محمد تقی ساده از تعزیهخوانهای با تجربه به خبرنگار تئاتر هنرآنلاین گفت: حدود 30 سال است که در تعزیه مخالفخوان هستم در واقع مخالف خوان "تخت خوان" هستم یعنی به فراخور نسخه تعزیه اشقیا را میخوانم در جایی "ابن سعد" و در جایی دیگر " ابن زیاد" و یا " یزید".
وی درباره چگونگی ورودش به این عرصه گفت: من متولد روستای موجان شهرستان قم هستم از سالهای دور همواره در روستای ما در ایام محرم تعزیه اجرا میشد؛ از کودکی پای تعزیه مینشستم و کنار تعزیه بزرگ شدم. درست است که تعزیه معمولا موروثی است و گاهی از پدر به پسر میرسد؛ ولی این اتفاق برای من رخ نداد، پدرم در وقتی نوجوانی بودم شهید شد. سواد نداشت و نمیتوانست نسخه بخواند ولی خیلی به تعزیه علاقمند بود؛ پس من هم به سمت تعزیهخوانی رفتم، زیرا عزای امام حسین کششی دارد که مردم را به سمت مجلس خودش میکشد. ابتدا نقشهای کوچک و بچهخوانی میکردم تا در 20 سالگی نقشهای مهمتری گرفتم. وقتی به گروه تعزیه وارد شدم؛ کارم را با حفظ کردن اشعار و جمعآوری نسخهها شروع کردم و لباسدار و نسخهدار شدم.
این مخالفخوان در ادامه توضیح داد: "لباسداری" بحث مفصلی دارد. باید لباسدار با رنگشناسی تعزیه و آئینها آشنا باشد. مثلا لباس داماد آبی است، لباس حر زرد است. زرد رنگ پشیمانی است حتی گاهی عمربن سعد که برای شرکت در جنگ دو دل بود زرد میپوشد. مشکی برای قاتلهای مخالفخوان است . مثلا در تعزیه امام علی(ع) ابن ملجم مشکی میپوشد. قرمز رنگ جنگ است حتی قرمزها هم انواعی دارند. مثلا سربازها قرمز روشن هستند و هرچه مقامشان بالاتر میرود رنگ لباسشان تیرهتر میشود تابه شمر برسد. اولیاخوانها هم درجه دارند؛ سبز تیره مخصوص بزرگان است و هرچه رنگ روشنتر میشود به کودکان و سربازها نزدیکتر است.
محمد تقی ساده درباره نسخهداری در تعزیه گفت: نسخهدارها هم مجلسها را تهیه میکنند. زمینههای مختلف با هم فرق دارند. مثلا تهران یک جور سیستم دارد، اراک، قزوین و اصفهان هر کدام زمینه خاص خودشان را دارند و نسخهدار باید اینها را بشناسد؛گرچه شهادت محتوای کلی همه تعزیههاست.
وی درباره تغییرات به وجود آمده در تعزیه امروز گفت:به فراخور زمان همه چیز تغییر میکند. ما الان در بین تعزیهخوانها افرادی داریم که هنوز سواد ندارند. جوانترها معمولا تحصیل کرده هستند. مثلا خود من مدرک کارشناسی روانشناسی دارم این به من کمک می کند تاچطور بهتر بتوانم شخصیت شناسی و اقامه عزا کنم.
محمد تقی ساده درباره آموزش تعزیه گفت:همیشه آموزش تعزیه موروثی و سینه به سینه بوده است و این آموزش باید از طفولیت باید باشد. تعزیهخوان بایدکارش را از قاسمخوانی و بچهخوانی شروع کند.
وی افزود: نیاز تحصیلات آکادمیک در این رشته احساس میشود، اما ما خودمان وقتی با گروههای آماتور کار میکنیم موارد ریز را بیان میکنیم که در حال فراموش شدن است. پیشنهاد دادیم که به ما اجازه بدهند در سطح مدارس کار کنیم و از آنجا شروع کنیم چندین بار از طرف حوزه هنری قم این پیشنهاد را مطرح کردیم؛ اما فضای آموزش در مدارس تعریف شده است و به راحتی نمیتوان اتفاقی را به آن وارد کرد و تصمیمات از مراجع بالاتر باید صورت گیرد و دستور داده شود که این امکان دشوار است.
این مخالفخوان گفت: با اینکه تعزیه به ثبت جهانی رسیده است؛ ولی متاسفانه در حال از بین رفتن است و دارد از اصل خودش دور میشود. حتی گروه های حرفهای مثلا زمینه تهران یا میر عزا و زمینه شهرهای دیگر را باهم قاطی میکنند. بخشی از این و بخشی از آن و این ملغمهای میشود از همه چیز و اصلا چیز جدیدی میشود . این روزها در تعزیه نه بزرگان، بزرگی میکنند و نه کوچکترها کوچکی. عباسخوان یا علی اکبر خوان سلسله مراتب دارد که در طی دوران آموزش باید به آن رسید؛ اما امروز کسی این مراحل را طی نمیکند.. درست است که آموزش آن موروثی است اما استعداد هم لازم است من اگر تعزیه خوان هستم فرزندم حتما نباید تعزیه خوان شود بلکه باید استعداد این کار را داشته باشد.
انتهای پیام/ب