به گزارش هنرآنلاین، بی شک تنها برای جنگیدن نیاز به در دست گرفتن تفنگ نیست. سید مسعود شجاعی طباطباعی هنرمندی است که برای دفاع از کشور خود، قلم، رنگ و هنر کاریکاتور را انتخاب کرد میگوید: می خواستم در آثارم افشاگر حقایقی درباره جنگ باشم و امروز بعد از گذشت سالها از ایام جنگ شاید به جرات بتوان گفت که هنر کاریکاتور ایران بی نام شجاعی طباطباعی نه تنها در ایران بلکه در جهان نیز شناخته شده نیست. این هنرمند از شاخص ترین هنرمندان عرصه کاریکاتور ایران است. وی داوری بسیاری از جشنواره های بین المللی همچون جشنواره کارتون بینالمللی گریکارتون در سال ۱۳۸۵ در یونان، جشنواره کارتون سیریا کارتون در سال ۱۳۸۶ سوریه، جشنواره کارتون پیراسیکابا (سی و هشتمین دوره) برزیل و ... را بر عهده داشته است و هم اکنون مدیر خانه کاریکاتور ایران است. به همین مناسبت با این هنرمند به گفتگو نشستیم.
از چه زمانی به کاریکاتور علاقهمند شدهاید؟ در ابتدا به نقاشی علاقه شدیدی داشتم اما به واسطه جنگ به کاریکاتور روی آوردم. احساس می کردم که این طراحی طنزآمیز می تواند در این عرصه تاثیرگذار باشد. در ابتدا به صورت تجربی و بدون داشتن استادی در این زمینه شروع کردم.
آیا به خاطر دارید که اولین آثارتان به چه موضوعاتی اختصاص داشت؟ اولین کاریکاتورهایم را حدود 30 سال پیش روی دیوار کار کردم که دارای ابعاد بسیار بزرگی بوده اند. موضوع این کاریکاتورها جنگ بود. می خواستم در آثارم افشاگر حقایقی درباره جنگ باشم و از طریق دوستانم در پایگاه مقداد این شرایط فراهم شد و از آن طریق با پشتیبانی این پایگاه این کارها را روی دیوار فرودگاه کار کردم. در مجموع 22 نقاشی دیواری بود که تا بعد از دوران جنگ روی دیوار بود. یکی از این تصاویر صدام را نشان میداد که توی سرش سلاحهایی است و روی هر کدام آرم یک کشور دیده میشد.
آیا با توجه به اینکه به صورت تجربی کار می کردید این آثار قدرت کارهای امروز شمارا داشته اند؟ با گذشت زمان تجربیات بیشتری بدست آوردم و به واسطه کارهای بیشتر توانمندی من نیز بیشتر شد. البته حس و حال آن دوره برای اجرای کاری در ابعاد بزرگ شاید دیگر تکرار نشود. ابعاد آثار 3 در 4 متر بود.
کی وارد عرصه مطبوعات شدید؟ بعد از نقاشی دیواری، با نشریه اطلاعات هفتگی صحبت کردم و در آن نشریه مشغول شدم. آن زمان به جوان ها خیلی اعتماد می کردند و ستونی را با عنوان دیدگاه به من دادند و اولین مشوق من هم در زمینه کاریکاتور آقای جوادی بودند . در این ستون به مسائل سیاسی اجتماعی میپرداختم که در آن زمان بیشتر درباره جنگ تحمیلی بود.
تکنیک خاصی را در ان دوره دنبال می کردید؟ در آن زمان از راپیت و کاغذ سفید استفاده می کردم ولی الان از روان نویس و مقوا استفاده می کنم.
پس شما سبک کاری خود را با توجه به زمان تغییر می دهید. در دوره های مختلف با تجربیات مختلف نوع کارم تغییر کرد. در سال 71 اولین کتابم با عنوان مجموعه کاریکاتورهای شجاعی طباطباعی چاپ شد که در آن موقع از روان نویس بر روی کاغذ کاهی استفاده کردم. به نوعی سبک شخصی خودم شد و از آن به بعد بسیاری از کاریکاتوریست ها از این سبک استقبال کردند. در مقطعی هم به نظرم آمد که کارهای کوچک جذابیت ندارد به همین دلیل به وسیله اسکن آثار را بزرگ و به صورت دستی با پودر رنگی و پنبه رنگ آمیزی کردم که این نوع کار نیز متفاوت بود.
تا چه حد این هنر می تواند با مخاطب ارتباط برقرار کند؟ کاریکاتور زبان تصویری گویا ست و می تواند با مخاطب ارتباط خوبی برقرار کند. کاریکاتور زبانی بین المللی است که من از این رهگذر با مخاطبان ارتباط گسترده و وسیع ایجاد می کنم. شاید هیچ هنری به اندازه کاریکاتور گویا نباشد به دلیل اینکه طنزی که در این هنر قرار دارد به نوعی راهگشای مسایل موجود در جامعه است. این هنر در عین حال جذابیت تصویری برای مخاطب نیز دارد.
فکر می کنم ممیزی های این هنر بیشتر از سایر رشته های هنری است با این همه تا چه حد می توانید حرف خود را در این هنر بزنید؟ متاسفانه در این مدتی که به کاریکاتور پرداختم دولت هایی که بر سر کار بودند هرگز سراغ هنرمندان کاریکاتوریست نرفته اند تا از آنها نظری بخواهند. آثار بعضی کاریکاتوریست ها که از نظر گروهی از سلیقه ها دچار مشکل بود تنها به دلیل تفسیرهای غلط بوده است. متاسفانه هر کسی به ظن خود هر تفسیری را که دوست دارد از آثار می کند. امیدوارم دولت بعدی از هنرمندان کاریکاتوریست نیز برای چالش های خود نظز بخواهد.
کاریکاتور ایران در عرصه بین الملل در چه سطحی قرار دارد؟ از نظر بین المللی ما در سظح فوق العاده ای قرار داریم. حدود 150 نمایشگاه سالانه و دو سالانه در جهان برگزار می شود که سهم هر کاریکاتوریست ایرانی به طور متوسط در هر هفته 2 جایزه است و خوشحالم که 90 درصد هنرمندان شرکت کننده در این جشنواره ها هنرمندان شهرستانی و هنرمندان خانم هستند. ما جز 5 کشور برتر دنیا در عرصه کاریکاتور هستیم. ترکیه، چین و اندونزی هم کاریکاتوریست های خوبی دارند.
نقش کاریکاتور در برقراری صلح و امنیت جهانی چقدر است؟ بسیاری از بزرگان در برقراری صلح و امنیت جهانی جز پیش قراولان این عرصه بوده اند که تاثیر بسزایی داشته اند. مثل چینو از آرژانتین، سامپه از فرانسه و کاریکاتوریست هایی از ترکیه در عرصه صلح و امنیت جهانی تاثیر گذار بودند.
و حرف پایانی؟ ما در عرصه کاریکاتور هنرمندان پرتوان و پر سابقه ای داریم که برای آنها ارج و بها قائل شویم همانند کامبیز درم بخش. ای کاش نسبت به این عزیزان بیشتر حق شناسی خود را ادا کنیم و رسانه ها نیز با گفتگو با چنین هنرمندانی از آنها یاد کنند.