سرویس تئاتر هنرآنلاین: قلب دکتر صادقی در مقام یک انسان از این همه جنایت و ستم در کوبانی و عراق درد گرفته که خواه ناخواه به دنبال بیانش در شکل هنری- نمایشی بوده است و به همین دلیل هم یک نمایش -پرفورمنس را برای این مهم در نظر گرفته است. اینکه بشود با زبانِ حرکت، نمایشی را بیان کرد، خودش گویای مطلبی بسیار کارساز است. زنان و کودکان و پیرسالان بسیاری در جاهای مختلف عراق و سوریه از هجمۀ بیرحمانۀ داعش در امان نبودهاند. در "عزیز شنگالی" یک کودک کرد و آواره شاهد این ظلمها -به ویژه ظلم به زنان- است. او خود نیز آواره است و گرسنه و تشنه و در کوهها زیر هرم آفتاب میسوزد و به هوای آزادی پیش میرود، آفتاب داغ چشمهایش را میخشکاند و کورش میکند. سر آخر هم او میمیرد. در واقع مرگ این کودک نماد و نشانۀ مردمانی است که هر یک به نوعی قربانی خودمداری دیگران شدهاند. از منظر "عزیز شنگالی" تهدید زنان و تجاوز به عنف و مبارزه و مقاومت آنان اصلیترین اتفاقاتی است که میشود در این اجرا به آنها اشاره کرد.
قطب الدین صادقی پیش از این هم در دوران بیگناهی (در تقبیح کشتار مردمان مظلوم کرد عراق در حملۀ شیمیایی صدام) و صبرا و شتیلا ( در کشتار فلسطینیان مهاجر در لبنان به دست شروران اسراییل) خوش قلبی خود را در دفاع از مظلومان خاورمیانه اعلام کرده بود. او قلم و قدمش برای عدالت و آزادی بارها حرکت و پویاییاش را در قالبهای نمایشی نمایان کرده است. بزرگواری که نه از شکم سیری بلکه از درد دل و سر دادگرش به سراغ سوژههایی میرود که بشود جلوی این ستمها را گرفت. باور بفرمایید حتی جلوی شکنجه و کشتار یک نفر را هم بگیرد، به گفتۀ ژان پل سارتر شاید التزام و تعهد ادبیات و هنر نسبت به انسان مظلوم ابراز شده باشد. برای همین باید قدردان مثل او باشیم که به دور از هیاهو و شعار دلش را به تپش وامیدارد که بیتفاوت نباشد در برابر ستمی دیگر و زمین همواره لبریز از این کشتارها، شکنجهها و آوارگیهاست و بخشی عمده از هنر و ادبیات هنوز هم مسوولیت خودش را در قبال این تجاوزگریها نشان میدهد. شاید هنر برای هنر هم در لحظاتی شادابی برخی را فراهم کند و شاید هم ضرورتی در بودنش هم باشد اما هیچگاه التزام و تعهد هنر و ادبیات در برابر خشونت و خونریزی به هر شکلش که محکوم شدنی است، از یادها نخواهد رفت. حالا برخی از سر بیرحمی و تنگ نظری و حسادت بخواهند بگویند که دکتر صادقی شعار میدهد، باز هم اشکالی وارد نیست. دادن شعار هم در برابر هر ظالمی عرضه و جربزه میخواهد که کمتر کسی از آن برخوردار است. اینها را میگویم برای یادآوری این نکته که در برابر رویدادها نباید بیتفاوت باشیم و هر آنچه در اختیار داریم باید واگویه کنیم و هر صدایی هر چند اندک و خُرد باز هم کارساز بودنش را در مدار هستی اعلام میکند. روشنگری جامعه با اهل دل و هنر ممکن میشود. هنر گاهی ناب بودنش را در مقاومت در برابر برهم ریزان نظم هستی -حالا به هر شکل و بهانهای- ابراز میکند.
صادقی از 70 جوان خواسته در این حرکت نمایی نمایشی در پیکر مردمان مظلوم کُرد و ظالمان سیاهپوش داعش نقش آفرینی کنند. لحظاتی هست که در آن زندگی -شکل آرامش- به رقص و زیبایی حلاوت و شیرینیاش را درک میکنیم و از سوی دیگر هجوم بیگانه را با حرکت ورزشی رزمی که بیانگر هیجان ناشی از خشونت خواهد بود، القا میشود. پارکوکارها که ورزشی تلفیقی و هیجانی است، به زیبایی زشتی و جنایت داعش را نمایان میکنند. گروه رقصندگان هم صدمات وارد بر مظلومان را لحظه به لحظه تداعی میکنند و سر آخر مقاومت برای راندن نیروی شر تصویر میشود.
در این نمایش- پرفورمنس بشکههای نفت نقش مهمی در روند نمایش دارند. برای همین در زمان حرکت و در بخشهایی از اجرا به شکل آویز از سقف تالار اصلی تئاتر شهر نمایان میشوند. میدانیم که برای داشتن نفت -این ثروت طبیعی- چه جنگها و دعواها که تاکنون نشده است. با این وجود داعش هم به دنبال دزدی از ثروت منطقه است که به ازایش بتواند تسلیحات و نیرو بخرد که بتواند بر دامنۀ ظلمهایش بیفزاید.
به دلیل کُرد بودن منطقۀ کوبانی که "عزیز شنگالی" از کردستان عراق به کوبانی در حرکت است، موسیقی و رقص کردی نیز نقش با اهمیتی در طراحی حرکات دارد. این کروئوگرافی بیانگر واکنشهایی است که میشود در برابر هر هجوم بیگانهای در اتکای به فرهنگها از آنها بهرهمند شد.
شاید روی نسبت حضور موسیقی سازهای کوبهای با دیگر سازها و حتی نسبتش با سکوت بتوان گفت که ضرباهنگ کار دچار مشکل است و گاهی این موسیقی به کار رفته گوشخراش میشود. برای همین نیاز است که در بخشهایی سکوت و سکون یا سکوت و حرکت را نمایان کنیم و در بخشهای حماسی و هیجانی به موسیقی سازهای کوبهای بهای بیشتری بدهیم. آواز زن هم گاهی از حوصله خارج است شاید همنوایی کر بتواند در گرفتن این ایراد موثر باشد و شاید تنوع آوازهخوان بتواند در این امر کمک حال باشد. به هر روی نیاز است که در موسیقی، سکوت و آواز به کار رفته در عزیز شنگالی بازنگری شود.
انتهای پیام/