سرویس سینما و تلویزیون//
یکی از مسایل بسیار مهم در تلویزیون نیاز به نگارش فیلمنامههایی مناسب برای سریالها، بر اساس نیازهای روز جامعه است. هر چند در حال حاضر بسیاری از مسایل و موضوعها در جامعه وجود دارد که می توان به آنها پرداخت، ولی همچنان مضامینی که به خانواده بپردازند و شادی آفرین باشند، باید از اولویت برخوردار شوند. در این بین استفاده از الگوهای مناسب در زمینه سریالها و فیلمهای تلویزیونی موفق می تواند برای سریال سازان بسیار راهگشا باشد.
تلویزیون همواره با طیف گسترده ای از مخاطبان مواجه است که راضی کردن همه آنها بسیار دشوار به نظر می رسد. مهمتر اینکه جامعه یک مجموعه چند بعدی گسترده است که مسایل و موضوع های زیادی در آن همواره وجود دارد که هر کدام از این مسایل می تواند سرفصل یک فیلمنامه برای آثار تصویری باشند، ولی در بحبوحه ای که خانواده به دلایل مختلف تهدید می شود و مسایل اقتصادی و اجتماعی بر این بخش مهم از جامعه سایه انداخته است، تلویزیون باید رویکردی نسبت به ساخت سریال بر همین اساس داشته باشد.
در حال حاضر خانوادهها هم از نظر اقتصادی با مشکلات زیادی دست به گریبان هستند که این موضوع می تواند باعث ایجاد اختلاف بین اعضای خانواده و به وجود آمدن مشکلات روحی برای هر کدام از این افراد شود. از سوی دیگر، به دلایل مختلف مانند مدرنیته، زوج ها ترجیح می دهند به داشتن یک فرزند بسنده کنند تا شرایط بهتری برای همین فرزند خود و کل خانواده فراهم بیاورند. در چنین موقعیتی رفت و آمدهای میان اعضای یک خانواده بزرگ - عمو، عمه، خاله، دایی و فرزندان آنها - به شدت کاهش می یابد.
به این جهت که مسایل اقتصادی و وسواس های بی جهتی که در بین خانواده ها به وجود آمده است، موانع بسیاری در این جهت ایجاد می کند. از طرفی، به خاطر تک فرزندی یا حداکثر دو فرزندی شدن خانواده ها، دیگر امکان معاشرت گسترده میان اعضای یک خانواده فراهم نمی شود.
زمانی که زوج ها ترجیح می دادند بیش از 3 یا 4 فرزند داشته باشند. وقتی فرزندان آنها بزرگ می شدند، می توانستند برای همدیگر دوستان و یاوران خوبی باشند. همچنین وقتی هر کدام از این فرزندان تشکیل خانواده ای مستقل می دادند و باز خودشان صاحب 2 یا 3 فرزند می شدند و با توجه به اینکه سن ازدواج نیز پایین بود، یک خانواده کوچک 7 نفره در عرض حدود 20 سال تبدیل به یک خانواده بیست و چند نفره می شد که وقتی همه آنها یا تعدادی از آنها در جایی جمع می شدند، گروه بزرگی را تشکیل میدادند و تعاملات گسترده ای به وجود می آمد.
اکنون با توجه به شرایط تک فرزندی بودن خانواده ها تعامل با دوستان، همسایه ها و فامیل بیشتر احساس می شود که البته این موضوع نیز با اما و اگرهای زیادی همراه است، تلویزیون در این راه می تواند به خانواده ها کمک کند و با ساخت مجموعه ها و سریال های قابل قبول و با کیفیت به صورت غیر مستقیم به خانواده ها بیاموزد که لازم است و چگونه می توانند با یکدیگر تعامل موثر داشته باشد و با قرار گرفتن در کنار همدیگر و برپایی مهمانی های خانوادگی از ملال زدگی و روزمرگی رها شوند و از خطر افسردگی که در کمین تمامی افراد جامعه به اصطلاح مدرن امروز است، بکاهند.
به عنوان یک اثر قابل تامل در این زمینه می توان به دو فیلم سینمایی از مهرجویی اشاره کرد. فیلم های سینمایی "اجاره نشین ها" و "مهمان مامان" نمونه های بسیار خوبی در این زمینه محسوب می شوند. افراد و شخصیت هایی که در هر کدام از این فیلم ها با همدیگر درگیر هستند، تفاوت های زیادی دارند. به خصوص که به دو زمان بسیار متفاوت و شرایط مالی و خانوادگی گوناگونی تعلق دارند، ولی یک نکته بسیار مهم در هر دو گروه دیده می شود، شادی و نشاط و اتحاد خانوادگی با وجود اختلاف و فقر قابل توجه!
در این دو اثر سینمایی مخاطب در وهله نخست با افرادی فقیر مواجه می شوند که هیچ پناهگاهی ندارند و در مشکلات و فقر خود دست و پا می زنند. از سویی، هیچ گریزگاهی نیز برای این افراد دیده نمی شود و انگار راهی برای گذر از این مشکلات ندارند. با این حال هیچ وقت روحیه خود را از دست نمی دهند. با همدیگر و در کنار یکدیگر با صلح و صفا زندگی می کنند و هر کمکی که از دست شان بر بیاید برای همدیگر انجام می دهند. بی آنکه منتی بر هم داشته باشند یا در پی جبران محبت شان از طرف مقابل باشند.
این موضوع یعنی توجه به موضوع خانواده، در کنار هم بودن و کمک به یکدیگر برای داشتن زندگی بهتر و ایجاد فضایی مناسب برای برخورداری از شور و نشاط و امید به زندگی در آثار تلویزیونی غربی زمانی که با بحران های مالی و اقتصادی مواجه بودند و جامعه از سنتی شدن به سمت صنعتی شدن پیش می رفت و این پوست اندازی فشار زیادی به طبقات محروم و متوسط جامعه آورده بود، نیز به خوبی قابل مشاهده است.
در حال حاضر بسیاری از سریال های تلویزیون درباره مسایل اقتصادی است، اما محور بیشتر آنها کلاهبرداری و رفتن به راه های نادرست برای کسب درآمد، هشدار به خانواده ها در مورد گرایش جوان ها به ثروت اندوزی و یک شبه پولدار شدن و فریب کاری در روابط خانوادگی است. در مورد سریال های طنز نیز مضامین بیش از آنکه خانوادگی باشد، خاله زنکی و بی محتوا است. حرف های تکراری، حسادت ها، سوءتفاهم میان زوج ها، چشم و هم چشمی ها و سایر اتفاقاتی که از نظر مضمونی بسیار کم ارزش و گاه بی ارزش هستند.
مدیران تلویزیون برای اینکه بتوانند اثر قابل قبولی در زمینه سریال سازی و حتی فیلم های تلویزیونی ارایه کنند، بهتر است با صرف هزینه های بیشتر به سراغ افراد با تجربه بروند و با ایجاد کارگاه های فیلمنامه نویسی زیر نظر این افراد و صرف وقت و حوصله لازم، فیلمنامه هایی آماده کنند که هم جذاب و مخاطب پسند باشند و هم بتوانند شور و انرژی و نشاط و خوش بینی را بین خانواده ها گسترش دهد.
مازیار شیبانیفر