سرویس تجسمی هنرآنلاین؛ نصرالله افجه‌ای در 25 بهمن ماه سال 1312 تهران به دنیا آمده است،او تحصیلات مقدماتی را در تهران گذرانده و موفق به گرفتن دیپلم هنری شده است. او 40با برپایی نخستین نمایشگاه اش در گالری سیحون 40 سال است که تمرکزش را بر روی خوشنویسی گذاشته است. او تکنیک های متعدد و متنوعی را درخوشنویسی به کار برده است و آثار متنوعی ‏را به وجود آورده است.نصرالله افجه ای در میان خوشنویسان ایرانی از نسل اول این گونه تجربه اندوزی ها و ترکیب کردن و گسترش دادن ‏امکانات خوشنویسی با مصالح نقاشی و سایر تکنیک های طراحی بوده است.به بهانه سال روز تولدش با او به گفت و گو نشستیم.

با توجه به این که شما امروز وارد 79 سالگی می شوید؛ بزرگترین آرزویتان چیست؟

من هر لحظه ای از زندگی که نفس می کشم؛ واقعا شکر خدا را می کنم و این بزرگترین شکرانه ای است که من در زندگی ام می کنم. بزرگترین آرزوی من در زندگی این است که مفید باشم و باقی آرزوهایم واقعا برآورده شده است.

یعنی آرزوی تحقق یافته ای ندارید؟

یکی از بزرگترین آرزوهای تحقق نیافته من این بود که ای کاش آذری زبان بودم و می توانستم منظومه زیبای حیدر بابا را به زبان ترکی بخوانم و از جهان تصویری آن لذت ببرم.

آیا در سال جدید برنامه ای برای برپایی نمایشگاه آثارتان دارید؟

براساس گفت وگویی که با آقای ساربان نژاد مدیر گالری ساربان داشتم؛ در سال آینده مرکز جدید این گالری به وسعت 800 متر در نیاوران برپا خواهد شد که این گالری بی شک یکی از برگترین و معتبرترین گالری های خاورمیانه خواهد بود و در این گالری قراراست نمایشگاه بزرگی به همین مناسب همزمان با افتتاحیه برپا شود و بخشی از این نمایشگاه شامل مجموعه ای از50 اثرمن خواهد بود که درگالری ساربان به نمایش گذاشته خواهد شد. من برای این که در این نمایشگاه بزرگ کاری کرده باشم مشغول خلق یک اثر بزرگ نه متری هستم تا دراین نمایشگاه به نمایش گذاشته شود.

آیا این اثر بزرگ در شمار مجموعه جدیدی از آثار شما خواهد بود و یا در ادامه کارهای قبلی؟

این اثردرادامه کارهای پیشینم است که چند سالی است روی آن مشغول کارهستم. این اثر شامل خط نوشته های بسیار ریز و مینیاتوری است که من این خط نوشته ها را ذکر نام گذاری کرده ام. با بیان این موضوع قصد تقدس بازی ندارم اما درتمام اثرم به نوعی شاهد ذکرهستیم. عموما همه خوشنویس ها حال و هوایی دارند که حتی زمانی که مشغول نوشتن شعر حافظ و یا خیام هستند گویی مشغول نوشتن ذکر هستند. یک خوشنویس آدم متوسلی است و در طول سال بی آنکه سفارشی گرفته باشد حداقل هزار بار نام حضرت علی (ع) یا ائمه اطهار را می نویسد و همین موضوع خلوص خاصی به او خواهد داد.

برای اولین بار به شما می گویم که ذکری که در تمام آثارم تکرار می کنم سوره حمد است

ذکری که شما درآثارتان تکرار می کنید آیا ذکر خاصی است؟

همواره وقتی یک اثرجدید خلق می کنم همه از من می پرسند این خط نوشته های ریز چیست اما من تاکنون جایی بازگو نکرده ام اما این بار برای شما می گویم که من ذکری که در تمام آثارم تکرار می کنم سوره حمد است. من تاکنون ذکرم را هیچ کجا علنی نکرده ام.

شما در طول روز چند ساعت بر روی آثارتان کار می کنید؟

آتلیه من یک واحد مجزا و در کنار آپارتمان ام است و من هر روز صبح پس از نماز صبح شروع به کار می کنم و تا زمان خواب؛ به فواصل کوتاه که برای خوردن غذا و گاهی پیاده روی یا خواندن کتاب و یا تماشای تلویزیون است مشغول نوشتن خط هستم.

هنگام خلق آثارتان آیا اداب خاصی به جا می آورید؟

عموما من هنگام خلق آثارم همزمان شنونده رادیو قرآن نیز هستم و صدای صوت قرآن که با لحان مختلف به گوشم می رسد به من آرامش عجیبی می دهد که نمی توانم آن را وصف کنم. شنیدن الحان قرآن برای من به اندازه دستگاه موسیقی لذت بخش است . بخش دیگر وقتم در هنگام خلق اثر معطوف به گوش کردن موسیقی است از موسیقی کلاسیک و سنتی ایرانی گرفته تا موسیقی های پاپ. اگر بخواهم جزئی تر درباره موسیقی که هنگام خلق اثر حال من را خوش می کند باید بگویم که صدای سه تار و تار محمد رضا لطفی و آواز شجریان است.

خلق اثر "اقرا" پس از شنیدن برنامه راه شب

آیا متاثر از موسیقی اثری را هم خلق کرده اید؟

هر چند که من هنگام نوشتن خط همواره قرآن و موسیقی گوش می دهم و این آثار حال من را خوش می کنند اما بخش عمده تاثیری که من هنگام خلق اثر و یا برای خلق اثر می پذیرم از ادبیات و کلام قرآن است. مثلا من شب ها هنگام کار رادیو گوش می دهم یک بارمشغول شنیدن برنامه راه شب بودم که گوینده مشغول خواندن بخشی از متنی که درآن جبرئیل به پیامبر اکرم (ص) می گوید بخوان و پیامبردر پاسخ او می گوید من نمی توانم بخوانم و بعد جبرئیل به پیامبر(ص) می گوید با من بخوان را می خواند شنیدن این متن در این لحظه چنان بر روی من تاثیر گذاشت که من اثر معروف "اقرا" را خلق کردم.

به نظرمن نه تنها من بلکه هر هنرمندی متاثر از فضایی که در آن قرار دارد و یا آنچه که می خواند می شنود است و هر فردی این تاثیر پذیری را به گونه ای در اثرش به نمایش می گذارد. من در تمام مقاطع کاری ام به نوعی هنگام خلق اثرم تاثیر پذیرفته ام و اگر آثاری چون مجموعه گسیو ها، یا سونامی؛ گرداب و یا آبشار را نگاه کنید متوجه تاثیر من از متن خواهید بود که به شکل دیداری هم در اثرم اجرا شده است.

با توجه به این که شما جز نخستین کسانی هستید که از المان های نقاشی در خوشنوسیی استفاده کرده اید، چقدردراین زمینه موفق هستید؟

متاسفانه برخی می خواهند که ظهور نقاشی خط را به دوره معاصر و چند دهه اخیر نسبت بدهند اما من باید بگویم که اگر تاریخ خوشنویسی را بررسی کنید در دوران پیش از قاجار خوشنویسان در آثارشان به نقاشی نیز توجه داشته اند و اگر دقیقا بخواهیم که بگویم نقاشی خط در ایران از چه دیرینه برخوردار است باید کتاب تاریخ را بهتر ورق بزنیم. اما در دوران معاصر یکی از نخستین کسانی که ازحروف و خط در نقاشی استفاده کرد صادق تبریزی بود و بعدها رضا مافی، زنده رودی، فرامرز پیل آرام به این سمت گرایش پیدا کردند. خود من نیز رسما از سال 1351 رسما کارم را شروع کردم و با برپایی نخستین نمایشگاه ام در گالری سیحون مجموعه جدید آثارم را به نمایش گذاشتم و از آن زمان تاکنون 40 سال است که از نقاشی در خوشنویسی استفاده کرده ام و فکر می کنم که در راهی که شروع کرده ام موفق بوده ام.

آیا شما برای خلق آثارتان به خط ویژه ای توجه داشته اید؟

نه به نظرمن باید ازهرخطی که بتوان با موضوع و فضای اثرهمخوانی داشته باشد؛ استفاده کرد و من خودم را مجبور نمی کنم که حتما ازیک خط استفاده کنم. مثلا من از خط نستعلیق، شکسته، کوفی، ثلث استفاده کرده ام و آثار متنوعی براساس این خط ها خلق کرده ام که درآستان قدس رضوی، موزه هنرهای معاصر، آستان حضرت معصومه در معرض دید علاقمندان قرار گرفته است.

چرا شما برخلاف بسیاری از بزرگان خوشنویسی ایران شاگرد نمی پذیرید؟

من هیچ وقت شاگرد نداشته ام و از این پس هم نخواهم داشت. به نظرم کسانی که شاگرد می پذیرند تعداد زیادی بدل کار وارد بازار هنر می کنند و من تنها در کلاس های تدریس می کنم که مبانی خوشنویسی را بخواهم تدریس کنم. در هر اثر هنری فقط به هنرجو باید مبنای خلق اثر را آموزش داد و باقی کار برعهده خود هنرجو است. هر هنرمند جوانی باید دستگاه آواز خاص خودش را پیدا کند تا بتواند صدایش را به گوش جامعه برساند. از این رو من شاگرد نمی پذیرم . متاسفانه این روزها جامعه ما پر شده از یک سری افراد تقلید کار. یکی از بارزترین افراد تقلید کار علیرضا افتخاری است که تنها زحمتی که کشیده این است که فقط آثار بزرگان موسیقی را در استودیو تقلید کرده است و کاست بیرون داده است. متاسفانه هنر ما امروز پر شده از افرادی اینچنین و من نمی خواهم با تربیت شاگرد به این کار سخیف بدل کاری دامن بزنم.

با توجه به استمراری که شما درعرصه هنر داشته اید و این تداوم و سلوکی که برای خودتان برگزیده اید به نوعی موجب تعالی روح شما شده است؛ چه پیشنهادی به هنرمندان جوان فرقی نمی کند در چه عرصه ای دارید؟

به نظرمن به قول اصفهانی ها آدم باید آدم باشد. هنرباید زندگی ما را تعالی بدهد اگر کسی هنرمندانه زندگی کند خدا را نیز بهترشکر می کند، بهتر لباس می پوشد وبهتر با مردم معاشرت می کند. پس چه بهتر ما هنرمندانه زندگی کنیم و زندگی را نیز برای دیگران هنرمندانه کنیم.

****

از نصرالله افجه ای تاکنون در مناسبت های مختلف تقدیر شده است. از جمله در آئین معرفی برگزیدگان جایزه نیایش در گستره هنر و پژوهش به ‏مناسبت سال پیامبر اعظم (ص) که در موزه ملی قرآن کریم تهران برگزار شد. همچنین از او برای خوشنویسی مذهبی و نقاشی خط در ‏کنارکاظم چلیپا برای "نقاشی" و چند نفر دیگر تقدیر شده است.‏ نصرالله افجه ای موفق به دریافت نشان درجه یک هنری از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شده است. و‏ درهفتمین همایش چهره های ماندگار در آبان ماه 1378 برگزار شد، به عنوان چهره برگزیده در رشته خوشنویسی انتخاب شد. این هنرمند، وفاداری اش را به خوشنویسی حفظ کرده و اگر از مصالح نقاشی در خلق آثار تازه خود بهره برده، در حد استفاده از تک رنگی ‏گرم و شکل سوخته آن بوده است.

ریتم، ویژگی کارهای اوست و وی از همان الگوی قدیمی سیاه مشق در کارهایش پیروی می کند و به کلام ‏نیز با حفظ معنای آن، میدان می دهد. کارهایش پرداختی محکم و اجرایی چشم نواز دارند.‏

انتهای پیام/31/مریم آموسا