هنرآنلاین:
قبلاً؛ بزرگترین حساسیت زندگیم نه حساسیت فصلی بود و نه حساسیت به خورش بادمجان. تنها به مشتقات این جمله بی ریشه و عوامانه حساسیت داشتم: "هنر نزد ایرانیان است و بس." و هرگز نفهمیدم علت رواج این نظر خام و خودخواهانه، در طول این قرن ها، چطور با عقل سلیم منافات پیدا نکرده است. چند وقتی است این جمله آلرژی آفرین جایش را داده به بعضی انتظارات از هنر و هنرمند و اثر هنری. به بعضی سوالات که اصولاً با جان هنر مغایرت ماهوی دارد: حالا این نقاشی چی می خواد بگه؟ می شه این شعرو برام معنی کنی؟ منظور خدا از گل میخک دقیقاً چیه؟ تئاترش آموزنده است؟ (تردیدی نیست که این پرسش های سطحی و کلیشه ای، شباهت و ارتباطی به تجزیه و تحلیل هنر و یا غور در اثر هنری ندارد.)
برای آموختن راه های زیادی هست؛ می شود کتاب علمی و درسی خواند. می شود سخنرانی علمی گوش کرد. می شود فیلم مستند تماشا کرد. می شود مشغول پروژه تحقیقی شد. من [من] هیچ وقت برای یادگرفتن و آموختن، موسیقی گوش نمی کنم. برای یادگرفتن به سینما یا نمایشگاه نقاشی نمی روم. برای یاد گرفتن یا شنیدن و حفظ کردن جملات نغز و پرمغز به سالن های نمایش نمی روم و گمان نمی کنم نیاکانم مثلاً برای آموزش؛ قالی و فرش هایی به این زیبائی بافته باشند، یا گنبدها را برای یاد دادن، علم کرده باشند. گمان نمی کنم آبگینه های لطیف و نقش و نگارهای گوشه های تاریخ این سرزمین، برای یاد دادن مستقیم چیزی باشد. گمان نمی کنم که مکان هنری کلاس درس است و هنرمند؛ معلم سخت گیر و ترکه به دست حکمت و فلسفه و اخلاق. فلسفه و دانش را در میان کتاب های فلسفی و علمی باید جستجو کرد نه در میان سطرها و بیت های شعر و غزل. شعر؛ شعور می دهد، نه شعار و این شعور از جنس دانش و دانستن نیست. هنر مظهر حال است نه احوال. (حال؛ شخصی و منحصربه فرد است با مفهومی شناور و احوال؛ به نوعی دلالت می کند بر ثبات، تکرار و مشابهت گروهی امری و یا اصلی.) از قضا عقلانیت و آنچه به عنوان "قطعیت قابل تجویز" در دانش تجربی و علوم انسانی و حتی پایبندی به اصول اخلاقی می شناسیم، مغایر با روحیه ی رهایی و تأویل پذیری هنرمند و هنر است. "محتوا" در اثر هنری به معنی حمل و تزئین یک یا چند گزاره ی تعلیمی نیست و الزاماً نباید معادل کلامی داشته باشد.
هنر فرصت فشرده ای است برای طولانی تر کردن عمر و تجربه زندگی. طبیعی است که زندگی کردن، معادل یادگرفتن نیست. هنر؛ ظرفیت است، نه وسیله کمک آموزشی یا پندآمیزی. اثر هنری؛ پنجره ای است برای تنفس عمیق، بی اینکه تعهد مستقیمی در چگونگی و سرانجام این هوا داشته باشد. هنر؛ قایقی است که توان سفر مهیا می کند، نه مقصد را. (البته وقتی می گویم؛ هنر و ادبیات، منظورم صنعت سرگرمی و یا رسانه تفهیمی و منظومات تبلیغاتی نیست. همانطور که مرادم از هنرمند؛ تکنسین صنایع مستظرفه و اپراتور ابزار هنری نیست.)
انتهاى پیام.