به گزارش هنرآنلاین، داستان پیدا شدن و انتشار "پنجره‌ اتاق زیرشیروانی"، از نویسنده‌ پرتغالی برنده جایزه‌ نوبل ادبیات سال ۱۹۹۸ میلادی، چنان باور نکردنی است که خود می‌تواند دستمایه‌ رمان جدیدی قرار گیرد. ژوزه ساراماگو، هنگام نوشتن این رمان ۳۰ سال بیشتر نداشت.

او در آغاز سال‌های دهه‌ ۱۹۵۰ میلادی، دستنوشته‌ این اثر را جهت انتشار برای ناشری در لیسبون می‌فرستد و با پاسخ منفی او روبرو می‌شود. این واکنش مایوس‌کننده، ژوزه‌ گوشه‌گیر را که به لکنت زبان هم دچار بوده، از ادامه‌ کار نگارش و نشر بازمی‌دارد.

شوق و ذوق نوشتن تنها سال‌ها بعد‌، دوباره در ژوزه ساراماگو بیدار می‌شود و این نویسنده‌ پرکار در نتیجه‌ خلق آثار به‌‌یاد ماندنی به شهرتی جهانی دست می‌یابد. این موفقیت‌های شگرف، از دید ناشر پیشین نیز دور نمی‌ماند و او پس از جستجو در چند آرشیو، به گفته‌ خود "رمان گم‌شده‌ ساراماگو را دوباره کشف می‌کند."

هدیه‌ای پس از مرگ

کتاب "پنجره‌ اتاق زیرشیروانی"، برای پیلار دل ریو (همسر سااماگو) هدیه‌ای بی‌نظیر است که نویسنده از خود به‌جای گذاشته است.

پیلار دل‌ریو، در مقدمه‌ کتابی که به زبان اسپانیایی، پرتغالی منتشر شده، می‌نویسد: "ساراماگو با این هدیه می‌خواسته، پس از آنکه برای همیشه ما را ترک کرد، باز هم در کنار ما باشد." به گفته‌ پیلار دل‌ریو این رمان دروازه‌ راه‌یافتن به ساراماگو است و برای هر خواننده کشفی جدید: "گویی با این اثر، دایره بسته می‌‌شود. انگار مرگی وجود ندارد."

بازتاب دیکتاتوری سالازار در پرتقال

رمان "پنجره‌ اتاق زیرشیروانی" به دوره دیکتاتوری ژنرال آنتونیو اولیویرا سالازار در پرتغال برمی‌گردد که در سال ۱۹۳۲میلادی، متاثر از فاشیسم ایتالیایی یک حکومت دیکتاتوری در این کشور برپا کرد. دیکتاتوری سالازار مانند دیکتاتوری فرانکو در اسپانیا، به ارتش و حاکمیت اخلاقی کلیسا متکی بود. سالازار در دوران زمامداری خود، راه هرگونه مقاومت، دگرگونی و پیشرفت اجتماعی در داخل کشور را بست و جنبش‌های اعتراضی و ملی در مستعمرات پرتغال را سرکوب کرد.

این دیکتاتور پس از سقوط فاشیسم در آلمان نیز توانست بر مسند قدرت باقی بماند. آمریکا و سایر کشورهای اروپایی که از نفوذ کمونیست‌ها در پرتغال و اسپانیا بیم داشتند، از حاکمیت دو ژنرال متحد هیتلر در این دو کشور پشتیبانی ‌کردند.

به نوشته دویچه‌وله، رویدادهای رمان "پنجره‌ اتاق زیرشیروانی" در چنین شرایط دشوار سیاسی و خفقان اجتماعی در یک خانه رخ می‌دهد. شخصیت‌های این اثر همگی ساکنان این خانه‌ نکبت‌زا هستند که در آن نفرت، حسد، بی‌اعتمادی موج می‌زند و افراد آن دائم در حال توطئه‌چینی و جاسوسی علیه دیگری است.

در واقع روابط بیمارگونه‌ی انسان‌ها با یکدیگر در زمانه‌ای نابسامان، موضوع اصلی این رمان است که ژوزه ساراماگو با طنزی گزنده و زبانی فاخر به تصویر کشیده است.

به گفته‌ منقدان پرتغالی‌، رمان "پنجره‌ اتاق زیرشیروانی" تنها روایت یاس و ناامیدی و فلاکت نیست؛ امید به تغییر و خواست بهتر زندگی کردن نیز گه گاه در رفتار و برخوردهای شخصیت‌های آن خودنمایی می‌کنند. آدریانه و ایزارا، دو خواهری که لذت شنیدن سنفونی شماره‌ ۹ بتهوون را در شب‌های پر وحشت تنهایی با یکدیگر تقسیم می‌کنند، از جمله‌ این قهرمانان هستند.

ساراماگو در ایران و جهان

ژوزه ساراماگو با رمان "کوری"، به شهرت جهانی دست یافت. داستان این کتاب که کارگردان برزیلی، فرناندو مریلس، نیز بر اساس آن فیلمی با همین عنوان ساخته است، از ترافیک یک چهارراه شلوغ آغاز می‌شود: راننده‌ خودرویی ناگهان در می‌یابد که دچار بیماری کوری شده است. به فاصله‌ زمانی اندکی، تمام کسانی که به سراغ چشم‌پزشک معروف شهر می‌روند، همگی به این بیماری مبتلا می‌شوند. پزشک با معاینه‌ چشم این بیماران درمی‌یابد که ساختمان چشم آنان کاملا سالم است. با این‌حال هیچ‌کس قادر به‌دیدن نیست. شگفت‌انگیز این واقعیت هم هست که به نظر این بیماران اشیاء و پدیده‌ها، بر خلاف بیماری کوری که سیاه است، همگی سفید جلوه می‌کنند...

رمان "کوری" که در سال ۱۹۹۵ میلادی به زبان پرتغالی منتشر شده، تاکنون با سه برگردان در ایران به بازار آمده است. همچنین تاکنون بیش از ۱۲ اثر از ژوزه ساراماگو به فارسی ترجمه شده که "تاریخ محاصره‌ لیسبون"، "بلم سنگی"، "سال مرگ ریکاردو ریس"، "بالتازار و بلموندا" از جمله‌ این آثار هستند.

انتهای پیام/32/