سرویس تئاتر هنرآنلاین: نمایشنامههای نامتعارف و برجستهای وجود دارند که در زمان خودشان و حتی بعدها بر روند تئاتر تأثیرات ماندگاری داشتهاند؛ طوری که اجراهای متنوع و خاصی هم از آنها انجام شده و این اجراها با "الگو وارگی"شان همواره منشاء تقلید نویسندگان بعدی بودهاند. در این رابطه اگر قرار باشد چنین نمایشنامههائی در زمان حاضر اجرا و یا از عناوین و محتوای آنها تقلید شود، الزاما نباید صرفا به خاطر عناوین زیبا، خاص و یا حتی به دلیل شهرتشان باشد، بلکه باید اجراهای بدیع و حتی نامتعارفی از آنها انجام شود، طوری که شباهت اجرائی زیادی به اجراهای قبلی نداشته باشند. باید یادآور شد به علت خاص و نامتعارف بودن این نمایشنامهها تماشاگران تئاتر اغلب شاهد اجراهای خیلی خوب و سبک و سیاقداری از آنها بودهاند و به همین دلیل اساسا بسیار هم دشوار است که کارگردانی بتواند حتی با اقتباس از آنها اجرای برجستهتر و دراماتیکتری ارائه دهد، مگر آن که در زمینه تئاتر تجارب زیاد و خاصی داشته باشد. چنانچه این نمایشنامهها با سطحینگری و سادهانگاری به روی صحنه بروند و یا به اشکال جنبی و یا حتی حاشیهای هم از آنها استفاده شود، و یا مثلا نمایشنامه مهم و نامتعارفی مثل "مدهآ" اثر "اوریپید" به شکلی بسیار سطحی، تقلیدی و حتی با "قرینه سازی" و با اجرائی "تک پرسوناژی" به شکل یک "منو پرفورمنس" با محتوا و داشتهای به مراتب کمتر از این هم اجرا گردد، درآن صورت آنچه روی صحنه شکل میگیرد، عملا و صراحتا به نفی و بیاعتباری خود نمایش میانجامد.
نمایش "مده آ " به نویسندگی و کارگردانی فریبرز کریمی اساسا به طور موازی و "قرینهوار" با شرح زندگی یک بازیگر تئاتر که نقش "مده آ" را قبلا روی صحنه بازی کرده و به همین دلیل نسبت به آن یک حالت نوستالژیک خاص و پارادوکسیکال دارد، آغاز میشود. او کلا روح و روانش تا اندازهای و به شیوه متناقضی با داستان این نمایشنامه، "مده آ یی" شده و نسبت به مضمون آن هم واکنش نشان میدهد. اجرا با همین موضوع پیش میرود و البته پایان آن نسبتا گنگ و رهاست.
اجرای این "منو پرفورمنس" در داستانگوئی و اشاره به فرزندکشی "مده آ" و بیوفائی شوهرش "جیسون" و به طور ضمنی در روایت وضعیت پرسوناژ و مقایسه او با "مده آ" خلاصه میشود. بازیگر این منو پرفورمنس روی یک سکوی دایرهای شکل روایت و شرح حالش را زیر نور موضعی بازگو میکند و گلایههایی هم در حرفهایش که اساسأ دیالوگ محسوب نمیشوند، وجود دارد. در بالا و روی سقف هم یک صفحه سفید دایرهای شکل کوچکتر که از آن برای نشان دادن تصاویر ویدیو پروجکشن بالائی استفاده میشود، در نظر گرفته شده است. تصاویر ویدیوئی این صفحه و سکوی سفید دایرهای شکل پائین، ارتباط زیادی به اجرا ندارند و در مواردی حتی به شیوهای تکراری و اضافی وضعیت پرسوناژ روی صحنه را نشان میدهند. گاهی پرسوناژ عقب عقب میرود و این به معنای اشاره حرکتی به "فلاش بک"های روایی اوست. این "منو پرفورمنس" نوعی "شبیهسازی" و "قرینه سازی" سطحی و صرفا گفتاری برای "مده آ" است. موسیقی آن کارکردش نامناسب و حتی مزاحم است. بازیگر در این اجرا فقط حرف میزند. طراحی صحنه ساده و خاص اجراهای پرفورمنس گونه است. ضمنا به علت بسیار ساده و گذرا بودن چنین اجرائی مقوله ارزیابی کارگردانی آن اساسا منتفی است، چون همه چیز در یک میزانسن ساده خلاصه شده است. باید یادآور شد که منو پرفورمنس کوتاه "مده آ " گاهی همانند یک اجرای تمرینی به نظر میرسد.
حسن پارسائی