یازدهمین نشست عمومی موکپ و برنامههای همراه آن از ۱۱ تا ۱۵ آبانماه ۱۴۰۵ در جاکارتا، پایتخت اندونزی، با حضور نمایندگان کمیتههای ملی حافظه جهانی کشورهای منطقه برگزار شد. مونا پاشایی، رئیس اداره امور بینالملل سازمان، به نمایندگی از کمیته ملی حافظه جهانی جمهوری اسلامی ایران، در این نشست گزارش ملی ایران را ارائه کرد. او در این گزارش، وضعیت پروندههای نامزدی ایران، ازسرگیری فعالیتهای کمیته ملی و اقدامات سازمان برای حفاظت از میراث مستند در شرایط بحران را تشریح کرد.
پرونده «سفینه تبریز» در دست پیگیری است
پاشایی در بخش مربوط به پروندههای نامزدی گزارش ملی ایران گفت که پرونده «سفینه تبریز» ارسال شده و پیگیری مراحل بعدی آن ادامه دارد. او تهیه پرونده نامزدی «نزههالقلوب» را نیز از برنامههای کمیته ملی برشمرد و به پیشنهاد تدوین پرونده مشترک «المرشد فیالحساب» با جمهوری تاتارستان اشاره کرد. به گفته او، طرف تاتارستانی اعلام کرده است که قصد دارد فرایند این همکاری را از سال آینده آغاز کند.
ایران تکمیل پرونده اسناد مسجد گوهرشاد را دنبال میکند
نماینده ایران در گزارش خود، سابقه بررسی پرونده اسناد مسجد گوهرشاد و برنامه کمیته ملی برای تکمیل و ارائه دوباره آن را تشریح کرد. به گفته پاشایی، این مجموعه حدود ۲۵۰۰ صفحه سند از دورههای صفوی و قاجار را در بر میگیرد و اطلاعاتی درباره اداره مسجد، موقوفات، امور مالی و فعالیتهای اجتماعی و مذهبی آن در اختیار پژوهشگران قرار میدهد.
پاشایی یادآور شد که پرونده این مجموعه در نهمین نشست عمومی موکپ در نوامبر ۲۰۲۲ در آندونگ کره جنوبی بررسی شد و در آن مرحله به ثبت نرسید. او تبیین روشنتر اهمیت منطقهای اسناد، ارائه شواهد تکمیلی و پژوهش بیشتر درباره نقش زنان در موقوفات و فعالیتهای اجتماعی را از محورهای بازنگری پرونده بر اساس توصیههای ارزیابان دانست و از راهنمایی کارشناسی اعضای موکپ برای تکمیل و ارائه دوباره آن استقبال کرد.
۱۳ اثر ایران در فهرست بینالمللی حافظه جهانی ثبت شدهاند
پاشایی در بخش دیگری از ارائه خود اعلام کرد که ۱۳ اثر از میراث مستند ایران در فهرست بینالمللی حافظه جهانی به ثبت رسیدهاند که یکی از آنها ثبت مشترک با کشورهای دیگر است. به گفته او، پنج اثر از ایران در فهرست منطقهای موکپ و ۵۹ اثر در فهرست ملی حافظه جهانی ایران ثبت شدهاند. نسخههای خطی، اسناد تاریخی، عکسها، نقشهها و مجموعههای دیداری و شنیداری از جمله آثار ثبتشده در این فهرستها هستند.
نماینده ایران همچنین به ازسرگیری فعالیتهای کمیته ملی حافظه جهانی ایران در اکتبر ۲۰۲۵، پس از چند سال وقفه در برگزاری نشستهای منظم، اشاره کرد. به گفته او، در آغاز این دوره، ساختار و آییننامه کمیته، راههای تقویت ترکیب اعضا و فرصتهای تهیه پروندههای نامزدی تازه بررسی شد.
ایران بر حفاظت از میراث مستند در شرایط بحران تأکید کرد
پاشایی در ارائه گزارش ملی ایران، با اشاره به آسیبپذیری میراث فرهنگی در درگیریهای اخیر منطقه، توضیح داد که سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برای نگهداری ایمن مجموعههای ارزشمند خود، از جمله آثار ثبتشده در فهرست حافظه جهانی، تمهیدات احتیاطی اتخاذ کرده است.
او بر تقویت حفاظت پیشگیرانه، مدیریت ریسک، مستندسازی و دیجیتالسازی مجموعهها تأکید کرد و پیشنهاد داد تبادل تجربه در زمینه آمادگی برای شرایط اضطراری به یکی از محورهای همکاری اعضای موکپ تبدیل شود.
کمیته منطقهای حافظه جهانی آسیا و اقیانوسیه (MOWCAP) از کمیتههای منطقهای برنامه «حافظه جهانی» یونسکو است. این کمیته در زمینه شناسایی، حفاظت و معرفی میراث مستند فعالیت میکند، پروندههای نامزدی ثبت در فهرست منطقهای را بررسی میکند و زمینه تبادل تجربه و همکاری میان کمیتههای ملی کشورهای منطقه را فراهم میآورد.