گروه فرهنگ و ادب هنرآنلاین، حسین فتاحی، نویسنده کودک و نوجوان است؛ کسی که نوشتن را با "کیهان بچهها" آغاز کرده؛ از او تاکنون کتاب های بسیاری منشر شده، کتاب هایی که بیشتر در ارتباط با پیامبران، امامان و شخصیت های انقلابی است و این در حالی است که نوشتن داستان های تاریخی- مذهبی، کار چندان ساده ای نیست. چراکه نویسندگان هم باید به اصل تاریخ وفادار بمانند و هم اصول ابتدایی و اساسی داستان نویسی را رعایت کنند و این دشواری زمانی بیشتر می شود که نویسندگان بخواهند درباره زندگی پیامبر و امامان یا واقعهای چون عاشورا بنویسند. گفت و گوی هنرآنلاین با حسین فتاحی، نویسنده کودک و نوجوان، را به این بهانه می خوانید:
نوشتن درباره پیامبر (ص) و امامان کار چندان ساده ای نیستُ،نویسنده از یک سو باید به مستندات تاریخی وفادار باشد و از سوی دیگر باید داستانی خواندنی و جذاب بنویسد. ظاهرا شما در داستان های خود،راه نخست را برگزیده و ترجیح دادهاید به مستندات تاریخی وفادار بمانید تا جذابیت داستان؟
نوشتن درباره شخصیت های تاریخی به ویژه کسانی که نزد مردم از قداستی برخوردارند چون پیامبران و امامان، کار بسیار دشواری است.زیرا نویسنده هم باید به تاریخ و مستندات آن وفادار بماند و هم از یک طرح داستانی پیروی کند و تخیل کودکان را برانگیزد.من در این داستان ترجیح دادم که به تاریخ و وقایع آن، وفادار بمانم.
اما تخیل، یکی از عناصر اصلی داستان است و نمی توان آن را رها کرد و داستان نوشت؟
اما نویسنده وقتی از شخصیت های بزرگی چون پیامبر،حضرت علی یا امام حسین می نویسد نمی تواند مستندات تاریخی را کنار بگذارد و اختیار امور را به دست خیال بسپرد و به بیان روایت هایی بپردازد که هیچ سندیتی ندارند.
م عمولا مخاطبان با داستانی که درباره پیامبر (ص)، امام حسین یا واقعهای چون عاشورا نوشته می شود آشنا هستند پس چگونه می توان ، داستان جذاب و جالبی نوشت؟
اصول داستان نویسی و رعایت آن متعلق به زمانی است که نویسنده با محودیت سنی مخاطبان و حجم مطالب نوشته شده، رو به رو نباشد. کودکان و نوجوانان، تعلیق را درک نمی کنند. از طرفی در داستانی با تعداد صفحات محدود و مشخص، مجالی برای گره افکنی و گره گشایی باقی نمی ماند. حتی ما امکان وارد کردن شخصیت های فرعی به قصه را نداریم.
آیا ورود شخصیت های فرعی به داستان موجب نمی شود که اصل ماجرا در حاشیه قرار گیرد؟
گاهی ورود این شخصیت ها موجب می شود که شخصیت های اصلی به حاشیه بروند چراکه نویسندگان بیشتر می توانند به این گونه شخصیت ها بپردازند و در برخورد با آنها از آزادی عمل بیشتری برخوردارند؛ البته اگر هدف نویسنده، آشنا کردن مخاطب با شخصیت اصلی داستان باشد، ورود افراد فرعی به اصل داستان آسیب می رساند، البته هر قصه ای الزامات خاص خود را دارد.
آنجه در نوشتن داستان های دینی باید به آن توجه شود،درست و نادرست بودن روایات است. نه در این داستان خاص که به طورکل برای نوشتن داستان های تاریخی باید چه روشی را برای تشخیص روایت های متفاوت برگزید ؟
کسی که درباره تاریخ و شخصیت های تاریخی- مذهبی می نویسد باید تا اندازه ای هر دو مقوله را بشناسد یا از راهنمایی کارشناسان هر حوزه استفاده کند.اگرچه در کتاب های تفسیر هم تمام روایت های تاریخی، آمده و شان نزول هر کدام هم مشخص شده است و این برعهده مخاطب است که با توجه به عقل و دانش خود و شناختی که از مفسر دارد، روایت موثق تر را انتخاب کند.
توجه به جزییات را تا چه اندازه ضروری می دانید؟
بسیاری از مردم با کلیت دین آشنا هستند اما جزییات را نمی شناسند و نویسندگان بهتر است به این مقوله توجه کنند. به طور کل نویسنده دینی خوب، کسی است که علاوه بر آشنایی با ادبیات و ساختار داستان، دین و جزییات آن را هم بشناسد یا از نظر کارشناسان استفاده کند.
در این که نویسندگان کتاب های دینی باید با اصول و مفاهیم دینی آشنا باشند، شکی نیست اما آنها در درجه نخست، داستان نویس اند؟
اما ساختار ادبیات دینی، متفاوت با گونه های دیگر ادبی است و نویسنده دینی باید جزییات مقوله ای که به آن می پردازد را هم بداند چرا که این جزییات هستند که قالب کلی یک اثر را می سازند. از سوی دیگر نویسندگان در پرداختن به شخصیت های مذهبی باید از خلق شخصیت های اسطوره ای و دور از دستری دوری کنند و به گونه ای بنویسند که بچه های امروزی بتوانند با خواندن کتاب های دینی الگویی قابل پیروی برای خود پیدا کنند. اگرچه هر داستانی که خوبی، راستگویی،وفاداری، نوعدوستی و دیگر مفاهیم انسانی را به خوانندگان منتقل و آنها را به فطرت انسانی شان نزدیک تر کند، داستان دینی است و بدون آن که به طور مستقیم به دین و شخصیت های دینی پرداخته باشد،روح حاکم بر آن را گسترش داده است.
گفتوگو: زهره نیلی