به گزارش سرویس معماری هنر آنلاین ؛ امروزه با گسترش شهرنشینی و جاری شدن سیل جمعیت به سمت شهرها و حومه آنها و هر آنچه که انقلاب صنعتی و مدرنیسم برای جهانیان به ارمغان آورده بر تک تک اذهان عمومی تاثیرات خود را به وفور گذارده است.

فضای زندگی افراد در این بین در واقع می‌تواند یکی از مهمترین عواملی باشد که به سکون یا به تحریک افکار جهت بازدهی در مشاغل یا حتی در زندگی خصوصی افراد سمت و سویی ببخشد. این فضا از جایی که کانون زندگی های خصوصی افراد را در برمی‌گیرد آغاز و به مراکز شغلی، تفریحی، بهداشتی ، آموزشی و هرآنچه که لازمه زندگی شهری است سرایت می‌کند؛ البته در این بین می‌بایست جایی هم برای ترددهای درون شهری و بین شهری باز کنیم. اگر بخواهیم نگاهی عمیق و خارج از بحث تخصصی فضاها به تاثیر محیط بر تک تک عملکردهای افراد بیندازیم مباحث زیادی را در روان شناختی و محیط می‌باید ذکر کنیم که ممکن است خارج از موضوع این نوشته باشد.

باید گفت که امروزه تاثیر مناظر با توجه به ارتباط تنگاتنگی که میان افراد و اطراف‌شان وجود دارد بیش از هر زمان دیگر قابل توجه است و می‌تواند به شکل محسوس یا نامحسوسی سبب بروز رفتارهای اجتماعی گوناگونی گردد و گاهی این تاثیر تا جایی است که باعث صعود قیمت‌های برخی مناطق و ارجحیت آنها نسبت به مناطق دیگر گردد.

چهره مناظر بسیاری از محیط حول ما تاثیر مطلوب یا نامطلوب خود را در اذهان عمومی همه روزه به جای می‌گذارد. به عنوان مثال در همین نزدیکی‌ها خیابان ولیعصر با نظمی که درختان با امتدادشان ایجاد کرده‌اند و چهره مغازه‌ها که با ظاهرکم و بیش شکیل خود و همگونی تقریبی آنها تاثیر بسزایی در اذهان ایجاد کرده و تا جایی پبش رفته که قیمت اماکن آن منطقه را در مقایسه با دیگر مناطق در مقیاس بسیار بالاتری قرار داده است و اگر نگاهی دیگر به مناظر نقطه دیگر همین کلان شهر بیفکنیم به خیابانی چون شوش، شاید بهتر بتوانیم به مقایسه مناظر و تاثیر ظواهر و نظم مستقر در آنها پی ببریم. بهتر است جهت سامان دادن به مطالب به نگاهی جزئی در خصوص این موضوع بپردازیم و اینکه نماها در گذشته چگونه بودند و امروز به چه ترتیبی ارزیابی و مورد کاربری قرار می گیرند .

در واقع این جزئیات تعیین‌کننده و تکمیل‌کننده دید کلی نماها است. با نگاهی گذرا به گذشته و ترکیب بناهای قدیمی به یاد می‌آوریم که ارتفاع کم و یک یا دو طبقه بودن و معماری‌ای که منعطف به درون‌گرا بودن بناها بود از خصائص بناها شمرده می‌شد.

داشتن حیاط مرکزی و پنجره‌های رو به داخل ساختمان ویژگی نماهای درونی را به بناها می‌بخشید و بطور کلی در قسمت خارجی و ظاهر بنا نمای خاصی به چشم نمی خورد و کل نما معطوف به حیاط مرکزی یا داخل می گردید.

البته این در بین نماهای شاخص جزء ویژگی لاینفک مساجد و عمارات سلطنتی و اماکن کاملا خاص بوده و خالی از لطف نیست که همین جا بگوئیم این شاخص‌ها به این اماکن ارزش ذاتی افزونی می‌بخشید ولی هم اکنون منحصر بفرد بودن ارزش خود را به طور ذاتی از دست داده است. در همین ایام یادشده با نگاهی به جوامع دیگر می‌توان یک جمع بندی کلی در خصوص نماها و ترکیبات ظاهری بناها بدست آورد و آن سطحی بودن نماها در آن دوره در جوامع دیگر است و در واقع ساده بوده و سطحی طراحی شدن آنها که با پلان‌های یک یا دو طبقه نمایشگر از خصائص آن دوره است که موجب شد که جوامع به تیپ سازی و همگونی خاصی گرایش یابند.

به طور مثال در یک خیابان یک منظر کلی و کاملا شبیه به هم از ساختمان‌ها به چشم می‌خورد و تنها اماکن خاص همچون کلیساها و عمارات در این بین مستثنی می شدند و اگر بخواهیم مقایسه ای کوچک میان جوامع دیگر و ایران در گذشته داشته باشیم به یک جمله بسنده می کنیم و آن اینکه کاربری در واقع تعیین کننده نمای ظاهری بنا به شمار می رفت.

روال ذکر شده در واقع تا جایی پیش رفت که ما به معماری مدرن اروپا رسیدیم که در واقع انقلابی در خصوص معماری بود و آقای لکور بوزیه که جزء پیشگامان معماری مدرن بود نقش بسزایی در این بین داشت. ایشان در واقع بحث نمای آزاد و به تبع آن پلان آزاد را در این دوره مطرح ساختند و در نتیجه به عنوان یک ایده که معمار می تواند پلان را با نمای بیرونی ادغام نسازد و نما را به عنوان یک پوسته جداگانه به بنا اطلاق کند ، محدودیت گذشته را در این خصوص زیر پا نهادند.

البته در همان زمان هم با وجود محدودیت‌های بسیاری که در خصوص پیاده کردن ایده های تخصصی این موضوع وجود داشت نمی‌توانست دست معمار و متخصص این امر را بطور گسترده باز نگه دارد و بسیاری از طرح‌ها فقط به شکل تئوری باقی می‌ماند . با پیشرفت جوامع و به دنبال آن پبشبرد تکنولوژی در جهان در واقع صورت جدیدی از تغییرات به دنبال آن اهمیت به زیباسازی و نوگرایی جلوه ای دیگر به فضا بخشید، در این دوره دیگر معمار مجبور نبود دغدغه های زیادی جهت پیاده کردن خلاقیت‌ها و اصولی که به شکلی علمی هم در جوامع پیشرفته ثابت شده بود تحمل کند و امروزه با تامین شدن هزینه هایی در این خصوص امکان دستیابی هم به این امر امکان پذیر می‌شود.

انتهای پیام/ حمید رضا آقایی مدرس دانشگاه آزاد