هنرآنلاین : بیش از 1400 سال پیش، واقعهای عظیم در جهان رخ داد که ارض و سما را به لرزه انداخت. واقعهای عظیم و حزنآور که شانههای انسانیت را گرفت و به شدت تکان داد. جنگ نابرابر حق و باطل در آوردگاه کربلا و مردان بزرگی که در این وادی لباس شهادت بر تن کردند، آنچنان عظیم و تأثیرگذار بود که همه چیز و همهکس را تحت تاثیر قرار داد.
تاریخ خونباری که امام حسین (ع) و یاران یکدل و شهیدش رقم زدند، تا روز قیامت زبانزد خاص و عام بوده و خواهد بود. هنر نیز که با روح انسانها سر و کار دارد تحت این واقعه عظیم قرار گرفته و آثار بدیعی در حوزههای مختلف هنر خلق و عرضه شده است. هنر، رسانهای تاثیرگذار و عالمگیر بود که توانست عظمت این واقعه را به گوش و چشم همه رسانده و آن را برای همیشه زنده نگه دارد. بعد از گذشت 1400 سال، هنوز این رویداد سرنوشتساز و حزنآور در دل هنرمندان زنده است و آنان را وا میدارد تا آثاری عاشورایی خلق کنند. آثاری که هم رضای خالق را در بر دارد و هم رضایت خلق را. مردم متدین و دوستدار ولایت و هنرمندان دلپاک، دست در دست هم با شورآفرینی وصفناپذیر واقعه کربلا را زنده نگه داشته و خواهند داشت. شعر و نثر، اولین شاخههای هنری بودند که راوی شورانگیزی محرم و کربلا شدند. اشعاری که در وصف این واقعه عظیم، امام حسین (ع) و شهدا و اسرا سروده شد، دهان به دهان و سینه به سینه بین ملتها گشت و ماندگار شد.
مردم با خواندن این اشعار به نوحهسرایی برای امام حسین (ع)، شهدا و اسرای این واقعه پرداختند. بعد از گذشت صدها سال، هنوز شعر عاشورایی تازگی خود را حفظ کرده است. نثر نیز همپای شعر به این واقعه پرداخت و آن را جاودانه کرد. بعدها، هنرهای تجسمی از جمله خط و نقاشی هم پا به عرصه نهادند و رویداد عاشورا را بر تابلوی دل خود و مردم نقش کردند. نقاشیهای بسیاری در ارتباط با این واقعه بر تابلوها و پردهها رسم شده است، تابلوهایی که خود مرثیهای است سوزناک که آدمی را وا میدارد در عزای شهیدان بگرید و بر سینه بزند. نقاشی قهوهخانهای یا خیالیسازی، گونهای از هنر نقاشی است که توسط هنرمندان بزرگ این عرصه، تابلوها و پردههای تاثیرگذاری از واقعه کربلا خلق شده که زینت بخش تکایا، حسینیهها و مساجد شدهاند. هنرمندان نقاش دیگری در سبکهای مختلف، این واقعه را به تصویر کشیدهاند. در حال حاضر نیز هنرمندان جوان به خلق آثار درباره این رویداد تاریخساز میپردازند. همه نقاشیهایی که با موضوع عاشورا آفریده شدهاند، زیبا و تأثیرگذارند، اما تابلوی "ظهر عاشورا"ی استاد محمود فرشچیان زیباتر و تأثیرگذارتر است. این حقیقتی است که باید پذیرفت. زیرا این تابلو روی هر کسی با هر کیشی تأثیر گذاشته و میگذارد. این تابلو براستی عصاره وقایع ظهر عاشورا و حزن آن است.
هنرهای نمایشی، به خصوص تعزیه، به خوبی به رویداد کربلا پرداخته و مردم را با وقایع آن آشنا کردهاند. در گوشه و کنار ایران زمین، گروههای تعزیه با تمام توان در میدانها و تکایا برای مردم تک تک آن واقعه و سرگذشت شهدایش را مقابل چشم مردم آورده و آنان را به نوحهسرایی وا داشتهاند. این تنها تعزیه نبود که به این واقعه پرداخت، بلکه صحنههای تئاتر نیز نمایشگر آن واقعه تأثیرگذار بودند. نمایشهای بسیاری با این موضوع روی صحنه رفته و مورد توجه مردم قرار گرفتهاند. در حال حاضر نیز هر ساله تعداد معدودی از این نمایشها اجرا میشوند، اما این کافی نیست. نباید این واقعه عظیم را تنها در ایام محرم و صفر روی صحنه نشان داد، بلکه باید در طول سال و در مقاطع مختلف نمایشهای عاشورایی روی صحنه بروند و همواره این رخداد را برای مردم به نمایش بگذارند.
بعد از تولد عکاسی، سینما و تلویزیون، واقعه کربلا در آینه آنها نیز خودنمایی کرد. عکسهایی که از مراسم عزاداری، سینهزنی و زنجیرزنی مردم گرفته شده، خاطرهای است که هرگز از خاطر مردم و هنر پاک نمیشود. در سینما نیز تحت تأثیر این واقعه فیلمهایی ساخته شده و روی پرده رفتهاند. گر چه این کار قابل تقدیر است، اما این تعداد معدود فیلم و با این کیفیت اصلا نمیتواند راوی شایستهای برای این واقعه عظیم و سرنوشت ساز باشد. باید فیلمهایی با کیفیت با ساختار قوی ساخت که بتوان آن را در سطح جهان روی پرده برد. غیر از این باشد، سینما نتوانسته پا به پای دیگر هنرها راوی این رخداد عظیم تاریخ اسلام و جهان باشد. بیشترین فیلمهایی که با موضوع محرم و رویداد عاشورا ساخته و نمایش داده شده در تلویزیون بوده است. زیرا با امکاناتی که تلویزیون دارد و با توجه به مخاطبان فراوانش بیشتر میتواند به این مقوله بپردازد.
فیلمها و سریالهای زیادی در ایام محرم و صفر از تلویزیون پخش شده، اما به جز تعداد اندکی، اثر چشمگیری ساخته نشده است. تلویزیون نباید تنها در ایام محرم و مناسبتهای مذهبی دست به ساخت فیلمها و مجموعههای دینی بزند، بلکه باید در طول سال مجموعهها و فیلمهایی را با موضوع عاشورا روی آنتن بفرستد. تلویزیون هم مثل سینما نتوانسته آن طور که شایسته و بایسته است به وقایع عاشورا و عاشوراییان بپردازد. قصد قیاس به مثل نیست، اما باید به این فکر کرد اگر این واقعه تاریخی در آیین دینی کشورهای صاحب سینما وجود داشت آنها چگونه فیلمهایی میساختند؟
مطمئناً، آنها به گونهای این واقعه عظیم را به تصویر میکشیدند که تمام مردم و با هر دینی به دیدن این فیلمها بنشینند. بحث بودجه که دائم ورد زبان تهیهکنندگان و کارگردانان است، قابل قبول نیست، زیرا بودجه بخشی از کار است. آنچه مهم است هنر و توانایی سازندگان است. این تنها وسیله نیست که یک اثر را جاودانه میکند، بلکه توانایی و اعتقاد صاحب هنر است که میتواند یک اثر را دیدنی و جاودانی کند. تا زمانی که برای خلق آثار هنری دم از پول زده شود، هیچ اثر هنری جاودانی خلق نخواهد شد. پول وسیلهای است برای رسیدن به این خلق، نه تمام آن. در پایان از همه عزاداران حسینی و هنرمندانی که در عرصه هنر عاشورایی هنرنمایی می کنند التماس دعا داریم.
انتهای پیام/
سیدرضا اورنگ