سرویس هنر و اقتصاد هنرآنلاین، نظریه سلسله مراتب نیازهای انسانی مازلو (Hierarchy of Human Needs) معمولاً به شکل یک هرم متشکل از ۵ یا ۷ طبقه ترسیم می‌شود. این سلسله مراتب از نیازهای ابتدایی در طبقه پایینی شروع شده و هرچه بالاتر می‌رود نیازهای پیچیده‌تر انسانی را معرفی می‌کند که به ترتیب عبارت‌اند از: نیازهای فیزیولوژیک، نیازهای امنیتی، نیازهای عاطفی، نیازهای اجتماعی احترامی و نیازهای خودشکوفایی.

طبق نظریه مازلو، هر "نیاز" هرچقدر پایین‌تر قرار داشته باشد، قوی‌تر است و بدون ارضای نیازهای هر طبقه نمی‌توان به طبقه بالاتر دست یافت. نخستین طبقه از هرم نیاز های مازلو نیازهای فیزیولوژیکی نام دارد که شامل ابتدایی‌ترین و اساسی‌ترین نیازهایی هستند که برای ادامه بقا ضرورت دارند، مثل آب، هوا، غذا و خواب. مازلو عقیده داشت که این‌ها اساسی‌ترین و غریزی‌ترین نیازها در سلسله مراتب نیازها هستند زیرا تا این‌ها برآورده نشوند بقیه نیازها در اولویت قرار نمی‌گیرند.

در همین جا باید درنگ کرد و اندکی اندیشید. آیا نیازهای ابتدایی ما در جامعه امروزمان تامین می شود؟! براساس نظریه مازلو که روانشناسی انسان‌گرا است و امروزه برای نظریه "سلسله مراتب نیازهای انسانی" اش شناخته می شود، خوراک، پوشاک و مسکن از نخستین نیازهای انسان هستند که در دوره های مختلف تاریخ به گونه هایی مختلف تامین شده اند.

خوراک اساسی ترین نیاز انسان است که اگر نباشد حیات انسان ممکن نیست. در جامعه امروز ما بسیاری از مواد خوراکی مانند روغن و برنج از دیگر کشورها وارد می شوند یا این که بسیاری از مواد اولیه برای تولید نیازهای اساسی را از کشورهای دیگر وارد ایران می کنیم. در ماه های اخیر قیمت مواد خوراکی در کشور به گونه ای بالا رفته که برای هر بار خرید کردن به فاصله یک روز باید قیمت کالا را جویا شد.

این افزایش قیمت مواد خوراکی با افزایش قیمت دلار ارتباط مستقیم دارد. زمانی که قیمت دلار بالا می رود ما برای وارد کردن هر جنسی باید پول آن را به دلار بپردازیم و مسلما زمانی که قیمت دلار 900 تومان بود با امروز که قیمت دلار در 2972 قرار دارد بسیار متفاوت است. زمانی که برای خرید جنسی قرار باشد ریال را به دلار تبدل کرد، با دو برابر شدن قیمت دلار قیمت فروش آن کالا نیز با افزایشی دو برابری مواجه می شود.

همین افزایش قیمت ها، قدرت خرید مردم را کاهش می دهد. براساس آمار غیر رسمی، قدرت خرید مردم در سال جاری تا 30 درصد با کاهش روبه رو شده است. کاهش قدرت خرید بیش از همه قشر متوسط و فقیر جامعه را با مشکل روبه رو می کند. این مسئله تامین یکی از نیازهای اساسی مردم، یعنی "خوراک" را دشوار می کند. کارمندان و کارگران درآمدهای ثابتی دارند، آنها در سبد اقتصادی خود موارد مختلفی را پیش بینی می کنند. واقعیت این است که اکنون و با گرانی های موجود بیشتر درآمدهای این قشر صرف خرید کالاهای ضروری می شود.

در نگاهی کلی می توان گفت قشر متوسط و فقیر جامعه تمام درآمدهای خود را برای تامین نیازهای اساسی و ابتدایی خود صرف می‌کنند. آنها در همان سطح نخست هرم مازلو باقی مانده و نمی توانند کوچکترین نگاهی به سطوح بالای هرم داشته باشند. حال این که مسائل فرهنگی و هنری که وجودشان برای هر جمعه ای ضروری است در طبقات بالای هرم قرار دارد و هر چه قدرت خرید مردم پایین بیاید مسائل فرهنگی و هنری برای بخش عظیمی از جامعه دست نیافتنی تر می شود.

هنر و فرهنگ در جایگاه کالاهای ضروری زندگی عموم مردم جایی ندارد و همواره یک کالای لوکس و دست نیافتنی محسوب می شود. رفتن به کنسرت های موسیقی برای قشر متوسط جامعه یک رویا است. آنها نمی توانند به دیدن یک تئاتر بیندیشند. سینما رفتن در وضعیتی که تامین خوراک خانه کاری بس دشوار است، امری است محال...

همه این گرانی ها به افزایش قیمت دلار باز می گردد. البته از افزایش قیمت دلار پولدارها می توانند بهترین بهره را ببرند و با تبدیل پول خود به دلار سرمایه خود را همواره به روز و در حال افزایش قرار دهند. قشر مرفه جامعه هر روز پولدارتر می شوند و هر مراسم و موضوع فرهنگی و هنری را در دسترس دارند. این قشر هر روز فرهنگی تر هم می شوند ولی جامعه همواره در حال سکون است زیرا بخش عظیمی از جامعه را قشر متوسط تشکیل می دهند که آنها قدرت خریدشان پایین است و به مسائل فرهنگی دسترسی ندارند.

نکته ای که در این میان باید به آن اشاره کرد این که افزایش قیمت دلار برای برخی کشوها ماند چین می تواند مفید باشد. این کشورها به دلیل داشتن حجم بالای صادرات سعی می کنند ارزش دلار را نسبت به ارزش پول داخلیشان افزایش دهند تا هنگام صادر کردن کالاهایشان ارز بیشتری وارد کشور کنند. از طرف دیگر این کشورها میزان وارداتشان بسیار اندک است و به همین دلیل مجبور نیستند کالاهای خود را به دلار بخرند بلکه بیشترین حجم کالای ممکن را به دلار می فروشند.

حال باید دید افزایش قیمت دلار بیگانگی مردم را از فرهنگ و هنر تا کجا پیش می برد.

یاسر شیخی یگانه

انتهای پیام / 42