به گزارش سرویس بینالملل هنرآنلاین، همزمان با هشتادوپنجمین سالروز تولد این نویسنده شهیر آلمانی، انتشار مجموعهای از شعرهای "مگس یک روزه" مانند دیگر آثار این نویسنده بحثهای داغی میان اهالی ادبیات بوجود آورده است.
شعری از این کتاب با عنوان "آنچه باید گفته شود" حاوی انتقادهایی به سیاستهای رژیم صهیونیستی است که سال گذشته منتشر شد و جنجال فراوانی به پا کرد.
بحثهای موافق و مخالف در مورد آثار و آرای "گونتر گراس" موضوع جدیدی نیست و نزدیک به شش دهه است ادامه دارد. با این همه حتی در میان منتقدان سرسخت گراس نیز کمتر کسی پیدا میشود که در مورد جایگاه او به عنوان یکی از تاثیرگذارترین نویسندگان آلمانیزبان معاصر تردید کند؛ انتقادهای جدلآمیز اغلب به مواضع سیاسی و اظهار نظرهای او در مورد مسائل اجتماعی مربوط میشود.
از پیکرتراشی و طراحی تا شعر و داستاننویسی
"گونتر گراس" روز ۱۶ماه اکتبر سال ۱۹۲۷ میلادی، در حومه شهر "گدانسک" (دانسیگ) که امروز در خاک لهستان قرار دارد به دنیا آمد و پس از فراز و نشیبهای دوران نوجوانی که با سالهای پایانی جنگ دوم جهانی همراه بود در دوسلدورف یک دوره سنگتراشی را گذراند. او در فاصله سالهای ۱۹۴۸تا۱۹۵۲ میلادی در آکادمی هنر همین شهر به تحصیل طراحی و مجسمهسازی پرداخت. "گونتر گراس" چهار سال نیز در مدرسه عالی هنرهای تجسمی برلین به آموختن ادامه داد و در پی آن سه سالی در پاریس اقامت کرد.
"گونتر گراس"، نویسنده و هنرمند پرآوازه آلمانی و دارنده جایزه نوبل ادبی، باز هم شعری سیاسی و جنجالبرانگیز سروده است. دفاع از یونان و مردم این کشور بحرانزده، مضمون اصلی این سروده ۱۲ بیتی است.
گراس همچنین در سالهای اقامت در پاریس (۱۹۵۶ تا ۱۹۵۹) موقتا هنرهای تجسمی را به نفع نوشتن کنار گذاشت. او تا ۱۹۵۷ میلادی دو بار طرحها و مجسمههای پلاستیکی خود را در اشتوتگارت و برلین به نمایش گذاشته بود. نخستین حضور جدی گراس در عرصه نوشتن انتشار شعر و فعالیتهایی در عرصه نمایشنامهنویسی بوده است.
داستانسرایی در بطن حوادث تاریخی
شاید یکی از مهمترین جنبههای آثار ادبی "گونتر گراس" آمیختگی آنها با واقعیتهای جامعه آلمان باشد. ادبیات داستانی او آیینه تمام نمای تاریخ معاصر آلمان، به ویژه دوران پس از جنگ دوم است. تقریبا تمام رمانها و مجموعه داستانهای اصلی و شاخص گراس بنمایه خود را از مهمترین مسائل عصر و تحولات اجتماعی آلمان میگیرند.
در رمان "بیحسی موضعی" (۱۹۶۹میلادی) جنبش دانشجویی سال ۶۸ و در کتاب "از یادداشتهای روزانه یک حلزون" رقابتهای انتخاباتی به ویژه در سال ۱۹۶۹ میلادی محور داستانها هستند. رمان "کشتزار پردامنه" یا "عرصه فراخ" (۱۹۹۵میلادی) به اوضاع آلمان در فاصله ساخت و فروپاشی دیوار برلین و "آوای وزغ" به تلاشهای دو کشور آلمان و لهستان برای نزدیکی پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی مربوط میشود.
به نوشته دویچهووله، گراس در سال ۱۹۹۹ کتاب "قرن من" را منتشر میکند که در صد فصل به بازبینی قرن گذشته اختصاص دارد. او در تعدادی از آثارش نیز به موضوعهای کلیتر پرداخته که "کفچه ماهی" یکی از آنهاست. در این کتاب تاریخ مردسالاری از دوران باستان تا عصر حاضر واکاوی میشود.
شاخصترین بازمانده نسل روشنفکران متعهد
گرچه در نوشتههای "گونتر گراس" رد تمام حوادث مهم تاریخ معاصر آلمان به چشم میخورد، آثار این نویسنده را نباید به مثابه تاریخنگاری قلمداد کرد. مهمترین کتابهای گراس آفرینشهای ادبی هستند که در آنها واقعیتهای ملموس اجتماعی در قالب ادبیات به نسلهای بعدی منتقل میشوند.
در بیش از نیم قرن گذشته صدای هیچ نویسنده آلمانی پر طنینتر از صدای "گونتر گراس" نبوده است. او به نسلی از هنرمندان تعلق دارد که نویسندگان را متعهد به دخالت در امور اجتماعی و سیاسی و دفاع از ارزشهای انسانی و اخلاقی میدانست.
چنین نگرشی دستکم آنگونه که در نیمه دوم قرن بیستم بر جامعه روشنفکری اروپا مسلط بود، دیگر مطرح نیست؛ اگر هم باشد شامل مهمترین نویسندگان و شاعران معاصر نمیشود. از این منظر "گونتر گراس" را میتوان شاخصترین داستاننویس باقیمانده از این نسل تلقی کرد.
متن کامل شعر "چرا سکوت میکنیم..." درباره حمایت غرب از رژیم صهیونیستی
گونتر گراس، در سال 1999میلادی در یکی از اشعار خود که با واکنشهای متعددی در غرب همراه بوده کشور خود را در حمایت از رژیم صهیونیستی تقبیح کرد و این جنایت را تکرار جنایات گذشته آلمانها میدانست.
چرا سکوت میکنیم...
چرا سکوت میکنم، کتمانی اینهمه طولانی، بر آنچه که آشکار است، و "از بازی جنگ" انجام شده، که در انتها، جان به در بردگانش، این ماییم، حداکثر در حد در حاشیه ماندهها. موضوع، حق ادعایی در ضربه اول است، که پهلوان پنبهای آن را به یوغ خود کشیده و به هیاهویی سازمان یافته در آورده که خلق ایران گویا باید نابود گردد، چون در حوزه قدرتش، ساختن یک بمب اتمی مورد ظن و گمان است.
اما من چرا خود را منع کردهام، نام کشور دیگری را بر زبان جاری سازم، که از سالیان گذشته، ولو مخفیانه، توان اتمی رو به تزایدی را در اختیار گرفته فارغ از هر کنترلی، چونکه بازرسی آن میسر نیست؟
کتمان عمومی این امر واقع، که سکوت من هم جزیی از آن است، به نظرم، دروغ آزاردهندهای است الزامی که حکم مجازاتی را منظور میکند مادامیکه مورد بیتوجهی قرار گیرد چونان حکم "ضد سامیگری" است که عادی میشود و اما اینک، چون سرزمین من، با جنایات خاصهاش، که بینظیرند، هر بار مورد بازخواست قرار میگیرد، اما این بار از سر ِ سوداگری محض، ولو با چرب زبانی به عنوان جبران مافات اعلام میشود که، یک زیردریایی دیگر به اسراییل تحویل میشود، که ویژگیاش حمل کلاهکهای انهدام جمعی است و به جاهایی قابل هدایت باشد که فقط وجود یک بمب اتمی که اثبات هم نشده و فقط ترس و واهمه دلیل اثباتی آن است، و من میگویم، آنچه را باید گفت.
و اما چرا اینهمه سکوت کردهام؟ چون میدانستم، تبارم، که با ننگی هرگز زایل نشدنی عجین شده، از آن بازم میداشت، این امر به غایت آشکار را به اسراییل، سرزمینی که به آن دلبستهام و میخواهم دلبسته هم بمانم، نسبت دهم.
و چرا تازه الآن میگویم؟ به پیری افتاده و با آخرین خامه قلم: که قدرت اتمی اسراییل به مخاطره میاندازد، صلح جهانی را که خود بخود شکننده و لرزان هم هست؟
چون باید گفته شود که فردا خیلی دیر است؛ نیز چون ما، آلمانیهایی که بقدر کافی گنهکاریم، تدارکچی جنایتی بشویم، که قابل پیشبینی است، و آنگاه که شراکت در جرم با هیچ عذر و بهانه معمولی زدودنی نباشد.
و اذعان کنم که: دیگر سکوت نمیکنم چون از ریاکاری غربیان به جان آمدهام، و امید آن دارم بسیاری دیگر کسان نیز از سکوت رهایی یابند بانیان و عاملان خطر قابل لمس به چشمپوشی از استفاده از زور وادار شوند همینطور بر آن اصرار و ابرام شود کنترلهای دائمی و بیمانع و رادع بر توان هستهای اسراییل و تاسیسات هستهای ایران توسط یک نهاد بینالمللی از سوی دولتین هر دو کشور، داده شود.
و فقط اینگونه است که همه انسانها در این منطقهای که دیوانگی آن را به اشغال خود در آورده و تن به تن در دشمنی با هم زندگی میکنند آخرالامر دست ما را هم بگیرند.
رمانهای " طبل حلبی "، " بر بام خرچنگ " و " سرزادگان " را دانلود کنید.