سرویس سینمایی هنرآتلاین: دو هفته است که فیلم "ملبورن" به کارگردانی نیما جاویدی اکران شده است؛ فیلمی که در یک نگاه و شاید به خاطر وجه تشابههایی از قبیل انتخاب بازیگران فیلم و یا نگاه فیلمساز و علاقه او به سینمایی که انتخاب کرده، فیلمهای اصغر فرهادی را در ذهن تداعی کند.
"ملبورن" سال گذشته در سی و دومین جشنواره فیلم فجر در بخش نگاه نو حضور داشت و از آن زمان تاکنون در جشنوارههای سینمایی مختلف مانند ونیز، مونیخ، توکیو، استکهلم و قاهره حضور داشته و جوایزی نیز دریافت کرده است. این فیلم ماه گذشته در هشتمین دوره جوایز سالانه اسکرین آسیا پاسیفیک در استرالیا جایزه بهترین فیلمنامه را گرفت.
داستان فیلم درباره زوج جوانی ست در ایران معاصر که قصد مهاجرت به استرالیا را دارند که با اتفاق ناخوشایندی چند ساعت قبل از حرکتشان مواجه میشوند. مانی حقیقی، پیمان معادی، نگار جواهریان، روشنک گرامی، الهام کردا، ویدا جوان و پرستو مقدم در "ملبورن" بازی میکنند
جاویدی در بخشی از گفتوگوی خود با هنرآنلاین تایید کرد بیش از هر چیز آموختههای سینماییاش را مدیون فیلمهای کوتاه و مستندی است که تاکنون ساخته است. او "ملبورن" را نمادی از زندگی معاصر و مدرن در تهران مینامد که از دل همین جامعه هم بیرون آمده است.
فیلمنامه براساس موقعیتی چیدمان شده که قصه فیلم را از روال عادی دیگر فیلمهای سینما دور میکند، دراینباره توضیح دهید؟
درست است. موقعیتی که آدمهای فیلم در آن قرار میگیرند یک فاجعه تجربه شده مثل تصادف وحشتناک ماشین یا غرق شدن در دریا نیست که هم ما به نوعی مستقیم یا غیر مستقیم تجربهای از آن داشته باشیم. شما حتی اگر از نزدیک هم حادثهای مثل غرق شدن یا تصادف ماشین را ندیده باشید تجربیات شنیداری و یا دیداری زیادی نسبت به این اتفاقها دارید. یا در فیلم و تلویزیون دیدهاید یا از این و آن راجع به این اتفاقها شنیدهاید. این موقعیت کاملا بکر و تازه و البته دشوار است. به خاطر همین هم هست که برخورد این آدمها با این اتفاق نمیتواند به هیچ وجه قابل پیشبینی و البته قابل قضاوت باشد. طبعا در فیلمهای سینمایی موقعیتهایی که قابل پیش بینی نیستند، جذابیت بیشتری برای تماشاگر هم دارند.
با ساخت این فیلم چقدر در ابتدا و در زمان نوشتن فیلمنامه به مخاطب فکر کردید؟
خیلی زیاد. از این منظر خودم را متعلق به باشگاه جان فورد میدانم. فیلم باید بتواند با مخاطبش، حالا هرچه بیشتر بهتر، ارتباط برقرار کند و بفروشد. اصلا فرق سینما با خیلی از هنرها در همین است که سینما یک پایش در صنعت است و نمیشود در آن به مخاطب بیاهمیت بود. شاید شما بتوانید برای دل خودتان شعر بنویسید، ولی اینکه بخواهید برای دل خودتان فیلم بسازید را من نمیفهمم. تمام تلاشم را هم کردم که به این نتیجه برسم. شاید آنطور که میخواستم به نتیجهام نرسیدم ولی نیتم همین بوده است.
چه طور و براساس چه اتفاقی یک کارگردان فیلم اولی عوامل و پیش تولید کار خود را با اهالی سینما و حرفهایها جمع میکند؟ این اعتماد میان کارگردان و دوستان سینمایی چه طور اتفاق افتاد؟
ظاهرا این خیلی عجیب است. البته الان دیگر فکر میکنم باید هم عجیب باشد چون اینجوری تعریف شده که برای ساخت فیلم اول خودت یا باید کلی رابطه و آشنا داشته باشید و یا پولدار باشید. انگار راه سومی وجود ندارد. من در سینما آشنایی نداشتم و البته پولی هم نداشتم. واقعیت این است که من هیچکدام از عوامل فیلم را آن زمان نمیشناختم. با هومن بهمنش سلام و علیکی داشتم، چون هر دو در انجمن فیلم کوتاه بودیم، ولی بقیه عوامل را از تهیهکننده تا بازیگران در عمرم هم از نزدیک ندیده بودم.
فکر میکنم دلیل این جمع شدن خیلی ساده بود. تک تک عوامل فیلمنامه "ملبورن" را دوست داشتند و به خاطر فیلمنامه آمدند چون مرا نمیشناختند. از همهشان هم تشکر میکنم که اولویتشان دستمزد و مسائل مالی نبود و به کیفیت کارشان بیشتر از هر چیز دیگری اهمیت دادند. حالا همه آنها دوستان نزدیک من هستند و از اینکه در این پروژه در کنارشان بودم به خودم میبالم.
از ابتدا نوشتن فیلمنامه بازیگران را در ذهن خود انتخاب کرده بودید؟
نه به هیچ وجه. دوست نداشتم شخصیتهایی که مینویسمشان شبیه کسی باشند. برای همین اگر هم گزینهای به ذهنم میرسید سریع پاکش میکردم. فیلمنامه که تمام شد رفتم سراغ انتخاب و خوشبختانه تقریبا به اولین گزینههایم رسیدم.
حضور بازیگران این فیلم، چقدر در ایده و فیلمنامه شما تاثیرگذار بود؟ با توجه به این موضوع که هم مانی حقیقی و هم پیمان معادی دو بازیگری هستند که در انتخاب فیلمهای خود در سینما تا کنون گزیده کار هم بودهاند...
این دوستان جز بازیگران حرفهای و خوب سینمای ایران هستند. یادم میآید روز اولی که آقای حقیقی جلوی دوربین رفتند به من گفتند من هر چیزی را که تو بخواهی بیکم و کاست اجرا میکنم و واقعا هم همینطور بود. به نظرم بخشی از این مسئله به شعور، درک و حرفهای بودن بازیگر برمیگردد؛ حالا این بازیگر میخواهد سابقه کارگردانی هم داشته باشد و یا نداشته باشد. به هر حال خود بازیگران ترجیح میدهند که یا در فیلمی حضور داشته باشند، یا از آن فیلم کناره گیری کنند. تجربه کار با این دو بازیگر برایم در طول فیلمبرداری لذت بخش بود.
وضعیت سینمای ایران را در آینده روشن میبینید؟ به این مسیر کارگردانی در سینما ادامه میدهید؟
خیلی اهل پیشبینی کردن نیستم. من حتی برای مسیر فیلمسازی خودم هم نمیتوانم چشمانداز واضحی ببینم، چه برسد به سینمای ایران. راستش چیزهایی را که قابل پیش بینی هستند، خیلی دوست ندارم.
تیتراژ متفاوتی برای فیلمتان در نظر گرفتید. این نوع تیتراژ بخشی از قصه داستانی بود که قرار است برای مخاطب تعریف کنید؟
من با عوامل این فیلم مشورت کردم همچنین با سازنده این تیتراژ؛ در نتیجه زیاد اعتقادی به نمادپردازی مستقیم در این جنس سینما ندارم و خوشبختانه ایده کاملا در خدمت داستان و فضای جمع کردن وسایل پیش از آغاز سفر است، اما به هر حال این تیتراژ برگرفته از همان ذهنیت من برای موقعیت فیلم بود که امیدوارم مخاطب هم آن را درک کرده باشد.
شما در این فیلم به دور از نگاه فقر، تصمیم گرفتید که زندگی مدرنی را به نمایش بگذارید. ار این موضوع که شاید مخاطب با زندگی مدرن امروزی ارتباط برقرار نکند، ترسی نداشتید؟
در ایران همه نوع زندگی را شاهد هستیم. نسل جوان در ایران هم مثل بقیه کشورها امکانات رفاهی مشابهی دارند. منظورم این نیست که فیلمسازان دیگر تصویر اشتباهی از جامعه ارائه میکنند مساله این است که کارگردانهای مختلف جهانبینیها و سبکهای مختلفی دارند، اما من ترجیح میدهم زندگی را آن طور که خودم در کشورم میبینم نشان دهم.
مدتی است که اکران فیلمها در گروه هنر و تجربه آغاز شده، شما این وضعیت را چه طور پیش بینی میکنید، برای فیلمهایی که به نام فیلم مخاطب خاص لقب گرفتهاند؟
قائل به تفکیک مخاطب به عام و خاص نیستم ولی خوشحالم که به این بهانه حداقل فرصتی پیش آمده که بعضی فیلمها که به هر دلیلی امکان نمایش ندارند دیده میشوند. امیدوارم تداوم داشته باشد.
انتهای پیام/
صبا شادور