سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: "ناباکوف" با انتشار "آتش رنگ پریده" که در سال 1962 در آمریکا منتشر شد در زمره نویسندگانی قرار گرفت که به تحول و ابداع در فرم رمان و نحوه روایت گری در آن دست می‌زنند. او با این اثر جایگاه خود را میان مهمترین نویسنده‌های نیمه دوم قرن بیستم تثبیت کرد. هرچند که شهرت، اعتبار و موفقیت را به عنوان نویسنده پیشتر از آن ، به خصوص پس از انتشار "لولیتا" تجربه کرده بود.

"ناباکوف" مثل بسیاری از نویسندگان موفق نویسنده‌ای با یک اثر نیست و او در طول حیات خود جدا از مجموعه‌های داستان کوتاه، نمایش‌نامه و ترجمه‌هایش دست به نگارش 18 رمان زد. اما اهمیت و اعتبار "ناباکوف" به همین‌ها خلاصه نمی‌شود و در بین آثار دیگر او نیز می‌توان آمیزه نبوغ و نوگرایی خاص "ناباکوف" را مشاهده کرد. یکی از این آثار کمتر شناخته شده "زندگی واقعی سباستین نایت" است که به تنهایی بر نویسنده‌ای مبدع و مبتکر که دست به تجربه‌هایی بدیع در شکل روایت می‌زند و از آزمودن فرم های جدید برای روایت رمان ابایی ندارد‌، دلالت می‌کند. در"زندگی واقعی سباستین نایت" خود راوی و روایت در مرکز توجه نویسنده قرار می‌گیرد و این کتاب از آن دسته رمان‌هایی است که خود پروسه نوشتن به عنصری کلیدی در رمان تبدیل می‌شود.

"ناباکوف" هم در این رمان مسئله راوی و روایت را هم در شکل روایت رمان و هم به عنوان یکی از مضمون‌های مرکزی رمان به کار می‌گیرد واین گونه به استقبال نظریه های روایتی که سال‌ها بعد به خصوص از سوی منتقدان "پسا ساختارگرا" مطرح شد می‌رود. اما همانطور که بعدها "ناباکوف" در مصاحبه‌ای گفت : "خواننده آزاد به دنیا می‌آید و باید آزاد بماند." این رمان در نظریه و تفسیر واحدی خلاصه نمی‌شود و همچون دری گشوده به جهان‌های مختلف برای نقد و تفسیر از جنبه‌های مختلف یک رمان آماده است .

راوی بی نام این رمان برادر ناتنی "سباستین نایت" نویسنده فقید است که بنابر اعتراف خود هدفش از نگارش این رمان "نشان دادن تصویری روشن از سال های کودکی "سباستین" است بدون اینکه به اعتبار کسی لطمه بزنم" اما در همان ابتدای رمان، راوی با فاش کردن نام پیرزنی که از سر اتفاق یادداشت‌های روزانه "سباستین" را در اختیارش قرار می‌دهد و از او می‌خواهد نامش پوشیده بماند، اعتبار خود را به عنوان " ناظری بی طرف" که این هم از دیگر ادعاهایش است مخدوش می‌کند.

خواننده با پیش رفتن رمان و آشکار شدن رابطه دو برادر در کودکی به احساس حسادت راوی نسبت به "سباستین" پی می‌برد که از عدم توجه "سباستین" که شش سال از راوی بزرگتر است و در سال 1899( سال تولد ناباکوف) از مادری انگلیسی به دنیا آمده، نشأت می گیرد. این احساس راوی را می‌توان در کنایه او به دو رگه بودن "سباستین" و خاطراتی که راوی از کودکی‌اش نقل می کند دید.

"ناباکوف" روایت این رمان را با استفاده از از موتیف‌ها و بن مایه‌های روایی متفاوت غنا می‌بخشد. بن مایه‌هایی را که حتی در ارجاعات راوی به آثار "سباستین" که به صورت مستقیم نیز در رمان نقل می‌شوند می توان پی گرفت. یکی از مهمترین موتیف‌های به کار گرفته شده در داستان بازی شطرنج است که خود "ناباکوف" در آن تخصص داشته است. نام فامیلی "سباستین" یعنی "نایت" ( (knightبه معنی مهره اسب در شطرنج است و این مسئله به عنوان موتیف در قسمت‌های مختلف رمان تکرار می‌شود. برای مثال وقتی راوی در جریان تحقیقات خود درباره روابط عاشقانه "سباستین" به خانه"پال پالیچ" می‌رسد، دست او یک مهره سیاه اسب می‌بیند و در ادامه به جای اسم "پالیچ" و پسر عمویش از بازیگر "سیاه مهره و بازیگر سفید مهره" استفاده می کند. یا وقتی که با عجله می خواهد به ملاقات "سباستین" در بیمارستان برود ، نام ایستگاه "سن دامیر"است که این کلمه در زبان های آلمانی و فرانسه به معنی صفحه شطرنج است. و این مهره‌های سیاه و سفید بدون ارجاعات سمبلیک و اخلاقی به کار گرفته شده‌اند. همانطور که احساسات راوی نسبت به برادرش در جریان رمان عوض می شود ، هدفش نیز از نگارش رمان عوض می شود و می نویسد: "کنکاش من جادو و منطقی از آن خود پرورده" .

در داستان همانطور که مهره‌های سیاه و سفید جایشان را با هم عوض می‌کنند، راوی هم خود را به جای "سباستین" می ‌ذارد و در نهایت رمان هم در چیزی بزرگ‌تر استحاله می‌یابد. حالا فاصله او با راوی به اندازه یک نفس می شود که این هم در نهایت طی می‌شود و راوی که صاحب نامی شده است می‌نویسد: "... چون با تمام کوششم نمی‌توانم نقش خودم را رها کنم، نقاب سباستین به چهره‌ام چسبیده. شباهت را نمی‌توان فرو شست.من سباستین هستم ، یا سباستین من است ، یا شاید هر دوی ما کسی باشیم که هیچ یک از ما نمی‌شناسدش."

انتهای پیام/

محمد قاسمی