سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: نیکلای سلمانویچ روباشوف از انقلابیون کهنه کار روسیه است؛ عضو سابق کمیته مرکزی حزب، کمیسر سابق خلق، فرمانده سابق لشگر 2 ارتش انقلابی، دارنده نشان افتخار انقلاب به خاطر بی باکی در برابر دشمن خلق و... و در عکس دسته جمعی رهبران انقلاب در کنگره اول حضور دارد. حالا فردی با این سابقه درخشان انقلابی به دهه 1930 رسیده است زمانی که تصفیه‌های خونین از غیر خودی‌ها به خودی‌ها رسیده است...

داستان با کابوس چندباره دستگیری روباشوف شروع می‌شود که این بار به حقیقت می پیوندد. جرم!؟ همان اقدام علیه امنیت ملی خودمان است با یک کمی این طرف و اون طرف‌تر و چند چیز واهی دیگر. و این کتاب شرح داستان روباشوف است از بازجویی‌ها و نحوه شکستن و اعتراف کردن و اقرار علیه خود که البته واضح است که به کجا ختم می‌شود.

در شوروی نیز تیغ حذف ابتدا از دگراندیشان شروع و بعدها به جناح‌های داخلی کشیده شد و این روند ناب‌گرایی به همین صورت ادامه یافت و نظام به جایی رسید که تاب تحمل کوچکترین انتقاد را نداشت. البته انتقاد جای خود را دارد بهتر آن است بگوییم تاب تحمل کوچکترین اختلاف سلیقه را نداشت. مواردی که در داستان ذکر می‌شود شاید به نظر کمدی بیاید ولی برگرفته از واقعیت و منطق حاکم است.

مثلا اعدام مهندس کشاورزی همراه با سی نفر از همکارانش به دلیل ترجیح کود نیترات بر کود پتاس چون شخص اول موافق کود پتاس است!! ولی استدلالات ذهنی که روباشوف در این زمینه دارد به نوعی توجیه کننده است.

در این کتاب هیچ جا به اسم استالین اشاره نمی شود بلکه در همه جا از او با اصطلاح شخص اول یاد می‌شود. کسی که او هم در عکس دسته جمعی رهبران انقلاب در کنار دیگران حضور دارد، عکسی که در تمام ادارات و مکان‌های دیگر روی دیوار بود ولی مدتیست که این عکس دیگر روی دیوار نیست و به جای آن عکس شخص اول همه جا به چشم می‌خورد.

روباشوف وجودش را در تداوم حزب می‌بیند و این موضوع در جای جای داستان دیده می‌شود: جایی که در آلمان جوان مسئول حزب را به دلیل آنکه به سیاست‌های حزب مادر در روسیه انتقاداتی دارد و انتقاداتش نیز منطقی است، را قربانی می کند. یا زمانی که رهبر بخش کارگری حزب در بلژیک را در موضعی قرار می دهد که خودکشی می کند و یا زمانی که منشی و معشوقه اش را بیگناه به نحوی رها می کند تا کشته شود، در همه این موارد اهداف حزب در اولویت است و هدف وسیله را توجیه می کند.

او در همه موارد دم برنمی آورد و حالا باید تقاص پس بدهد.

انتهای پیام/