به گزارش خبرنگار تجسمی هنرآنلاین / جمعه 17 آبان ماه؛ از جمله روزهایی است که در تاریخ هنرهای تجسمی برای همیشه به نام پرویز کلانتری ثبت میشود؛ برپایی نمایشگاه مروری بر آثار پرویز کلانتری در گالری بوم؛ فرصت چند بارهای را به وجود آورد که همه نگاههای جامعه تجسمی به سمت آثار پرویز کلانتری خیره شود و جمعی قریب به 700 نفر برای بازدید از آثار این هنرمند مدرنیست پیشکسوت راهی گالری بوم شوند. از معاون هنری وزارت فرهنگ ارشاد و مشاور اقتصاد فرهنگ و هنر وزیر ارشاد گرفته؛ تا موزیسین، گرافیست، نقاش، عکاس، نویسنده و شاعر. همه آمده بودند تا درعصری پاییزی قدم به دنیای کاهگلیها و کویرهای پرویز کلانتری بگذارند؛ تا اگر فرصت و فراغتی به وجود آمد، راهی به "شبانههای" کلانتری بیابند.
در این نمایشگاه که به همت گالری بوم برپا شده؛ مجموعهای از آثار دورههای مختلف پرویز کلانتری در معرض دید علاقمندان قرار گرفت. مجموعهای که جز گنجینه این گالری که شیوه موزهای در پیش گرفته محسوب میشود.
برگزاری این نمایشگاه از اتفاقات مهم رندگیام است
پرویز کلانتری که از برگزاری نمایشگاه مروری بر آثارش در گالری بوم احساس خوشحالی میکند گفت: برگزاری این نمایشگاه در گالری بوم برای من اتفاق بسیار مهمی بود. گالری بوم برخلاف سایر گالریها در پی این نیست که آثار یک هنرمند را برای فروش به نمایش بگذارد؛ بلکه هدف اصلی آن نمایش آثار یک هنرمند است، تا زمینهای برای بررسی و بازخوانی آثار آن هنرمند فراهم شود.
این نقاش پیشکسوت با مقایسه شیوه فعالیت گالری بوم با موزه تیت در لندن گفت: حانواده تیت خودشان آثاری را گردآوری کرده بودند و به مرور، موزهای برای نمایش این آثار به وجود آوردهاند و به مرور هم شاهد چنین رویدادی برای گالری بوم خواهیم بود. این گالری مشاوری چون علیرضا سمیغآذر را در اختیار دارد و همین موضوع کمک میکند که انتخابهای خوبی برای خرید و نمایش آثار هنرمندان به وجود آید.
کلانتری افزود: همه کسانی که تا پیش از این آثار من را در قالب نمایشگاه دیدهاند یا مجموعه "کویرها"، "سقاخانهها" و یا "کوچ عشایر" را دیدهاند؛ هیچ وقت شرایطی برایشان به وجود نیامده بود که مجموعهای از این آثار را در قالب نمایشگاه در کنار هم ببینند. همچنین این نمایشگاه یک ویژگی دارد که آن را با سایر نمایشگاه هایم متمایز میکند، نمایش آثار جدیدم در کنار مجموعههای پیشین.
وی درباره مجموعه "شبانهها" که آثار متاخر این هنرمند است، گفت: این مجموعه اصلا هیچ ربطی به مجموعههای پیشینم ندارد و در این آثار مجموعهای از آثار باستانی یا خرابههای ارگ بم را میبینیم که نقاش به خاطر این که در ماه مهر دچار بیمهری شد، پیراهن خودش را درآورده و روی بوم چسبانده. این اتفاق نه ربطی به امپریالیسم دارد و نه حکومت، بلکه این موضوع اشاره به وضیعت موجود ما دارد که دوستان و همکاران خود را نادیده میگیریم و به آنها بیمهری میکنیم.
کلانتری درباره انتخاب رنگ آبی برای مجموعه اخیرش گفت: من در مجموعههای پیشینم از رنگ آبی استفاده کرده بودم اما در این مجموعه با یک نگاه دیگری از این رنگ استفاده کردهام. در این مجموعه اثری هست که فضای کار آبستره است و خط های عصبی و خشنی در اثر دیده میشود، چیزی که تا پیش از این در آثارم شاهدش نبودید.
وی همچنین از انتشار کتابی که نقاشیهای اخیر او را در برمیگیرد خبر داد و گفت این کتاب توسط نشر زرین و سیمین منتشر خواهد شد.
سدی نزنیم که سنتها و فرهنگمان را زیر آب مدفون کند
علی مرادخانی گفت: من پرویز کلانتری را از دوران نوجوانی و از کتابهای درسی و با نقاشیهای تاق ضربی میشناسم. دوران کودکی و نوجوانی من در قم گذشته است و آن زمان تمام خانههای ما تاق ضربی و کاه گلی داشت و همانگونه که کلانتری در آثارش به کار میبرد؛ از موادی بود که ما هر روز در زندگی روزمرهمان با آن سر و کار داشتیم و برای همین فضای نقاشیهای کلانتری برای من غریبه نبود و ارتباط تنگاتنگی میان ما و آثار کلانتری به وجود آمد. بعدها هم که وارد عرصه هنر شدم، تعدادی از آثار پرویز کلانتری را در موزه هنرهای معاصر دیدم.
به گفته معاون هنر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی؛ وقتی از نزدیک با کاه گل آشنا شدم، به خوبی دریافتم که چگونه میتوان با بهرهگیری از عناصر بومی اثری مدرن خلق کرد. کلانتری و برخی دیگر از هنرمندان هم عصر او با بهرهگیری از عناصر بومی در آثارشان فضای جدیدی در هنر مدرن ایران به وجود آوردند که بعدها به اسم مکتب سقاخانه معروف شد.
وی گفت: به نظر من نهضت خوبی برای خرید آثار هنری و سرمایه گذاری در بخش تجسمی در کشور ما به وجود آمده است. همچنین به نظرم هراز گاهی باید شرایطی فراهم شود که نمایشگاهی برای مرور آثار هنرمندان پیشکسوت برگزار کنیم و یا شرایطی برای بازخوانی آثار یک هنرمند بوجود آوریم؛ وقتی چنین شرایطی به وجود آید عملا فضایی برای معرفی دوباره آن هنرمند در جامعه بفراهم شده و چنین اتفاقهایی کمک میکند که مردم برای آشنایی با آن هنرمند بیشتر راغب شوند.
به گفته مرادخانی برای معرفی و بررسی آثار یک هنرمند نباید تنها معطوف به دنیای مادی شد، بلکه باید از امکانات خوب دنیای مجازی هم بهره گرفت. اگر امروزه ما نتوانستهایم از امکانات موزه هنرهای معاصر بهره بگیریم، میتوانیم بخشی از این کاستی را با فراهم کردن گالریها و موزههای مجازی فراهم کنیم تا اگر پژوهشگری خواست بر روی آثار هنرمندی تحقیق کند این امر به راحتی برایش میسر شود. البته من امیدوارم در آینده بتوانیم فضای را به وجود بیاوریم که از هر هنرمند حداقل دو نمونه به نمایش دائم بگذاریم.
معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره افزایش ظرفیتهای موزه هنرهای معاصر گفت: امروزه هنرهای تجسمی ابعاد مختلفی پیدا کرده است و باید شرایطی فراهم کنیم که موزه هنرهای معاصر از فضای گالری صرف خارج شود و بتواند قابلیت نمایش تمام گونههای مختلف هنرهای تجسمی را داشته باشد.
مرادخانی درباره آثار پرویز کلانتری گفت: پرویز کلانتری در آثارش توانسته به زبان شخصی خودش برسد و آثارش نیز مورد توجه قرار میگیرد من در دفترم در وزارتخانه یکی از نقاشیهای پرویز کلانتری را نصب کرده بودم و هر کس که وارد اتاقم میشود؛ از تماشای این نقاشی لذت میبرد، یکی از این افراد هم وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بود که در نهایت من این اثر را به او دادم تا در اتاقش نصب کند.
معاون هنری همچنین درباره یکی از آثار مجموعه شبانه گفت: نگرانی کلانتری این است چرا کسانی که سنتها را حفظ کردهاند از آنها چیزی به جا نمانده و برای همین است که پیراهنش را میدرد و بر روی بوم میچسباند. مثل این که ما سدی نزنیم که سنتها و فرهنگمان را زیر آب مدفون کند.
وی همچنین درباره فعایت گالری بوم که تنها تمرکز کارش را بر روی نمایش آثار هنرمندانی که مجموعهشان را در اختیار دارد گذاشته، گفت: به نظر من این اتفاق بسیار خوبی است و باید از چنین گالریهایی که به نوعی نقش موزهها را بازی میکنند تقدیر کرد. من از زمانی که به عنوان معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مشغول به کار شدم بخشی از فعالیتام را بر روی اقتصاد هنر گذاشتهام؛ به نظر من باید شرایطی فراهم شود که افرادی که مجبور به پرداخت مالیات هستند با خرید آثار هنری؛ مالیاتشان را پرداخت کنند و با این راه میتوان تحولی در جامعه هنری به وجود آورد.
پرویز کلانتری من را طلسم کرد
زرین کلک نیز در بازدید از این نمایشگاه گفت: آشنایی من و پرویز کلانتری به 52 سال پیش باز میگردد، من با مدرک دکترا تازه از فرنگ برگشته بودم و به دنبال شغل میگشتم و این گونه شد که سر موسسه فراتکلین درآوردم و به عنوان تصویرساز کتابهای درسی همکار پرویز کلانتری و زمان زمانی شدم.
وی افزود: پرویز کلانتری از ابتدا همان گونه که بود هست و همیشه در رفاقتاش صداقت دارد. او هنگامی که با هم آشنا شدیم به من گفت هر آشنایی یک شادی تازه است و با همین جمله من را طلسم کرد به طوری که همچنان رابطهمان ادامه پیدا کرده است.
به گفته زرین کلک؛ پرویز کلانتری یکی از بزرگان نقاشی ایران است که جایگاه ویژه و منحصر به فردی در نقاشی ایران دارد و هیچ عاملی نمیتواند خللی در جایگاه او به وجود آورد.
وی افزود: من از همان آغاز آثار پرویز کلانتری را دوست دارم و پس از 52 هیچ تغییری در علاقه من نسبت به آثار او به وجود نیامده است.
ردی از اندوه در آثار کلانتری نمیبینم
علیرضا سمیع آذر با بیان این مطلب که کلانتری در نقاشیهایش در جستجوی برای مکان موعود است گفت: به نظرم نقاشی برای پرویز کلانتری راهی است برای رسیدن به مکان موعدی که در خواب و رویا آن را دیده است. سرزمینی که در آن میتوان خوشبختی و سعادت را یافت.
وی افزود: بسیاری معتقدند که در نقاشیهای کلانتری میتوان نوستالوژی و خاطرات دورانهای پیش را مرور کرد، اما من چنین احساسی نسبت به آثار کلانتری ندارم و معتقدم باید به آثار او فراتر از این موضوعات نگاه کرد.
به گفته سمیع آذر؛ در نقاشیهای کلانتری رنگ وجود ندارد، اگر رنگی در آثار او میبینیم این رنگ ماده است. برای کلانتری در آثارش رنگ و فضای مدرنیستی مطرح نیست. از ضربه قلم هم در آثار او خبری نیست جز یک نقاشی از مجموعه "شبانهها" و حالا خیلی زود است که بخواهیم درباره نقاشیهای مجموعه اخیر او حرف بزنیم.
وی با بیان این مطلب که کلانتری در آثارش بیشتر به ادبیات نزدیک میشود گفت: نقاشی های پرویز کلانتری آکنده از شور زندگی و عشق به هستی است و من هرگز در نقاشیهای او ردی از غم غربت نمیبینم.
صدایی موسیقی اصیل ایرانی را از آثار کلانتری می شنوم
شهرام ناظری نیز گفت: آثار پرویز کلانتری بسیار منحصر به فرد هستند و هر کجای دنیا که آثار او را ببینی حتی اگر اسمش نیز پای نقاشی نباشد خیلی راحت میتوانی بفهمی این اثر اوست و این یک اتفاق مهمی برای یک هنرمند محسوب میشود که روش و سبک خاص خودش را داشته باشد.
وی افزود:همه هنرها با هم در ارتباط هستند و از شیوههای مختلف میتوانیم این ارتباط ها را پیدا کنیم . مثلا ما میتوانیم رنگ در بسیاری از آثار موسیقایی بینیم و به طبع در برخی از آثار تجسمی نیز میتوان موسیقی را شنید. به نظر من در آثار پرویز کلانتری در این تو در توها و بامهای کاهگلی میتوان موسیقی اصیل و ریشهدار ایرانی را شنید.
خاطره گذشته ایران در میان آثار کلانتری است
محمدابراهیم جعفری گفت: مهمترین ویژگی که یک هنرمند را متمایز میکند، زندگی اوست و من این زندگی است که به یک هنرمند اجازه میدهد که با کلام، کار او خودش را بسازد و حرکت کند. در دورهای که همه سعی داشتند که به سمت هنر غرب بروند؛ با این که کلانتری خیلی از اطراف تحت فشار بود و به او انتقاد میشد کار خودش را میکرد و همین موضوع موجب شد که او پرویز کلانتری شود.
وی افزود:اگر ایرانیها آن سوی مرزها بخواهند خاطرهای از گذشته ایران را با خود داشته باشند، بیشک به سمت نقاشیهای پرویز کلانتری متمایل میشوند، چرا که همه آن خاطرهها در آثار او هست. به نظرمن کسانی که کار موزهداری میکنند، پرویز کلانتری را دست کم گرفتهاند. به نظر من باید به آثار پرویز کلانتری خیلی بیشتر از این حرفها اهمیت بدهند اهمیت نه این که آثار او را بخرند، نه بلکه فضای برای نمایش و پژوهش بر روی آثار او را فراهم کنند.
نسل نقاشانی که هنر نقاشی را زنده نگه داشتند
افشین پیرهاشمی نیز گفت: به نظر من برپایایی نمایشگاهی با این عظمت برای پرویز کلانتری اتفاق بسیار خوبی است و امیدوارم که شرایطی فراهم شود که برای سایر هنرمندان نیز نمایشگاهی با چنین عظمتی برپا شود.
وی با بیان این مطب که از میان آثار کلانتری نقاشیهای "کویر" او را بیشتر دوست میدارد،گفت: پرویز کلانتری در شمار نقاشانی است که در دورانی که به واسطه انقلاب، جنگ و وقایع پس از آن با استمرار در کار خود نقاشی ایران را زنده نگه داشتهاند، تا امروز نسل نقاشان هم عصر من و جوانترها از راه برسند.
ابراهیم حقیقی هم در سخنان کوتاهی گفت: پرویز کلانتری یکی از مهمترین نقاشان ایرانی است که آثار ارزشمندی خلق کرده است و من در میان آثار او بیشتر به نقاشیهایی علاقه دارم که پس زمینه سفیدی دارند و به صورت مینمال فضاهایی در آن حلق شدهاند. کلانتری در واقع در این نقاشی ها به گرافیک نزدیک شده است.
انتهای پیام/
مریم آموسا