سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین// نمایشگاه کتاب امسال نیز با هر چه داشت، خوب و بد گذشت؛ گذشت... اما باید دید چه امتیازها و خلاءهایی نسبت به نمایشگاه‌های کتاب سال‌های گذشته داشت و کارنامه آن را چطور می‌توان ارزیابی کرد. در این مدت زمان 10 روزه برپایی بیست و هفتمین نمایشگاه کتاب تهران، از همه اقشار و گروه سنی برای بازدید از نمایشگاه آمدند، چه نوجوان، جوان و پیر و چه دانش‌آموز، دانشجو یا اصحاب قلمی که کتاب‌های تازه به چاپ رسیده‌شان را از نزدیک روایت کردند. با اینکه گروه اندکی در جامعه با نگاه سلبی و منفی درباره این دوره از نمایشگاه کتاب نظر دادند اما باید گفت نقاط قوت بیست و هفتمین نمایشگاه کتاب تهران به نقاط ضعف آن می‌چربد؛ چه به لحاظ استقبال بازدیدکنندگان، چه به لحاظ آمارفروش و چه از نظر برنامه‌های جنبی نمایشگاه که با رویکرد تازه‌ای در این دوره پیاده شد.

استقبال بازدیدکنندگان

سال گذشته تعداد بازدیدکنندگان از نمایشگاه کتاب در حدود 5 میلیون نفر تخمین زده شد. با اینکه تا به امروز رقم دقیقی از شمار بازدیدکنندگان محاسبه نشده است اما نظر به مشاهدات عینی خبرنگاران و ارزیابی بعضی از ناشران استقبال مخاطبان کتاب در این دوره مثبت ارزیابی شده است. نباید فراموش کرد که در دوره جدید قاطبه مردم از گرانی قیمت کتاب گله داشتند. این موضوع به کرات از جانب مردم و غرفه‌داران نمایشگاه کتاب مطرح شد. گرانی کاغذ و در پی آن گرانی قیمت کتاب یکی از مهمترین دلایلی بود که می‌توانست به طور جدی از شمار بازدیدکنندگان کم کند، که به یقین چنین نیز شد، اما با این وصف امسال نیز تقریبا در تمام 10 روز برپایی نمایشگاه کتاب سالن‌ها و غرفه‌های فروش کتاب آنچنان از بازدیدکنندگان مملو بود که جمعیت آنها را انبوه توصیف کنیم.

افزایش چشمگیر آمار فروش نسبت به سال گذشته

اساسا نمی‌توان آمار فروش را آماری برای ارزیابی نمایشگاه کتاب به حساب آورد. یادمان باشد اولویت برگزاری نمایشگاه کتاب، جنبه نمایشگاهی آن است و نه فروشگاهی آن. ما در نمایشگاه کتاب به سراغ تازه‌های نشر می‌رویم تا ببینیم ناشران مختلف در حوزه‌ی خاصی که فعالیت می‌کنند چه کتاب‌هایی را برای عرضه تدارک دیده‌اند. با این همه آمارهای اعلام شده نشان از بازار داغ کتاب در این دوره از نمایشگاه کتاب دارد. در یکی از آخرین اخبار معاون فرهنگی و اجتماعی نمایشگاه کتاب تهران میزان خرید بازدیدکنندگان از طریق دستگاه‌های کارت‌خوان را حدود 50 میلیارد تومان اعلام کرده است و این در حالی است که وجوه نقدی هنوز محاسبه نشده است.

محمد اللهیاری، معاون فرهنگی و اجرایی بیست و هفتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران گفته است که در 10 روز نمایشگاه تعداد یک میلیون و 268 هزار و 316 تراکنش موفق ثبت شد که با این توضیح متوجه می‌شویم که این ارقام نسبت به آمار سال گذشته افزایش چشمگیری داشته است چرا که تعداد تراکنش‌های موفق مربوط به 10 روز نخست دوره قبل 958 هزار مورد بوده و مبلغ مربوط به آن هم حدود 28 میلیارد تومان بوده است.

برنامه‌های جنبی امسال

در این دوره از نمایشگاه کتاب تهران بخش‌های تازه‌ای به وجود آمد که پیش‌تر خلاء آنها احساس شده بود. راه اندازی سالن ترجمه با بیش از 7 هزار اثر ترجمه شده از زبان فارسی به بیش از 20 زبان از پنج قاره جهانی، افتتاح خانه ترجمه ایران به عنوان بخش جدیدی از موسسه خانه کتاب در یکی از سالن‌های اصلی سراهای نمایشگاه و راه‌اندازی سالن تولید اندیشه و دستاوردهای علمی ایران از بخش‌هایی است که در دوره‌های گذشته وجود نداشت و در بیست و هفتمین نمایشگاه کتاب بود که ایجاد شد. از سوی دیگر برگزاری چیزی در حدود 250 نشست علمی آن هم با حضور اندیشمندانی که چند سالی می‌شد منزوی شده بودند و به نوعی قهرشان مشخص بود، از رویدادهای خجسته‌ای بود که پای نویسندگان، مولفان و پژوهش‌گران را بیشتر از پیش به نمایشگاه کتاب باز کرد.

اعترافات به سبک صالحی

یکی از نکات جالب توجه در طول برگزاری نمایشگاه کتاب، واکنش سید عباس صالحی، معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و رئیس بیست و هفتمین نمایشگاه کتاب تهران بود. صالحی در برابر انتقادهایی که در این دوره صورت گرفت موضعی مسئولیت‌پذیرانه گرفت و نه تنها خلاء‌ها و کاستی‌ها را پذیرفت که از این بابت عذرخواهی نیز کرد. با اینکه نمایشگاه کتاب امسال در قیاس‌ با سال‌های گذشته تفاوت چندانی نداشت و به زعم بسیاری مثبت‌تر از گذشته ارزیابی شد؛ اما سیدعباس صالحی در اختتامیه اینگونه گفت که "می‌دانیم که با ایده‌آل‌ها همچنان فاصله داریم. برای تمامی خلاءها و ضعف‌ها از تمامی مشتاقان و بازدیدکنندگان کتاب عذرخواهی می‌کنیم و امیدواریم در سال‌ آتی، نمایشگاه کتابی پربارتر با ارائه تسهیلات بهتر داشته باشیم."

او پیشتر نیز به دلیل وجود کم وکاستی‌های نمایشگاه کتاب اظهار اندوه کرده بود و گفته بود از اینکه ضعف‌هایی وجود دارد غمگین است. این واکنش، برای ما که همیشه با چیزی دقیقا برعکس آن رو‌به‌رو بوده‌ایم، نه تنها طرفه که تحسین برانگیز است. صالحی با این گفته نشان داد که از زیربار مسئولیت شانه خالی نمی‌کند و اقدامات صورت گرفته را با تمام کم و کاستی‌هایش می‌پذیرد. شاید بتوان با مشاهده اینگونه واکنش‌ها، نوید رفتاری نو از جانب مسئولان داد، که در آن نه تنها در برابر مشکلات فرافکنی صورت نمی‌گیرد بلکه با یک عذرخواهی ساده مسئولیت ضعف‌ها نیز برعهده گرفته می‌شود.

انتهای پیام/

مجتبا هوشیار محبوب