شهر فرنگ میبینند.
یک مخاطب غیر نقاش، و شاید حتی نقاش، در مواجه با اثر شما به این فکر میافتد که این تصاویر، این ترکیبها و این رنگها چگونه در فکر و ذهن تاتاری شکل گرفتهاند! واقعاً ایده این کارها چهطور به ذهن شما رسیده است؟
؟
من هنر قدیم را پاس میدارم و میخواهم به هنر پستمدرن نزدیکتر شوم؛ با هنر پست مدرن هم همانی را میخواهم بگویم که نگارگران قدیم ما گفتهاند.
برای خلق نقاشیهای این مجموعه از چه تکنیکهای بهره بردهاید؟
نقاشیهای این مجموعه را من با تکنیک چاپ باتیک، نقاشی و کلاژ پارچه خلق کردهام و به نوعی در مجموعههای پیشینم به این تکنیکها توجه داشتهام.
پیشتر در نمایشگاهها شما برخی از آثارتان بدون قاب بر روی دیوار میرفت اما دراین مجموعه تمام آثار بدون قاب بر روی دیوار رفته است، چرا؟
این شیوهای است که در میان هنرمندان چین متداول است و من نیز با الهام از آنها برخی از آثارم را بدون قاب و به صورت آویز روی دیوار ارائه میکنم که البته بیشتر این آثار شکل چیدمان دارند و با فضای پایین دیوار نیز در ارتباط هستند. البته در مجموعه اخیرم چیدمانی به چشم نمیخورد.
یعنی قصد دارید این مجموعه را ادامه دهید؟
به شکل کامل و دربست، نه . در هر دوره و هر روزی من حال و هوای خاصی را تجربه میکنم و به تبع این موضوع بر آثارم تاثیر میگذارد؛ اما من قصد دارم که با حذف و اضافه برخی موتیفها همچنان به نوعی این مجموعه را ادامه بدهم. البته این بستگی به نظر مردم دارد.
براساس این گفته شما مخاطب برای شما اهمیت ویژهای باید داشته باشد، توجه به مخاطب را در این مجموعه شما شاهدیم و یا در مجموعههای پیشین نیز چنین رویکردی نسبت به مخاطب داشتهاید؟
من چون در نقاشیهایم فرهنگ و سنت ایران را به تصویر میکشم، برایم مهم است که مردم ایران با نقاشیهایم همراه شوند برای همین همواره مخاطب برایم از اهمیت ویژهای برخوردار است. در مجموعه اخیرم با توجه به این که المانهای از فرهنگ غرب را نیز به کار بردهام، سعی کردهام که مخاطب غربی را نیز با آثارم همراه کنم و در آثارم به گفتمانی صلحآمیز با فرهنگ شرق و غرب برسم.
آنهمحمد تاتاری متولد ۱۳۳۶ در سرزمین اسبهای نجیب ترکمنصحراست که علاوه بر نقاشی سالها به تدریس در دانشگاههای هنری نیز پرداخته است و یک سالی میشود که از آموزش دست کشیده است. او در بیش از 50 نمایشگاه انفرادی و گروهی در کشورهای ایران، انگلستان، سوئیس، هند، فرانسه، ونزوئلا، قطر، امارات، ارمنستان و اردن برپا کرده است و جوایز بسیاری از جشنوارههای مختلف به خود اختصاص داده است. برخی از آثار او در موزههای بریتیش لندن، کتابخانه اردن، موزه امام علی (ع) تهران، موزه هنرهای معاصر تهران، موزه فرهنگستان هنر تهران و سفارتخانه سوئیس در تهران نگهداری میشود.
انتهای پیام/الف
مریم آموسا