به گزارش هنرآنلاین به نقل ازروابط عمومی‌خانه عکاسان، روز گذشته پس از افتتاح نمایشگاه "به رنگ کویر" ،با حضور"دکتر مرتضی حیدری"،"احمد نصیرپور"،"بیژن بنی احمد""علی آذرنیا کماری" "رسول اولیا زاده" و...نقش تخیل در آثار هنری به‌ویژه عکاسی و تاثیری که هنرمندان مختلف در طول تاریخ و در قالب سبک‌های مختلف هنری ناخود آگاه یا آگاهانه از آن داشته اند برسی شد.

"علی آذرنیا کماری" "خیال" و رویکرد فیلسوفان و هنر مندان و بازتاب آن در هنر اسلا

می‌را بحث حائز اهمیت و با سابقه در تاریخ هنر و فلسفه دانست.

جستارهایی در چیستی هنر اسلامی

آذرنیا با استناد به کتاب "جستارهایی در چیستی هنر اسلامی" نوشته " هادی ربیعی " گفت: فیلسوفان مشایی بیش از سایر فیلسوفان مسلمان به مباحث هنری پرداخته اند.این فیلسوفان هیچ گاه در آثارشان اصطلاح "هنر اسلامی" را به کار نبرده و به طورمستقل به آن نپرداخته اند اما این به آن معنا نیست که نمی‌توان از سخنان آن به چیزی در این مورد استنباط کرد.

آذرنیا در بخشی دیگر به تمایز مفهوم قوه خیال و متخیله پرداخت تصریح کرد: تحول و بسط تخیل و تفاوت آن دو از نظر حکمای مشاء جریانی رو به گسترش داشته است که با فارابی و نهایتا ابن سینا به اوج خود می‌رسد.

وی تفسیر ابن سینا از اداراک را به چهار بخش:احساس،تخیل،توهم و تعقل تقسیم و در جمع بندی آن اظهار داشت :حس مشترک تمام ادراکات حواس ظاهری را درک می‌کند و قوه خیال(مصوره) آن ها راحفظ می‌کند.سپس قوه متصرفه (مفکره یا متخیله) آن صورت ها را تفصیل یا ترکیب می‌کند . صورت های جدیدی می‌آفریند و آن صورت ها نیز در قوه خیال(مصوره) حفظ می‌شود.بنابراین قوه خیال نه تنها نگاه دارنده صورت های حسی است و حس مشترک آن ها را ادراک می‌کند بلکه نگه دارنده صورت هایی است که که قوه مصوره آن ها را با ترکیب و تحلیل ساخته است.

آنچه سرمایه و لازمه یک اثر هنری است" متخیله " است نه"خیال"

بیست و چهارمین پاتوق هنری خانه عکاسان با سخنان "مرتضی حیدری " درباره نقش خیال در عکاسی و آنچه وجه تفاوت بین عکاسی خلاق و عکاسی معمولی یا صرفا ثبت لحظه است ،ابتدا "خیال" را قوه ای برای ظاهر کردن صورت اشیا و پدید آمدن مجدد آن تعریف کرد و گفت: آنچه سرمایه و لازمه یک اثر هنری است" متخیله " است نه"خیال".یعنی همان بخش فعال و کنشمندی که صورتی غیر متعارف می‌سازد.نیرویی که مفاهیمی‌مثل کوه طلایی ،غربت جنگل،غم آمان و... را برای مخاطب تداعی می‌کند.

حیدری در تکمیل سخنانش به مفهوم و جایگاه "وهم" اشاره کرد و اظهار داشت:وهم مفاهیم جزئی را درک می‌کند.کاری شبیه عقل اما جزئی تر.به عبارتی دیگر قوه "وهم" یک حس کلی است که هم انسان از آن بهره مند است و هم حیوانات،اما شیوه کاربرد و استفاده از آن متفاوت است.

وی در بخش دیگری از سخنانش به بازتاب خیال در اندیشه فیلسوفانی چون سهروردی اشاره و به نقل از "ابن عربی" گفت:اگر کسی ،چه فقیه،چه حکیم و چه فیلسوف "خیال" را درک نکرده باشد ،به هیچ معرفتی دست پیدا نکرده است.

حیدری "خیال" را به دو دسته منفصل و متصل تقسیم و در تعریف خیال متصل تریح کرد: آن قوه ای که هر آنچه صورت ذهن ما در خود آرشیو کرده را زنده می‌کند.به عبارت یگر میتوان آن را کنش خلاق ذهن با وهم نیز دانست.

سالوادور دالی در کنار فرشچیان

وی ضمن تاکید بر این نکته که باید مراقب آنچه این ترکیب ارائه می‌دهد باشیم به ترکیب این دو در آثار هنرمندان سورئالیسم و رمانتیسم اشاره و از نمونه هایی در آثار روسو،سالوادور دالی و هنرمندان ایرانی مثل فرشچیان و قورچیان نمونه هایی را نام برد .

مرتضی حیدری سخنان خود را با اشاره به ریشه های بحث و تعاریف پیرامون "خیال" ادامه داد و با اشاره به اندیشه های افلاطون یادآورشد:آنچه افلاطون در تعریف هنرمندان بازگو می‌کند و از آن ها با عنوان "مقلدان" نام می‌برد تنها نیمی‌ازُ مفهوم مورد نظر است.در تعریف کامل تر افلاطون هنرمندان را مقلدانی می‌داند که نگاهی به حقیقت و نظری به "مثل " داشته باشند.

وی سخنان خود را با تعریف دیگر فیلسوفان از این مقوله ادامه داد و افزود:مولوی نگاه حسی را رد وآن را دشمن عقل می‌داند.سهروردی نیز بر این باور است که اگر خیال از عقل پیروی و اشراف آن را بپذرید فرشته می‌آفریند اما بر عکس آن چیزی جز دوزخ و صور شیطانی نیست.

حیدری در جمع بندی سخنان خود هر آنچه "وهم زا" است را مورد نکهوش قرار داد نه خود "وهم" را.او همچنین با ارائه نمونه آثاری از عکاسان مختلف ،گزینش رنگ ها،انتخاب سوژه و کنار هم قرار گرفتن آن ها و به نوعی گفتگویی که تصویر با مخاطب خود برقرا می‌کند ،بویژه اثری که رد پای خاص خالقش را انتقال می‌دهد و از ارائه مستقیم مشاهدات فاصله دارد را نمونه موفق بازنگری هنرمن در برداشت حسی از پیرامون خود دانست.

مرتضی حیدری توجه به هفت اصل و مرحله برای تولید یک عکس ماندگار و تاثیر گذار را تماشا،تامل،تحلیل،تخیل،تعقل،تنویر و تولید عنوان کرد و توضیح پیرامون خیال "منفصل"را به نشست بعدی پاتوق موکول کرد.

گفتنی است،بیست و پنجمین پاتوق هنری خانه عکاسان چهارشنبه 29 شهریور ساعت 17 همزمان با گشایش نمایشگاه عکس"تور فیروز آباد" در گالری شماره 2 خانه عکاسان ایران در حوزه هنری برگزار خواهد شد.

انتهای پیام/31