سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: آیین "همسایگان خواجه اهل راز"، یادمان فرهنگوران فقیدی است که در "گلزار شاعران" حافظیه شیراز در خاک آرمیدهاند، چهرههای برجسته و نامداری در حوزه فرهنگ، هنر و علم فارس که در گلزار شاعران در جوار آرامگاه حضرت لسان الغیب چهره در نقاب خاک کشیدهاند و متاسفانه بسیاری از مردم و حتی اهالی فرهنگ از این اتفاق و خدمات ارزنده آنها به فرهنگ و تمدن فارس بی اطلاعند.
در این میان، دهه فرهنگ فارس و بزرگداشت یادروز حافظ بهانهای شد تا از این بزرگان یادی کرده و آنها را بیشتر به جامعه معرفی کند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس به همراه اصحاب فرهنگ، ادب و هنر با ادای احترام به "همسایگان خواجه اهل راز" یاد و خاطره بزرگان ادب و فرهنگ فقید فارس در"گلزار شاعران حافظیه" را زنده داشتند.
بهزادمریدی در آیین"با همسایگان خواجه اهل راز" به رندی حافظ، اشارهای ظریف داشت و خواجه اهل راز را مظهر روشنفکری و حقیقت طلبی دانست.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس در آیین یادشده، رند را در واژگان روزمره، به معنای زیرکی و فریب عنوان کرد که در ادبیات عرفانی اعتبار دیگری دارد و در ادامه رندان عصر حاضر را همانهایی دانست که در جوار حافظ آرمیدهاند.
دبیر ستاد گرامیداشت دهه فرهنگ و یادروز حافظ اظهار داشت: رند در عرفان، مصلحت اندیشی را انکار میکند و هرآنچه پیش آید را میگوید و از زد و بندها خود را رها کرده و به دنبال حقیقت است.
این مقام فرهنگی استان تصریح کرد: در این میان رند حافظ به گونه دیگری است،حافظ بر خلاف شاعران دیگر رندی را بدون هیچ دستکاری از آن خود کرده و به صراحت خود را رند خوانده است.
مریدی افزود: حافظ به رندی وقار بخشیده و این وقار است که سبب شده تا او خود را رند بنامد و شور و شیدایی، آزاد منشی، پهلوانی و آزادمردی نیز از جمله صفات رندی است که حافظ به آن پرداخته است.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس با تاکید براینکه رندی که حافظ از آن یاد میکند مظهر تظاهر و ریا نیست بلکه مدرس، مولف و روشنفکری است، بیان کرد: منش رندی از دید حافظ منش انسانی است و اما رندان زمان ما همانهایی هستند که در پی جانمایههای انسانی رفتند.
او در ادامه با بیان این غزل که "مرا روز ازل کاری به جز رندی نفرمودند، هر آن قسمت که آن جا رفت از آن افزون نخواهد شد" و همچنین "آن نیست که حافظ را رندی بشد از خاطر، کاین سابقه پیشین تا روز پسین باشد" بر رندی اندیشمندانه لسان الغیب صحه گذاشت.
دبیر ستاد گرامیداشت دهه فرهنگ و یادروز حافظ، همسایگانی که در جوار آرامگاه حافظ آرمیدهاند را رندان عصر امروز نامید و گفت: این رندان در پی صیقل دادن جان از مصلحت اندیشی بودند و ریاکاری را دور ریختند و بصیرت انسانی را مورد توجه ویژه قرار دادهاند و در این آیین ما نیز با افتخار برای گرامیداشت یاد و خاطره برخی از این رندان گرد هم آمدهایم.
لبه تیز تیغ اشعار حافظ به سمت زشتیهاست
مدیرمرکز حافظ شناسی نیز در این آیین، دلایل هفت گانهای را برای رویکرد مردم به اشعار حافظ قائل شد و گفت: لبه تیز تیغ اشعار حافظ به سمت زشتیهاست.
دکتر کاووس حسن لی مدیر مرکز حافظ شناسی، طی سخنانی به بیان دلایل رویکرد گسترده مردم به حافظ پرداخت و بیان داشت: به عقیده من هفت دلیل اصلی برای توجه گسترده مردم به اشعار حافظ و تفال زدن به غزلهای خواجه اهل راز میتوان برشمرد.
استاد دانشگاه شیراز نخستین دلیلی که مردم برای تصمیماتشان به غزلیات حافظ میآویزند را معماری کلام او دانست و اظهار داشت: حافظ در معماری کلام، در ساخت سخن هنری و پیوند واژگان و تراکم معانی، سرآمد سخنوران پارسی است.غزل حافظ به مثابه قصری با شکوه میماند که درون آن با لایههای تو در تو آراسته شده و خوانندگان اشعار وی به مثابه بازدیدکنندگان این قصر با شکوه هستند که محو تماشا شده و اجازه ورود میخواهند و در این میان آنان که در اشعار وی تحقیق و تفحص میکنند مجوز ورود به این قصر را از آن خود کردهاند.
حسن لی با ذکر دومین دلیل، شعر حافظ را به منشوری چند وجهی تشبیه کرد که از هر سو به آن بنگری رنگ و نقشی دیگر را بازمی تابد.
وی افزود: شعر حافظ آینهای برای دورههای مختلف است که قرنهاست مردم ما را از ریا و تزویر دوری میدهد و لبه تیغ تیز اشعارش به سمت زشتیها و پلشتیهاست.
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز ادامه داد: حافظ یک دردمند اجتماعی است و هیچگاه از درد و رنجهای مردم غافل نمیشود، اما همواره مردم را به شاد زیستن دعوت کرده و شاد زیستن را سرلوحه کار و زندگی سالم میپندارد و آزار را همواره نکوهش میکند و همه را به گره گشایی دعوت مینماید.
حسن لی در ادامه با تأکید بر اینکه مردم ما معتقدند حافظ با عالم بالا در ارتباط بوده است، اذعان داشت: مردم همواره بر این باور بودهاند که حافظ با عالم بالا در ارتباط بوده و لذا سالها او را لسان الغیب خطاب میکردهاند. آنها میدانند که حافظ اهل دعای شب و اهل ورد سحرگاهی است چنانچه در سراسر شعر او این امر به کرات تکرار شده است.
این استاد دانشگاه افزود: هفتمین دلیل به این امر اشاره میکند که حافظ افزون بر اینکه اهل معنویت است، ظاهری مسلک و خشک اندیش نیست و همواره به لطف خداوند امیدوار است، لذا امروز که به همت بزرگان این سرزمین چنین بزرگداشتهایی برای حافظ و افزون برآن برای آنایی که در جوار آرامگاه او آرمیدهاند،برگزار میشود، جای بسی خرسندی است.
وی تأکید کرد: خاکسپاری بزرگان اهل فرهنگ و هنر در دورانهای مختلف سختی و آیانیهایی به دنبال داشته است،شاید بزرگانی بودند که توفیق مدفون شدن در جوار آرامگاه حافظ را نداشتهاند اما من معتقدم آنانی که در این سرزمین معطر و در جوار خواجه اهل راز آرمیدهاند بدون شک، ارتباطی با حافظ داشتهاند.
وی گفت:هریک از این بزرگان نقشی مهم در اعتلای فرهنگ و هنر این سرزمین داشتهاند و مایه افتخار شدهاند چرا که بیشک بدون حضور این فرهنگوران نمیتوانیم ادعا کنیم که شهری فرهنگی داریم و همچنین است زندگان اهالی فرهنگ که اکنون در جهت اعتلای فرهنگ و هنر این مرز و بوم تلاش میکنند.
در این آیین، شاگردان و یاران استاد نورالدین رضوی سروستانی به سرپرستی استاد مجید روزیطلب به اجرای موسیقی پرداخته و مستند "با همسایگان خواجه اهل راز" اکران شد و همچنین اجرای متفاوت حافظ خوانی توسط گروه "گل واژههای شعر" به صحنه رفت.
در پایان نیز از چهرههایی همچون دکتر لطفعلی صورتگر، دکتر عبدالوهاب نورانی وصال، دکتر حمیدی شیرازی، دکتر علی محمد مژده، دکتر غلامرضا افراسیابی که همگی از اساتید برجسته دانشکده ادبیات شیراز بودند، یادشد و تندیس "همسایگان حافظ" به خانواده این بزرگان اهداء شد.
همچنین در ادامه از پروفسور شاپور شهبازی باستان شناس نامدار ایران و جهان، استاد نور الدین رضوی سروستانی موسیقیدان، فریدون توللی، زهرا و علی مزارعی سه شاعر توانمند، استاد حمید دیرین خوشنویس چیره دست و موسس انجمن خوشنویسان شیراز، استاد حسن امداد نویسنده و فارس شناس و رسول پرویزی نویسنده توانای کشور نیز یاد شد و با حضور خانواده های تمام این فرهیختگان فقید توسط تندیس "همسایگان حافظ" و هدایایی تجلیل شد.