سرویس تئاتر هنرآنلاین : نشست رسانه‌ای نمایش "خاطرات و کابوس‌های یک جامه‌دار" صبح سه‌شنبه هفتم مهرماه با حضور علی رفیعی طراح و کارگردان نمایش، مجید گیاهچی مجری طرح و رضا سعیدی‌پور مدیر تالار وحدت در طبقه دوم این تالار وحدت برگزار شد. در ابتدای این مراسم، دکتر رفیعی، با ارائه توضیحات کاملی در مرد چگونگی اجرای این نمایش گفت: "خاطرات و کابوس‌های یک جامه‌دار" نمایشنامه‌ای قدیمی است. اجرای این اثر برای نخستین بار به سال 1356 زمانی که تصدی تئاتر شهر را بر عهده داشتم بازمی‌گردد. متن این اثر را در پاریس نوشته بودم. بعد از بازگشت به ایران در سال 54 - 53 در دانشگاه تهران به عنوان استادیار مشغول به کار شدم، نمایش "آنتیگونه" سوفکل را به صحنه بردم و پس از آن ریاست تئاتر شهر به من واگذار شد. تصمیم داشتم نخستین نمایشی که به صحنه می‌برم نمایشی ایرانی باشد. بنابراین شروع به نوشتن نمایش "خاطرات و کابوس‌های یک جامه‌دار" کردم. تمرینات این کار همزمان با مرمت تئاتر شهر و تشکیل آبونمان و ساخت تالار چهارسو بود. این کارگردان برجسته تئاتر با بیان ماجرای استعفای خود از تئاتر شهر یادآور شد: بعد از آن از تلویزیون به سراغم آمدند تا این کار را اجرا کنم، اما من نمی‌پذیرفتم کارم وسیله قرار گیرد. تا اینکه سال 86 بعد از ساختن "ماهی‌ها عاشق می‌شوند" باز هم تعدادی به سراغ من آمدند تا "خاطرات و کابوس‌های یک جامه‌دار" را به صحنه ببرم. آن‌ها قول دادند تا تمام امکانات و هزینه‌ها را برایم تأمین کنند، اما بازهم امتناع کردم زیرا نمی‌خواستم کارم وسیله قرار گیرد. زمانی پشت سر گذاشته شد و من پنج سال قبل خودم تمایل به اجرای آن پیدا کردم تا آن را آنگونه که می‌خواستم به صحنه ببرم. کارگردان نمایش "یرما" با ارائه توضیحاتی در رابطه با به صحنه بردن دوباره این نمایش اظهار کرد: زمانی که این تصمیم را گرفتم آقای حسین پارسایی مدیریت مرکز هنرهای نمایشی را بر عهده داشتند. بدون هیچ مشکلی گروه سی نفره بازیگران را انتخاب و تمرینات نمایش را آغاز کردم. در نخستین ماه تمرین، با فاجعه‌ای روبه‌رو شدم که ارتباطی با دولت و سیستم نداشت و از درون حرفه‌ام نشأت می‌گرفت و آن بازیگر بود. بازیگرانی که در آن واحد همراهی با من در جاهای دیگری نیز قرارداد داشتند یا به دلیل کار کردن در تلویزیون از صدای مناسبی برخوردار نبودند و قادر به حرف زدن نبودند. شاید در گذشته بازیگرانی طراز اول محسوب می‌شدند اما اکنون تبدیل به پسماندهای خودشان شده بودند. عشقشان را نثار تلویزیون کرده بودند. من با تیم بازیگرانی ضعیف مواجه شدم. افرادی که هرچقدر نقش‌هایشان بزرگ‌تر بود به همان نسبت از ضعف بیشتری هم برخوردار بودند. بنابراین در روز 28 تمرین، پیش آقای پارسایی رفتم و ضمن تشکر از او، اطلاع دادم که اجرا نمی‌روم، چراکه نمی‌خواستم نمایشی ضعیف به صحنه ببرم و تمام هزینه‌ها را بازگرداندم. دکتر رفیعی با اشاره به راه‌اندازی ورک شاپ آموزشی و تربیت بازیگران برای نمایش "یرما" افزود: تصمیم به برگزاری ورک شاپی آموزشی گرفتم. بدون اعلام فراخوان عمومی حدود 900 نفر داوطلب شدند که از میان آن‌ها 40 نفر پذیرفته شدند. تمرینات این کارگاه آموزشی به مدت دو سال، هر هفته شش روز، به مدت شش ساعت ادامه داشت. حاصل این دوره نمایش "یرما" بود که در سالن استاد سمندریان به صحنه رفت. او در بخش دیگری از سخنان خود، تالار وحدت را همچون خانه خود دانست و گفت: من دوران طلایی کاری‌ام را در تالار وحدت گذرانده‌ام، مکانی که در آن تمام عوامل فنی و اداری‌اش با من همراه بودند. برای این سالن بسیار احترام قائلم، چراکه به نظرم بهترین سالن اجرایی کشور است. البته هزینه‌های برای تجهیز و نو کردن آن لازم است که متأسفانه این اتفاق رخ نداده است. کارگردان نمایش "شکار روباه" عنوان کرد: پروژه "خاطرات و کابوس‌های یک جامه‌دار" برای من مانند یک زایمان بدون درد بود. البته آقای جمالی مدیریت بنیاد از من در مورد چگونگی این اثر و امکان ارتباط آن با مخاطبان امروز سخن گفتند، چراکه تصور می‌کردند این اجرا، نمایشی سنتی آنگونه که تصور می‌کردند است. من در پاسخ به او گفتم، من از منتقدین امیرکبیرم و او را زیر سؤال می‌برم. شخصیت جامه‌دار تنها او را تمیز نمی‌کند بلکه روی ذهن او نیز تأثیر می‌گذارد. ارتباط آن‌ها مانند سیب و کرم می‌ماند. "خاطرات و کابوس‌های یک جامه‌دار" مانند سرنوشت کمی درون سیب می‌ماند. یا باید خود سالم بماند یا سیب. اگر خودش سالم بماند باید سیب بخورد، و اگر بخواهد سیب سالم بماند باید خودش نابود شود. او بیان کرد: ما نسبت به تاریخ مانند تماشاگرانی هستیم که مجذوب عناوین و القاب می‌شویم. شخصیت‌ها ساخته تخیل دوران تاریخی پس از ظهور خودشان‌اند. برای من اسطوره‌زدایی مهم است. باید بدانیم کبیر بودن امیرکبیر در چیست؟ اگر او کبیر بود این همه شکست برای چه بود؟ دلایل آن از بیرون می‌آید یا از درون و آرمان‌طلبی میرزا. این مسائلی است که آن‌ها را به چالش می‌کشم. شخصیتی به نام دلاک در کنار امیر است، او تنها فردی است که شاهد تمام اتفاقات است. فرضیه نوشتن اثر هم بر همین مبنا است، بیش از سال‌ها از مرگ امیرکبیر هیچ‌کس نمی‌دانست که او به قتل رسیده است. جامه‌دار به کار جامه‌داری خود مشغول می‌شود و راز قتل امیر مسکوت می‌ماند. تنها رازدار او در حمام یعنی محل کارش، دچار کابوس است، کابوس‌هایی که حتی در بیداری او نیز وجود دارد. این اثر مانند فلش بکی به گذشته و سه سال صدارت امیرکبیر است. راز قتلی که حتی در واقعیت هم 40 سال پنهان مانده بود. در بخش دیگری از این نشست رسانه‌ای، دکتر رفیعی محل اجرای اثر را یک حمام توصیف کرد و توضیح داد: تمام اتفاقات در محل زندگی و حرفه جامه‌دار رخ می‌دهد، یعنی حمام. مکان نمایش، مکان اوست، در واقع تخیل مؤلف اثر جامه‌دار است. این استاد و پیشکسوت تئاتر، در پاسخ به این سؤال که آیا فعالیت‌های او ادامه‌دار خواهد بود عنوان کرد: آرزویی 38 ساله دارم، آرزویی که می‌دانم ناکام می‌ماند، و آن داشتن مکانی برای تمرین و برگزاری کارگاه‌های آموزشی است تا بتوانم نسل جوان را تربیت کنم. این مکان از من دریغ شد. طبقه هفتم تالار وحدت با هزینه‌ای که بعد از نمایش "رومئو و ژولیت" به دست آمد، با پافشاری و درخواست من ساخته شد. اکنون که فرصتی برای کار کردن دارم، احساس خوشبختی می‌کنم. در 77 سالگی می‌خواهم نمایش "خاطرات و کابوس‌های یک جامه‌دار" را به صحنه ببرم، اگر مرگ گریبان من را نگیرد، آن‌قدر انرژی دارم که گویی 40 ساله‌ام. در دوران بیکاری‌ام، هیچ فردی به سراغ من نیامد، درحالی‌که سفرای کشورهایی چون فرانسه، ایتالیا، انگلستان سر تمرینات کارم می‌آمدند و با من صحبت می‌کردند. متأسفانه کارها تداوم ندارد و مانند تکه‌هایی است که باید آن‌ها را سر هم کرد. تربیت کردن آن 40 بازیگر در نمایش "یرما" به هیچ عنوان ساده نبود، از آن تعداد تنها چهار نفر در این کار همراه من هستند. هیچ خبری از آن افراد ندارم. او تأکید کرد: درخشان‌ترین افراد در این نمایش، همین پنج نفرند. چون جوان‌اند و به کار در سریال و فیلم آلوده نشده‌اند. من 45 سال از عمرم را در فرانسه گذراندم، در آن کشور هیچ بازیگری ماشین شاسی‌بلند و ویلا و... ندارد. بعضی از آن‌ها در خانه‌ای‌ زندگی می کنند که اندازه همین صحنه‌های کوچک تئاتر است. هنرپیشه‌ها ثروتمند نیستند، اما زیاده‌طلبی اکنون در حال خفه کردن آدم‌هاست، اکنون دیگر نه تنها در مورد ماشین بلکه در مورد مدل و سیلندر آن با یکدیگر رقابت می‌کنند. تئاتر در حاشیه زندگی قرار دارد. هیچ‌کس نمی‌داند تئاتر دایه شیردهنده بازیگر است. زمانی که کارگاه آموزشی برگزار کردم، ریالی از هیچ‌کس دریافت نکردم، تنها قلکی در سالن تمرین بود که بچه‌ها هرقدر که می‌خواستند در آن می‌ریختند و با آن خوراکی‌های لازم زمان تمرین را خریداری می‌کردند. دکتر رفیعی در بخش پایانی سخنانش در با بیان شناخت خوب از تالار وحدت گفت: زمانی که نمایش‌هایم را در این سالن به صحنه می‌بردم، هیچ‌کس جرئت مهار کردن صحنه این تالار را نداشت. اما در زمانی پیش از تیم حاضر، مجبور شدم در تماشاخانه ایرانشهر اجرا بروم و آن زیان هنگفتی برای من بود. با من مانند غریبه رفتار کردند. توقع اقدام خاصی ندارم، تنها طی شدن روال حرفه‌ای کارها را دارم. در ادامه، رضا سعیدی‌پور مدیر تالار وحدت در پاسخ به سؤال خبرنگاران در مورد مدت اجرای نمایش در تالار وحدت و همراهی با این کارگردان شناخته‌شده تئاتر توضیح داد: ما هیچ قراردادی بعد از زمان اجرای دکتر رفیعی نبسته‌ایم. این امکان وجود دارد تا این هنرمند گرانقدر تا زمانی که خواستار آن باشند در این تالار اجرا داشته باشند. هزینه‌های جاری از گروه نمایش گرفته می‌شود. در پایان مراسم، مجید گیاهچی مجری طرح، عنوان کرد: تأمین کلیه هزینه‌ها از طریق گیشه است، البته در این میان کلیه حامیان فرهنگی می‌توانند به عنوان اسپانسر در اجرای این اثر همراه باشند. نمایش "خاطرات و کابوس‌های یک جامه‌دار" به طراحی و کارگردانی دکتر علی رفیعی از 14 آبان تا پایان آذرماه در تالار وحدت به صحنه می‌رود. انتهای پیام/