سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: در سالی که گذشت بسیاری از هنرمندان تراز اول ایرانی و خارجی درگذشتند و جوایز ادبی معروفی به نویسندگان اهدا شد که در این گزارش خواهید خواند.
اجازه بدهید از اسفند امسال شروع کنیم؛ ماهی که در آن نویسنده معروف ایتالیایی - اومبرتو اکو- درگذشت. نام اومبرتو اکو یکی از پرآوازهترین نامها در میان نظریه پردازان ادبی و رمان نویسان معاصر است. شخصیتی جامع الاطراف که وجوه مختلف فکری-ادبیاش تا دلتان بخواهد از سوی اصحاب ادبیات و فلسفه مورد توجه و واکاوی قرار گرفته است.
اما اومبرتو اکوی فیلسوف و نشانهشناس که با مجموعه مقالات تحقیقی یا آثار تئوریکش در زمینه زیبایی شناسی و معنی شناسی شناخته میشد ناگهان چهره یک رمان نویس تراز اول را به خود گرفت. گویی کافی بود اکو قلمِ نویسندگیاش را به دست بگیرد تا توجه دیگران را به خود و آثار داستانیاش جلب کند.
همچنین چند روز پیش از مرگ اکو، صاحب رمان معروف "کشتن مرغ مقلد" درگذشت. هارپر لی نویسنده دو کتاب "کشتن مرغ مقلد" و "برو و دیدهبانی بگمار" نویسنده شناخته شدهای است. "برو و دیدهبانی بگمار" خیلی وقت نیست که در ایران منتشر شده. ویدا اسلامیه مترجم این کتاب هارپر لی میگوید: پس از گذشت بیش از پنجاه سال از انتشار رمان کشتن مرغ مینا، انتشارات هارپر کالینز در سال ٢٠١٥ کتاب "برو دیدبانى بگمار" را منتشر کرد که به نوعى، قسمت دوم کتاب کشتن مرغ مینا است. اما در اصل، پیش نویس آن و اولین کتابى بوده که هارپر لى نگاشته است.
در بهمن ماه 94 ابوالحسن نجفی درگذشت. ابوالحسن نجفی زبانشناس و مترجم برجسته ایرانی و عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود و دبیری مجله ادبیات تطبیقی را بر عهده داشت. عمده فعالیتهای ادبی و علمی او در حوزه ترجمه متون ادبی، ویرایش، زبانشناسی و وزن شعر فارسی بود. نجفی یکی از دقیقترین دایرهها برای طبقهبندی وزن شعر فارسی را تدوین کرده که به «دایره نجفی» معروف است.
در آبان و آذر ماه سال جاری جوایزی در حوزه ادبیات برگزار شد از جمله، جایزه داستان تهران و جایزه ادبی جلال. همچنین در آذر ماه جایزه ادبی گاردین هم برندگان خود را شناخت. برگزاری نمایشگاه مطبوعات و معتبرترین جایزه فرانسه یعنی کنگور از دیگر رویدادهای این دو ماه بود. همچنین خبر درگذشت پوری سلطانی، همسر مرتضی کیوان از دیگر اخباری بود که مخابره شد.
در مهرامسال خبردرگذشت محمود شجاعی جامعه ادبی را داغدار کرد. شاعری که با یک مجموعه شعر ماندگار میماند: "از آبی نفسهای کوتاه". در همین ماه جایزه ادبی نوبل برنده خود را شناخت:سوتلنا الکسیویچ. در این ماه یکی از فرزانگان در حوزه ادبیات را نیز از دست دادیم، عبدالرحیم جعفری؛ موسس انتشارات امیر کبیر.
محمد جواد خردمند، سردبیر مجله کلک در شهریور 94 فوت کرد و در تیر ماه امسال ای ال دکتروف نویسنده بنام آمریکایی در 84 سالگی درگذشت.
در خرداد ماه 94 نویسنده مهم ایرانی، رضا دانشور درگذشت. داستان نویسی که بیش از همه با کتاب "نماز میت" مشهور شد.
در اردیبهشت امسال، شاعر، مترجم و نویسنده ایرانی، محمد علی سپانلو درگذشت. محمدعلی سپانلو در مهر ماه سال ۱۳۳۲ وارد دبیرستان رازی واقع در خیابان فرهنگ شد. زبان خارجهای که در این دبیرستان تدریس میشد، فرانسوی بود و پدر محمدعلی به علت تمایل شخصی به زبان فرانسوی این مدرسه را برای او انتخاب کرد بود. حضور در این دبیرستان و معاشرت با افرادی از کلاسهای بالاتر و همچنین فعالیتهای فوق برنامه مانند تهیه روزنامهدیواری یا پیشاهنگی سبب شد با دنیای جدیدی آشنا شود و همانجا بود که کمکم تبدیل به یک کتابخوان حرفهای شد.
در سال ۱۳۳۵ در مسابقهای که در رشته ادبیات بین تمام مدارس کشور برگزار شد مقام اول را کسب کرد و از دست محمدرضا پهلوی یک دیوان حافظ به عنوان جایزه دریافت کرد. پس از کلاس دهم به مدرسه دارالفنون رفت. دبیرستانی که در آن زمان افرادی چون داریوش آشوری، بهرام بیضایی، احمدرضا احمدی، نادر ابراهیمی و عباس پهلوان در کلاسهای مختلف مشغول درس خواندن بودند. در همان سالها بود که در مسابقه داستاننویسی مجله سخن شرکت کرد و داستانش به نام دشت پندار در آن مجله چاپ شد.
هنوز در دارالفنون مشغول تحصیل بود که داستانی تاریخی به نام نیزه پارسی را تحت تأثیر پاورقیهای مستعان و مسرور نوشت و با هزینه شخصی چاپ و منتشر کرد که توفیقی کسب نکرد. سپانلو هیچگاه این کتاب را در کارنامه و کتابهای رسمی خویش ثبت نکرد.محمدعلی سپانلو در سال ۱۳۳۸ دیپلمش را از دارالفنون گرفت و همان سال در کنکور شرکت و در دو رشته حقوق و ادبیات قبول شد ولی در نهایت رشته حقوق دانشگاه تهران را انتخاب کرد.
با ورود به دانشگاه علیرغم اینکه به هیچیک از احزاب و گروههای سیاسی نپیوست ولی در متن جریانهای سیاسی و جنبش دانشجویی آن زمان قرار داشت و در تحصنها و راهپیماییها شرکت میکرد و در برخی از مراسم شعر میخواند. در آن سالها سپانلو مطالبی برای مجله اطلاعات جوانان مینوشت و همچنین کتابی را به نام پچپچهای در ظلمت را از فرانسه به فارسی ترجمه کرد که به صورت پاورقی در روزنامه چاپ شد.
سپانلو در سال ۱۳۴۳ به همراه نادر ابراهیمی، اسماعیل نوری علاء، مهرداد صمدی، احمدرضا احمدی، بهرام بیضایی، اکبر رادی، جعفر کوشآبادی، مریم جزایری و جمیله دبیری گروه طرفه را با هدف چاپ و انتشار کارهاشان بنیاد نهادند. انتشار دو شماره جُنگِ طُرفه و تعدادی کتابِ شعر و داستان از کارهای این گروهاست.
و اما در فروردین ماه امسال خبر درگذشت دو نویسنده بزرگ جهانی -کونتر گراس و توماس ترانسترومر- مخابره شد. ترانسترومر، شاعر برنده نوبل سوئدی و کونتر گراس آلمانی که او هم در سال 1998 برنده نوبل ادبیات شده بود.
میتوان گفت در سال 94 بزرگان بسیاری - چه ایرانی و چه غیر ایرانی- را از دست دادیم که بعضا از مهمترین و شاخص ترین نویسندگان و شاعران معاصر بودند.