سرویس تئاتر هنرآنلاین// نمایش " یک صبح ناگهان" به کارگردانی و نویسندگی حسین پاکدل در تالار استاد سمندریان تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه است.این نمایشنامه برداشتی آزاد از داستان " طشت خون" نوشته اسماعیل فصیح است.در کنار اسامی بازیگران نام آشنای تئاتر در بروشور نمایش، نام‌هایی چون جلال تهرانی ( طراح نور) ، منوچهر شجاع (طراح صحنه) و ندا نصر (طراح لباس) قرار دارد که خبر از یک اثر هنری با طراحی‌های آگاهانه و پر معنا می‌دهد.

وارد سالن بلک باکس نمایش که میشوی؛ طراحی صحنه اولین نشانه‌های خلق معنا را به تماشگر می‌دهد. بر تمام دیوارهای بلند و کف بزرگ صحنه رنگ سفید پاشیده شده است که صحنه را شبیه به تابلوی نقاشی کرده ، تابلویی که تداعی کننده آثار "جکسون پولاک" در حیطه نقاشی آبستره اکسپره سیونیسم است که در آن رنگها به روی بوم پاشیده می‌شوند.

طشت بزرگی همچون یک حوض وسط صحنه قرار دارد . آب و شیشه داخل آن به همراه نور قرمزی که در آن قرار دارد انعکاسی خون‌آلود در صحنه به وجود می‌آورد. دو پلکان بزرگ در دوسوی انتهای صحنه وجود دارند که همچون پلی بهم وصل شده اند و بازیگران به راحتی می‌توانند در آن بالا حرکت کنند.در صحنه آکساسوار دیگری نیست به جز صندوقچه‌ای کوچک با یک عروسک و چهارپایه ای در جلوی صحنه.

از ابتدای نمایش بهرام (مهدی سلطانی) در کنار حوض نشسته و در تمام طول 100 دقیقه نمایش همانجا می‌ماند.دیالوگ‌های زیادی ندارد و بیشتر بازی در سکوت می‌کند که انصافا هم از عهده اجرای آن بر‌می‌آید.

نمایش که آغاز می‌شود، بازیگران جنازه‌ای را بر بالای پلکان می‌نهد و همچون تابلوی عکسی در کنار آن می‌ایستند. نور به صحنه می‌آید و مرده اناری در دست به شرح حالی میپردازد که از آنجا متوجه می‌شویم نقاش جوانی است و تمام صحنه زیر زمین خانه است که حکم کارگاه نقاشی او را دارد.

ملک (نسیم ادبی) دختر کوچک خانواده است . او از آغاز و در هر صحنه همچون روایت گری داستان را با گفتگوی درونی با پدرش؛ که همچنان تا آخر نمایش در کنار طشتی از خون بست نشسته روایت می‌کند.

زمان تاریخی داستان پس از مرگ ناصرالدین شاه قاجار است.خانواده بهرام زرین دست خانواده‌ای متمول و اهل فرهنگ هستند.بهرام استادی نقاش و معروف است و کمال پسرش ( مهدی پاکدل) نقاشی جوان و پیشرو...

کمال که نقاشی‌هایش بر خلاف عرف زمانه است؛ مورد غضب عواملی خودسر قرار میگیرد که این پیشرو بودن را تاب نمی‌آورند .از آن دست عواملی که همیشه می‌خواهند افکار و کردار مردم را با تفاسیر ناقص خود از خوبی و بدی تحت کنترل داشته باشند. بی هیچ منطقی از هنر واهمه دارند و می خواهند برای ادامه بقای خود آن را نابود کنند. پس افرادی اجیر کرده به زیرزمین خانه هجوم می آورند ضمن کتک زدن کمال آثار نقاشی او را تکه پاره می‌کنند.کمال هم از سر اعتراض و نا امیدی خودکشی می‌کند. رگ گردن خود را می‌زند و تمام خونش را در طشت وسط زیرزمین می‌ریزد...

داستان از اینجا آغاز می‌شود. بهرام بر سر طشت خون بست نشسته و میت بر زمین مانده. مردم بیرون منتظرند که بهرام بیاید و جنازه را خاک کنند اما بهرام همچنان خیره سکوت کرده و از زیرزمین بیرون نمی‌آید. در طول صحنه‌های متمادی همسر، پدر، مادر و سایر نزدیکان به زیرزمین می‌آیند و از او درخواست می‌کنند که زیرزمین را ترک کند و به میان مردم بیاید اما بهرام قبول نمی‌کند. در بیرون فضا پس از مرگ شاه از نظر سیاسی متشنج است. عده‌ای این عمل بهرام را پیامی سیاسی تلقی می‌کنند و فضا را برای شورش آماده می‌کنند تا اینکه سرانجام وزیر فرهنگ هم به زیرزمین می‌آید و به او هشدار می‌دهد و به شکل سربسته تهدیدش می‌کند.


باجناق‌های بهرام هر کدام از رجال سیاسی هستند. یکی از آنها خان نایب است. حقیر و سرشار از عقده، درباری و قدرت طلب. در ادامه مشخص می‌شود که دستور حمله به خانه بهرام را او صادر کرده است و بالاخره هرکسی از وزیر گرفته تا دیگران دستی خواسته یا ناخواسته در این جنایت دارند

گرچه زمان تاریخی نمایش پس از مرگ ناصرالدین شاه را روایت می‌کند اما داستان نمایش را می‌توان به هر عصر و دوره‌ای تعمیم داد.

روح کمال در خانه است و خاطرات گذشته همچنان برای بهرام به تصویر کشیده می‌شود. کمال از پدر می‌پرسد: چطوری میشه موسیقی رو نقاشی کرد؟ یا مثلا آزادی رو توی تابلوی نقاشی کشید؟ چطوری میشه این خواب رو تو خواب نقاشی کرد؟

توجه حسین پاکدل به تاریخ در اکثر آثار او مشهود است و در نمایش‌های پیشین خود چون "حضرت والا" و یا " عشق و عالیجناب" هم به آن پرداخته است.

همانطور که اشاره شد طراحی نور، صحنه و لباس همگی در کنار میزانسن‌های حساب شده اثر را به درستی به سمت ایده اصلی کارگردان هدایت می‌کند و در تمام 11 صحنه نمایش؛ جنایت آغشته به خون را گام به گام به تصویر می‌کشد.

هنر، هنرمند، نویسنده، نقاش و غیره در همه اعصار مغضوب شاهان بوده‌اند. چرا که هنرمند خط و مرزهای استبداد را می‌شکند و چون پرنده‌ای آزادی را در هوا جاری می‌کند.

حسین پاکدل در بروشور نمایشنامه آورده است: " گر نیک بنگریم تمام گذشته آیینه است. تمام حال و آینده در آن پیداست. نسبتی نیست بین سنگ و آینه. وظیفه آینه در نور، پرتو افکنی و روشنگری است و کار سنگ، شکست و سکون و تاریکی. هنر نمایش حکم جیوه را در شکل‌گیری آینه دارد. بی‌هیچ ادعا " یک صبح ناگهان" قطعه‌ای بسیار کوچک از این آینه را ساخته و پرداخته است. این آیینه را قیاس کن ،در آن حال خود ببین! "

پایان نمایش اما غم‌زده نیست. نمایش با یکی از خاطرات به پایان می‌رسد. خاطره روزی که کمال با اولین دست‌مزد خود از نقاشی هندوانه‌ای خریده و به درون حوض انداخته. همه فامیل (بازیگران نمایش) به صحنه می‌آیند و با شادی میهمان او می‌شوند. پیش از آن بهرام چاقویی را که کمال با آن خودکشی کرده است را به آب می‌زند و ناگهان طشت خون تبدیل به حوضی پرنور می‌شود. حوضی که در آینه آن می‌توانی تصویر خود را به وضوح ببینی. اینجا نمایش تمام می‌شود. گرچه بنا بر خواست کارگردان در صحنه پایانی امید کمرنگی هست اما روح تراژدی بر تمام صحنه مستولی است...

"یک صبح ناگهان" تا 28 اسفند هر روز ( به غیر از شنبه‌ها) ساعت 20 در سالن استاد سمندریان تماشاخانه ایرانشهر اجرا می‌شود. عاطفه رضوی، محسن حسینی، رحیم نوروزی، مهرداد ضیایی، مهران امام‌بخش، معصومه قاسمی‌پور، مرتضی آقاحسینی، هومن خدادوست، نیکی مظفری، مسعود انتظاری، محمد صادق ملک و علی لیاقی از دیگر بازیگران این نمایش هستند.

سارا سالک