کتاب «دستور آواز علینقی وزیری» پدر موسیقی نوین ایران و معروف به کُلنل وزیری با بازنویسی سپنتا حامدینژاد شامل ۶۴ صفحه است.
مرحوم علینقی وزیری در جریان کنفرانس سوم «در عالم موسیقی و صنعت» درباره «دستور آواز» بیان کرده است: «منظور اصلی از آواز نه این است که عیناً تقلید سازی را بنمایند و همان طور پنجههای تندی که در فلوت یا نی یا ویلن میتوان نواخت، آوازهخوان هم بخواند؛ چون هرگز صوت نه آن قدر وسیع است نه آن قدر چابک که از عهده برآید. منظور از صوت ایجاد یک ساز جدیدی است که از همه سازها سبقت بگیرد؛ یعنی سازی که تلفظ و کلام هم از بین آهنگهای آن شنیده شود. سازی که موسیقی و شعر را باهم به مستمع برساند.»
کتاب «در عالم موسیقی و صنعت»؛ چهار کنفرانس به ضمیمه مقاله «صنایع ظریفه» اثر علینقی وزیری با بازنویسی، ویرایش، یادداشتها و تحلیل شهرام آقاییپور سال ۱۴۰۲ در ۱۰۶ صفحه منتشر شده است.
درباره این کتاب، به قلم آقاییپور آمده است: علینقی وزیری پس از مراجعت از اروپا، در اسفند ۱۳۰۲ مدرسه عالی موسیقی را افتتاح کرد. چون از بدو تاسیس مدرسه، ارکستر آن مورد استفاده عموم واقع نشده بود؛ وزیری تصمیم گرفت تا در تیرماه ۱۳۰۴ به مناسبت اختتام دوره اول تحصیلات شاگردان مدرسه عالی موسیقی؛ چهار کنسرت برای استفاده عموم ترتیب دهد.
خالقی در کتاب سرگذشت موسیقی مینویسد: «وزیری چون دید با شنوندگان بیشتری سر و کار خواهد داشت؛ چهار خطابه تهیه کرد که هر یک از آنها را در یکی از کنسرتها به صورت کنفرانس؛ ضمن نغمات موسیقی ایراد کند؛ تا بدین وسیله بتواند در اطراف موسیقی که هرگز تا آن وقت در این زمینه مردم چیزی نشنیده بودند، صحبتی کند.»
او در این خطابهها چارچوب فکری و چشمانداز اهداف آینده خود را به شکل خلاصه و منسجم به اهل فرهنگ آن زمان اعلان کرد. این خطابهها نهایتاً در آبان ماه ۱۳۰۴ به کوشش سعید نفیسی به چاپ رسید. مجموعه حاضر علاوه بر بازنشر متن اصلی متضمن شرح و تحلیلی بر آن خطابههاست.»
علینقی وزیری پدر موسیقی نوین ایران (۱۷ مهر ۱۲۶۵ – ۱۸ شهریور ۱۳۵۸) معروف به کلنل وزیری، از موسیقیدانان برجسته و از پیشگامان آهنگسازی برای اجرای ارکستر موسیقی ایرانی بود، وی که به سبب سالها خدمت در ارتش و رسیدن به درجه سرهنگی یا همان کلنلی، به کلنل وزیری مشهور شده بود، عاشق موسیقی بود و سرانجام بین نظامیگری و کار موسیقی، دومی را برگزید.
علینقی خان وزیری خدمتهای مهمی به موسیقی ایران کرده است؛ از جمله اینکه نُتنویسی را در سنت موسیقی شفاهی و سینه به سینه ایرانی رواج داد. وی همچنین با تأسیس مدرسه عالی موسیقی و بعدها عهدهداری مدیریت مدرسه موسیقی دولتی (مدرسه موزیک نظام)، کوشید نوازندگان و موسیقیدانان موسیقی ایرانی را با مبانی نظری موسیقی، اصول آهنگسازی و ارکستراسیون غربی آشنا کند. استادان روانشاد ابوالحسن خان صبا، روحالله خالقی، موسی معروفی و اسماعیل مهرتاش از مهمترین شاگردان علینقی خان وزیری بودند.
وزیری در نوازندگی تار و آهنگسازی نیز بسیار چیرهدست بود. «دخترک ژولیده»، «دو عاشق» و «سمفونی نفت» از معروفترین آثار این موسیقیدان است.
«زندگی و آثار حسینقلی طاطائی»
کتاب «زندگی و آثار حسینقلی طاطائی» به کوشش محمدرضا شرایلی شامل ۱۸۴ صفحه است. طرح روی جلد برعهده سارا شیردل بوده است.
در توضیح این کتاب به قلم شرایلی آمده است: «حسینقلی طاطائی، نوازنده ویلن، در سال ۱۲۸۲ش در تهران دیده به جهان گشود. پدرش، ملقب به عطاءالملک، از خوانندگان بنام اواخر عهد قاجار (دوره محمدعلیشاه و احمدشاه) بود که تار را نیز به خوبی مینواخت. از یازده سالگی آموختن موسیقی را نزد غلامرضاخان سالارمعزز (مینباشیان) در مدرسه دولتی موزیک آغاز کرد و نواختن ویلن را در مدرسه موزیک و ردیف موسیقی را نزد حسینخان اسماعیلزاده آموخت.
طاطائی تا اواسط دهه ۱۳۴۰ش به بیش از ۲۰ کشور جهان سفر کرد و در اغلب مسافرتها به اجرای برنامههای مختلف هنری، برگزاری کنسرت و نوازندگی در رادیو و تلویزیون آن کشورها پرداخت. طاطائی در طول دوران فعالیت خود در کنار نوازندگی ویلن و سرپرستی ارکستر، به تعلیم شاگرد نیز مشغول بود. علاوه بر فعالیتهای موسیقایی طاطائی، باید از نقشآفرینی او در فیلمهای سینمایی نیز یاد کرد که ظاهراً نخستین حضور او در یک فیلم سینمایی به سال ۱۳۲۴ش در کشور مصر بازمیگردد. حسینقلی طاطائی در ۲۴ تیرماه ۱۳۵۸ش درگذشت.»
«تنهایی»؛ هفت قطعه برای سنتور و ارکستر
کتاب «تنهایی» پارتیتور هفت قطعه برای سنتور و ارکستر با آهنگسازی و تنظیم برای ارکستر پژمان طاهری شامل ۱۸۲ صفحه است. طراحی روی جلد برعهده سارا شیردل بوده است.
در توضیح این کتاب آمده است: «ﻫﻔﺖ ﻗﻄﻌﻪ ﻣﻨﺘﺸﺮﺷﺪه در این ﮐﺘﺎب، ﺣﺪﻓﺎﺻﻞ ﺳﺎلﻫﺎی ۱۳۸۲ ﺗﺎ ۱۴۰۲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻗﻄﻌﺎت ﺗﻨﻬﺎﯾﻰ و ﮐﻨﺴﺮﺗﻮ ﺑﺮای ﺳﻨﺘﻮر در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اﻣﯿﺮﮐﺒﯿﺮ ﺗﻮﺳﻂ ﮔﺮوه اﯾﺮاﻧﻰ و در اﺟﺮای ﺳﺎل ۱۳۸۹ اﯾﻦ ﮔﺮوه در ﮔﺮﮔﺎن ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻧﺪه اﺟﺮا، ﺿﺒﻂ و ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻣﻘﺪﻣﻪ در دﺳﺘﮕﺎه ﻫﻤﺎﯾﻮن ﻧﯿﺰ ﺑﺎ اﺟﺮای ﮔﺮوه اﯾﺮاﻧﻰ و ﺿﺒﻂ اﺳﺘﻮدﯾﻮﯾﻰ در اﺛﺮ ﺳﻮﮔﻮاران ﺧﻤﻮش ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ.
دو ﻗﻄﻌﻪ ﻣﻮج و دﺷﺖ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﮐﻪ اﯾﻦ دوﻣﻰ آﺧﺮﯾﻦ ﺳﺎﺧﺘﻪام اﺳﺖ ﻧﯿﺰ در زﻣﺴﺘﺎن ﺳﺎل ۱۴۰۲ در وﯾﻦ و در داﻧﺸﮕﺎه ﻣﻮﺳﯿﻘﻰ و ﻫﻨﺮﻫﺎی ﻧﻤﺎﯾﺸﻰ وﯾﻦ و ﺑﻪ ﺻﻮرت آﻧﺴﺎﻣﺒﻞ اﺟﺮا و ﺿﺒﻂ ﺷﺪه اﺳﺖ، ﮐﻪ ﻧﺴﺨﻪ ﺗﺼﻮﯾﺮی آن اﺟﺮا در ﯾﻮﺗﯿﻮب ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ. ﻗﻄﻌﻪ ﯾﺎد در اﺟﺮای ﮔﺮوه اﯾﺮاﻧﻰ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان آﯾﯿﻦ دﮔﺮ در ﮔﺮﮔﺎن و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﭘﯿﺶﺗﺮ در اﺟﺮای ﻫﻤﯿﻦ ﮔﺮوه در ﺗﺎﻻر وﺣﺪت اﺟﺮا ﺷﺪه اﺳﺖ. از ﻗﻄﻌﺎت ﻣﻨﺘﺸﺮﺷﺪه در اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﻗﻄﻌﻪ درﯾﺎ ﺗﺎﮐﻨﻮن اﺟﺮا ﻧﺸﺪه اﺳﺖ.»
«پژواک» فرامرز پایور
کتاب «پژواک» قطعاتی از استاد فرامرز پایور برای سنتور با گردآوری و آوانگاری رامتین نظریجو شامل ۱۹۲ صفحه است. طرح روی جلد کتاب توسط عاطفه جرندهئی انجام شده است.
در توضیح این کتاب به قلم نظریجو آمده است: «دفتر پیش رو در ادامه کتابهای دردشت، قطعاتی از استاد فرامرز پایور برای سنتور، پرنیان: مجموعه قطعاتی از استاد فرامرز پایور برای سنتور است و به نوعی، جلد چهارم این مجموعه به شمار میآید. تمرکز اصلی در این کتاب بر روی مجموعهکاستهای شخصی استاد پایور، موجود در آرشیو مؤسسه فرهنگیـ هنری ماهور، بوده و تمامی قطعات نویافته این مجموعه - که عملاً جزو کمشنیدهشدهترین قطعات استاد پایور تا به امروز قرار دارند ـ گردآوری و آوانگاری شدهاند. همچنین برخی قطعات دیگر، موجود در سایر منابع شنیداری موجود از استاد پایور (اعم از آلبومها، برنامههای رادیویی و ...)، که اجراهای مهمی از استاد پایور به شمار میآیند، در این مجموعه گرد هم آمدهاند.»
فرامرز پایور (زاده ۲۱ بهمن ۱۳۱۱- درگذشته ۱۸ آذر ۱۳۸۸ در تهران) موسیقیدان، ردیفدان، آهنگساز، مدرس و نوازنده سنتور و محقق موسیقی ایرانی بود. وی چهره ماندگار و یکی از تأثیرگذارترینهای چهرههای موسیقی ایرانی است. پایور پلی میان میراث ابوالحسن صبا و مرتضی محجوبی و جریانی بود که جوانان موسیقیدان و تحصیلکرده در دانشکده هنرهای زیبا از اوایل دهه ۱۳۵۰ به راه انداختند و الگوی موسیقی ایرانی امروزی شدند. در فاصله زمانی بین این دو، یعنی حدود پانزده سال، هیچکس جز پایور، کار جدی و پیگیر در زمینه موسیقی اصیل انجام نمیداد.
پایور در اجراهای گروهی خود با شماری از نخبگان موسیقی ایرانی مانند جلیل شهناز و هوشنگ ظریف (تار)، رحمتالله بدیعی و علی اصغر بهاری (کمانچه)، حسن ناهید و محمد موسوی (نی)، حسین تهرانی و محمد اسماعیلی (تنبک) همکاری کرده است. پایور در دهه ۱۳۶۰ به همراهی جلیل شهناز، علی اصغر بهاری، محمد اسماعیلی و محمد موسوی، برای بار دیگر «گروه اساتید موسیقی ایران» را سازمان داد و سرپرستی، آهنگسازی و نوازندگی سنتور را در آن به عهده گرفت. این گروه، آثار ماندگاری با محمدرضا شجریان و شهرام ناظری اجرا کردند. پایور همچنین با خوانندگان دیگری از جمله عبدالوهاب شهیدی، محمود خوانساری، احمد ابراهیمی، نادر گلچین، حمیدرضا نوربخش و علیرضا افتخاری همکاری کرده است.