به گزارش هنرآنلاین ، برنامه "پرده آخر" با موضوع بررسی جایگاه نقد تئاتر و منتقدان آن کشور و با حضور سمیرا افتخاری روزنامه نگار، منتقد تئاتر و از اعضای انجمن نویسندگان و منتقدان خانه تئاتر، پیمان یاحقی تولید کننده و تهیه کننده تئاتر و حسین مسافر آستانه کارگردان، بازیگر ومدیر تئاتر روانه آنتن شد.
سمیرا افتخاری در تعریف منتقد گفت: منتقد کسی است که دیدگاه خودش را بیان میکند که این دیدگاه میتواند تلخ باشد یا شیرین. البته ماهیت نقد یک واژه تلخ و گزنده است.
وی افزود: اینکه به یک کار هنری چگونه نگاه میکنیم، یک موضوع است و اینکه بخواهیم آن کار هنری را نقد کنیم، یک موضوع دیگری است. یک منتقد در نگاه اول باید دیدگاه خودش را بیان کند و آن چیزی که بیان میشود، دیدگاه خودش است.
عضو انجمن نویسندگان و منتقدان خانه تئاتر، اضافه کرد: نباید با خواندن یک نقد به سراغ نمایش برویم زیرا عمدتاً دیدگاه منتقد حاوی مسائلی است که عنوان میشود و دیدگاه منتقد، دید شخصی است که بیان میشود ولی در بین اهالی مطبوعات و تئاتر این موضوع هنوز جا نیافتاده است و انتظار این است که آنچه که از نمایش گرفته میشود را باید در نمایش بخوانند.
این منتقد تئاتر درباره نقد این رشته هنری بیان کرد: واژه نقد به این معنا است که منتقد دارد مسائل مثبت و منفی را با هم در یک اثر بررسی و بیان میکند. این نقد اگر منفی باشد قطعاً برای تولید کننده تلخ خواهد بود و جنبه مثبت یک اثر هم شیرینی نقد است که به دل تولید کننده اثر و مخاطب مینشیند ولی خیلی نقدپذیر نیستیم و تلخیهای آن بیشتر به ذهن میرسد.
پیمان یاحقی با بیان اینکه وقتی وارد عرصه تولید میشوید، از عرصه نقد جدا میشوید، گفت: قبل از اینکه بخواهیم نقد را شروع کنیم، باید فرآیند تربیت نقد را آغاز کنیم و این جدا از تربیت منتقد است. نقد قواعد خاص خودش را دارد و اگر به عنوان مثال یک اثر درام را نقد میکنیم، باید در همان فضا آن را نقد کنیم و نگاه سلیقه ای نداشته باشیم زیرا اگر این نگاه سلیقه ای وارد شود، دو طرف ضرر میکنند.
این تولید کننده و تهیه کننده تئاتر ذات نقد را گزنده دانست و عنوان کرد: منتقدین بیشتر بخش منفی کار را میبینند نه بخش مثبت آن را و اکثراً در نشستها و گزارشها خوبیهای یک کار گفته نمیشود و بیشتر بدیهای یک اثر بیان میشود.
حسین مسافر آستانه با تاکید بر اینکه نقد کردن دارای اصولی است، اظهار کرد: اساساً هر نقدی باید بر مبنای یک سری تعاریف از پیش تعیین شده باشد و معلوم باشد یک اثر هنری از چه زاویه ای قرار است نقد شود؛ گاهی یک نقد، ساختار گرایانه است و گاهی محتوایی و گاهی نیز اساساً بر پایه یکسری نگاههای فلسفی مورد ارزیابی قرار بگیرد.
وی نقد را بیان زیباییها و زشتیها دانست و عنوان داشت: آنچه که امروز به غلط به آن میپردازیم و گاهی در باورها نشسته است، این میباشد که نقد بازگویی نقاط ضعف یک اثر هنری است و این به دلیل عملکرد جامعه منتقدین از گذشته تا کنون است زیرا نقدهایی که نوشته شده است، عمدتاً اصول و قواعد نقد را رعایت نکردهاند و یک جانبه به یک اثر هنری نگاه کردند.
وی افزود: بنده به شناخت نقد و تربیت منتقد اعتقاد بیشتری دارم. همانگونه که هنرمند باید برای خلق اثر هنری از دانش و تجربه لازم برخوردار باشد، منتقد نیز باید از کار هنری و اثر شناخت داشته باشد.
این کارگردان و بازیگر تئاتر با اشاره به دانش کم برخی تولید کنندههای آثار هنری اظهار کرد: یک تولید کننده گاهی مجموعه نیازهای یک اثر هنری را برابرده نکرده است و صرفاً بر اساس یک احساس شخصی دست به تولید می زند و بعد طبیعتاً اینگونه احساساتی برخورد شود، شیفته اثر خودش خواهد شد و این شیفتگی باعث میشود، هر ایرادی را از سوی هر منتقدی برنتابد.
این مدیر تئاتر ادامه داد: در حقیقت یک ایراد دو جانبه از سوی هنرمند و منتقد وجود دارد؛ منتقد یک اثر بر اساس احساس شخصی نقدد میکند و هنرمند نیز آن اثر را بر اساس احساس شخصی تولید میکند و این دو طبیعتاً حرفهای یکدیگر را هیچ گاه متوجه نخواهند شد.
مسافر آستانه با اشاره به انتظارات از یک هنرمند برای خلق اثر هنری بیان داشت: همانطور که از یک هنرمند چنین انتظاری وجود دارد، همین انتظار را نیز از منتقد داریم و برای نقد یک اثر هنری باید خویشتن داری کند و از احساسات شخصی پرهیز کند و یک نقد علمی درست و حسابی درباره هنر انجام دهد. اما قطعاً اگر همه یک نقد هنری بر اساس خوشایندی و غیر آن صورت بگیرد، با یک نقد علمی قابل قبول روبرو نخواهیم بود.
در ادامه افتخاری منتقد تئاتر با تاکید بر اینکه به طور کلی منتقد باید در کنار آفریننده اثر هنری باشد، اظهار داشت: منتقد دشمن نیست ولی اتفاقی که افتاده این است که هنوز تعریفی برای واژه نقد نداریم و اصولی که برای نقد بیان شده است، هیچ کس عملی نمیکند.
وی افزود: یکی از دلایل شاید این باشد که هنرمندانی که در این عرصه فعالیت میکنند هم فکر میکنند منتقد در نقطه مقابل آنها ایستاده است و در کنارشان نیست و از سوی دیگر منتقدین هم بر مبنای احساسشان کار میکنند و بر همان احساس نیز مینویسند که این باعث سلیقه ای شدن یک نقد میشود.
خاطرنشان میشویم؛ برنامه "پرده آخر" جمعهها ساعت 20 ازشبکه رادیویی گفتوگو پخش میشود وفایل صوتی آن درتارنمای شبکه موجوداست.