به گزارش هنرآنلاین؛ کتاب "مسجد عتیق شیراز" دومین کتاب از مجموعه تک نگاری های انستیتوی آسیا است که به قدیمیترین مسجد شیراز اختصاص دارد.
این کتاب که ترجمه مقاله ای از دونالد ویلبر یکی از کارکنان انستیتوی آمریکایی هنر و باستان شناسی ایران از نشریه ویلبر با همین عنوان است.
وی در سفری که به ایران داشت توانست از مسجد عتیق شیراز در سال 1314 مقارن با دوران رضا شاه نقشه برداری و عکاسی کند. سپس ویلبر در سال 1316 در کار میدانی یادداشت های مفصلی درباره این مسجد نوشت.
در این کتاب نویسنده معتقد است نقشه شهرشیراز به مشخصه بنیادی شهرهای ایران اسلامی است یعنی تعامل میان قصر حکومتی ،بازار و مسجد جامع. بدین صورت که قصر و مسجد با خیابانی تشریفاتی به هم وصل می شدند که فرمانروایان و والیان دوران صفویه و زندیه از طریق آن برای امامت نمازگزاران جمعه به مسجد می رفتند. همین خیابان که در امتداد قبله بود به بازار اصلی شهر تبدیل می شد.
شهر شیراز طی قرن ها دوره های رونق و افولی را سپری کرده و مسجد عتیق نیز لاجرم در تقدیر شهر شریک بوده و همراه با شهر از زلزله ها و سیل هایی آسیب دیده است. مسجد عتیق شیراز که به مسجد کهن هم شهرت دارد در سال 1314 ویران بود و تنها بخش هایی جزئی از ساختمان که احتمال داشت از بنای اولیه سال 281 قمری باشد که به دوران صفوی تعلق دارند؛ باقی مانده بود. بعدها شخصیت های مذهبی و مردم شهر، مسجد را بازسازی کردند که در بازسازی مسجد بیشتر عناصر ویران برچیده شد و بقیه قسمت ها در زیر بخش های بازسازی شده پنهان گشت.
تاکنون قدیمی ترین استناد ساختمان مسجد به عمرو لیث در نظام التواریخ قاضی نصیر الدین بیضاوی تالیف 674 ق /1275 م دیده شده است. در بخشی از کتاب آمده است: "عمرو لیث، فرمانروای صفاری، که خانواده اش از سیستان و پایگاهش خراسان بود به شهر التفات بسیار داشت.
در شیرازنامه که به سال 734 ق تالیف شده چنین اظهار می شود: عمرو لیث صفاری وقتی زمام شیراز را به دست گرفت، امر به ساخت مسجد عتیق کرد در آن روزگار در شیراز مسجد جامعی نبود این در 281 ق/849 م بود. "
فصل های کتاب مشتمل بر سه بخش است : مسجد عتیق و شیراز ، مسجد عتیق در منابع مکتوب و کتیبه ها، سرگذشت مسجد عتیق از وجه معماری. ضمیمه الف نیز توصیف دقیق از بنا و ضمیمه ب فهرستی از کتیبه های مسجد است.
کتاب "مسجد عتیق شیراز " از سوی موسسه متن فرهنگستان هنر در126 صفحه و به قیمت 2500 تومان عرضه شده است.
انتهای پیام/
320