هنرآنلاین/

محسن وزیری مقدم تازه‌ترین کتابش را با عنوان "یادمانده‌ها" در مرحله انتشار دارد. این کتاب در حقیقت بخشی از تاریخ هنر معاصر ایران و روایت‌گر نزدیک به هفتاد سال از زندگی و حیات هنری این هنرمند است. هنرمندی که انتقال تجربه‌ها و دانش هنری خود را در قالب انتشار کتاب و آموزش هنر همواره و به موازات خلق آثار هنری‌اش پیش برده و علاوه بر نقش مهمی که با خلق آثار پیشرو در هنر معاصر ایفا کرده در آموزش‌های هنری و تدوین مواد آموزشی نیز سهم عمده‌ای به خود اختصاص داده است. تنها اشاره به یکی از عنوان کتاب‌هایی که او در تبیین مبانی هنرهای تجسمی تدوین کرده کافی است تا به اهمیت تالیفات او در هنرهای تجسمی و تاثیر آن بر فضای هنری کشور واقف شویم. "شیوه طراحی" که در دو جلد و البته با فاصله زمانی چندساله از یکدیگر منتشر شد، از سال‌ها پیش تاکنون به عنوان مرجعی برای هنرآموزان و دانشجویان رشته‌های هنری در هنرستان‌ها و دانشکده‌ها شناخته می‌شود و به علت کارآمدی موثرش تاکنون بارها انتشار مجدد یافته است.

وزیری مقدم در هنر معاصر ایران نیز با آثاری شناخته می‌شود که خلاقیت محض و منحصربفرد و از سوی دیگر بی‌پروایی و بی‌اعتنایی به اشکال هنر رسمی از شاخصه‌های اصلی آن‌ها محسوب می‌شود. تجربه‌گرایی و برخوردهای حسی و غریزی به علاوه برنامه‌ریزی و دقت زایدالوصفی که در ساختارهای گاه پیچیده به ویژه در مجسمه‌هایش دنبال می‌کرد آثارش را به ترکیبی دلنشین و استخوان‌دار از غریزه و تعقل در بیان هنری رهنمون کرده است.

وزیری مقدم را باید در کارزارهای گوناگونی از هنر معاصر در رده اولین‌ها جای داد. بی‌تردید هم او بود که برای اولین بار ساختار مجسمه‌هایش را به نحوی طراحی کرد که دخالت مخاطب در چیدمان اثر را امکان‌پذیر می‌کرد. این‌ها همان مجسمه‌های چوبی او بودند که از اتصال متحرک سطوح و لغزیدن آن‌ها بر روی یکدیگر قابلیت جابه‌جایی و تغییر در فرم را پیدا می‌کردند و حتی مخاطب می‌توانست به اختیار یا به زعم خود چیدمانی دلخواه از آن ایجاد کند. اگر این خصلت اولین امکان حضور" اینتراکتیو" مخاطب در تاریخ هنر معاصر ایران محسوب نشود لااقل در مجسمه‌سازی پیش از این سابقه‌ای نداشته است.

وزیری مقدم اهل کشف بود؛ شاید نه به شیوه معناگرایانی که فلسفه و مفاهیم اشراقی را در هنر دنبال می‌کردند، اما پهنه کشف و شهود او در همان عناصری خلاصه می‌شد که ذهن تیزبینش از میان امکانات و ظرفیت‌های موجود در طبیعت یا مصنوعات بشری به درستی برمی‌گزید و به کارکردی هنرمندانه وامی‌داشت.

بومی که به گستره ساحل دریا برمی‌گزید و شیارهایی که با سرپنجه‌های مقتدرش بر آن ایجاد می‌کرد چنان پهنه بی‌حد و مرزی داشت که تنها غریزه سرکش و روح جستجوگر هنرمندی چون او می‌توانست به مواجهه با آن برخیزد. حتی آن هنگام که رد سرپنجه‌هایش را به عنوان یکی از دوره‌های کاری‌اش به سطح بوم‌های کارگاهش کشانده بود، سفیدی بوم که از لابلای رد انگشتانش پیدا بود راه به همان حس بی‌انتهایی اولیه‌اش می‌برد.

شاید باز هم او بود که نقاشی و حجم را در هم آمیخت و برای اولین بار در هنر معاصر ایران حد فاصل کهن این دو هنر را از میان برداشت. او این کار را چنان ترتیب داد که مجسمه‌های متحرکش به کولاژی از رنگ و بافت و از همه شگفت‌انگیزتر به ضرباهنگی "فوتوریستی" منتهی شدند که عصاره آن چه از مبانی هنرهای تجسمی می‌شناسیم را یکباره به نمایش می‌گذاشت.

وزیری مقدم هنرمندی است که در ورای همه این دستاوردها باید به جستجویش رفت. شاید آن هنگام که پشت یکی از مجسمه -نقاشی‌های ساخته شده‌اش ایستاده و هنوز با کنجکاوی در تکاپوی حل معمایی در ساختار اثرش به این سو و آن سو سرک می‌کشد، تصویر راستین او در حال آشکار شدن است.

* محسن وزیری مقدم متولد ۱۳۰۳ تهران، شرکت در بیش از ۵۰ نمایشگاه انفرادی و گروهی و شرکت در سه دوره بی‌ینال ونیز، همچنین کسب لوح افتخار "شخصیت اروپایی" ۲۰۰۶ را در کارنامه دارد.

انتهای پیام/بهروز فایقیان