سرویس سینمایی هنرآنلاین: فیلم "خنده‌های آتوسا" به کارگردانی علیرضا فرید و با بازی باران کوثری، پژمان بازغی، محمدرضا فروتن، امیر جدیدی و بهار نوحیان مدتی است که به روی پرده نقره‌ای سینما رفته است.

این فیلم که با ساختاری متفاوت در قطاری در حال حرکت سپری می‌شود روایت آدم‌هایی است که با هم همسفر هستند و اتفاقاتی در این قطار رخ می‌دهد که خواسته یا ناخواسته همه آدم‌های آن قطار را با خود درگیر می‌کند. پس از اکران "خنده‌های آتوسا"، حرف‌وحدیث‌های بسیاری درباره طول زمان فیلمبرداری و حتی ثبت آن در کتاب رکوردهای گینس به گوش رسید. به همین بهانه به سراغ علیرضا فرید و بهار نوحیان کارگردان و بازیگر این فیلم رفتیم و ساعاتی میزبان آن‌ها شدیم.

به عنوان اولین سؤال فیلم "خنده‌های آتوسا" به کارگردانی شما در حالی اکران شد که اخبار ضدونقیضی درباره آن به گوش می‌رسید. کمی در این باره برایمان بگویید؟ علیرضا فرید: یکی از مشکلات "خنده‌های آتوسا" همین خبرهای ضدونقیضی بود که درباره آن وجود داشت و حتی تبلیغات اشتباهی بود که صورت گرفت. من خیلی تبلیغاتچی نیستم و با توجه به اینکه بیش از دو دهه فیلمسازی کردم ولی همواره تلاش کردم بی‌سروصدا کار کنم و به دور از هرگونه هیاهویی فعالیت داشته باشم. شاید خود همین عامل باعث شد که حواسم به این مسئله نباشد. در نتیجه بله خبرهای مختلفی در زمان اکران فیلم منتشر شد، مثل بحث مدت زمان فیلمبرداری فیلم که خیلی سروصدا کرد و من اساساً خیلی موافق این ماجرا نبودم. شرایط فنی پروژه به عوامل آن برمی‌گردد. با توجه به اقتضای فیلمنامه و تأکیدی که من داشتم تا حتماً در قطاری در حین حرکت فیلمبرداری شود، زمان ما بسیار محدود بود. از سوی دیگر فیلم حاصل سرمایه‌گذاری بخش خصوصی است و دولت در آن نقشی نداشته است و هیچ‌یک از نهادهای دولتی نیز در آن سرمایه‌گذاری نکرده‌اند، در نتیجه امکانات این بخش نیز محدود است و این محدودیت‌ها ما را به این سمت برد که با سرعت بالا کار را انجام دهیم و نهایتاً این شد که در چهار جلسه فیلمبرداری را پس از طراحی، مهندسی و تمرینات بسیار زیاد که از یک سال قبل شروع کردیم، موفق شدیم این کار را انجام دهیم و به ثمر بنشانیم. به هیچ وجه دوست نداشتم این رسانه‌ای شود و همین‌طور بحث‌هایی که بعداً در این مورد شکل گرفت که به نظر رسید با یک فیلم تک‌پلان یا تجربی مواجه هستیم که این‌ها همان اشتباهات رسانه‌ای است که به ما آسیب زد.

اما از نحوه چگونگی و شکل‌گیری فیلمنامه "خنده‌های آتوسا" بگویید؟ فرید: من مجموعه مستندی را تحت عنوان" حلقه وصل" ده سال پیش در هند، ترکیه و ایران می‌ساختم. برای ساخت این مستند ما پنج ماه در قطار کار می‌کردیم. یک مستند روایی بود و تایم طولانی هم داشت و به سفرهای یک دختر جوان ایرانی می‌پرداخت که کلاً در قطار می‌گذشت. تجربه کار در قطار و معاشرت با مسافرین و شناخت بهتر از قطار، من را به این سمت برد که قطار محمل مناسبی است برای قصه و به‌ واسطه اینکه مسافرین قطار عمدتاً همدیگر را نمی‌شناسند و هر کدام مسائل و بحران‌های خاص خودشان را دارند که اگر بحرانی در قطار دربگیرد و این کاراکترها درگیر این موضوع شوند و متصل به بحران اصلی شوند، محمل جذابی است، برای سینما. ضمن اینکه در ژانرهای آغازین سینما مثل وسترن، قطار جزو شاخصه‌های آن ژانر بود و کادر سینما نیز انتصاب خیلی زیادی به قطار دارد، چرا که کادر سینما بر مبنای انسان نیست و بر مبنای اسب و قطار است. همه این‌ها به علاوه دغدغه‌های فرهنگی و اجتماعی که هر فیلمسازی دارد و بخصوص من، که سال‌های زیادی مستندسازی کردم و با مسائل مختلف اجتماعی، اقتصادی و سیاسی از نزدیک مواجه بودم و کار کردم، دست به دست هم داد تا فیلمنامه‌ای را بنویسم به نام "واگن 7 کوپه 5" این فیلمنامه را با امیر پورکیان در سال 92 مطرح کردم و او پس از مطالعه فیلمنامه آن را خریداری کرد. در آن زمان قرار بود من ساخت فیلم دیگری را شروع کنم که میسر نشد و شرایط به گونه‌ای پیش رفت که همین فیلمنامه را مجدد بازنویسی کردم و به این نتیجه رسیدیم که آن را تولید کنیم. در واقع از اواخر سال 92 تا پاییز 93 در حال طراحی "خنده‌های آتوسا" بودیم و در پاییز 93 با پیش‌تولید نهایی که انجام دادیم و تمرینات نهایی که داشتیم کار را شروع کردیم. در نهایت یک بار در مسیری دیگر تصاویری را با برخی دیگر از بازیگران که عمدتاً هم بازیگران تئاتر بودند، ضبط کردیم و بعد آمدیم در آبان 93 فیلمبرداری اصلی را با کلیه بازیگران انجام دادیم.

اشاره کردید به اینکه ابتدا عنوان فیلم "واگن 7 کوپه 5" بود، چرا این عنوان به "خنده‌های آتوسا" تغییر یافت؟ فرید: در همان بازنویسی متوجه شدم فیلمی ساخته شده است به نام "بلوک 9 واحد 2" و این سبک نام‌گذاری تکرار شده است. از آنجایی که نمی‌خواستم این اتفاق بیفتد عنوان فیلم را تغییر دادیم، ضمن اینکه در بازنویسی فیلمنامه تغییراتی ایجاد شد که در نهایت به این عنوان رسیدیم.

چه شد که از بازیگران تئاتری برای این فیلم بهره گرفتید و آیا تغییراتی در گروه اصلی بازیگران ایجاد شد یا خیر؟ فرید: خیر تغییراتی ایجاد نشد، ما بخشی از صحنه‌ها را با بازیگران تئاتر گرفتیم و الباقی را با بازیگران سینما کار کردیم. از آنجایی که تصمیم داشتیم بخشی از کار را فقط تست بزنیم و مسیرها را و شرایط را بسنجیم از برخی از بازیگران در این زمینه کمک گرفتم.

اما اینکه چرا از بازیگران تئاتری بهره گرفتم برمی‌گردد به این موضوع که در چند سال گذشته معاشرتی را با تئاتری‌ها داشتم و آنجا متوجه شدم اگر ما راجع به بازیگری بخواهیم صحبت کنیم می‌توانیم بگوییم، بازیگری هم آنچه هست و هم آنچه باید باشد در تئاتر شکل می‌گیرد و بازیگر نفس به نفس با تماشاگران نقش را ایفا می‌کند و با انرژی و تمرکز تمام هم خودش دچار کشف و لذت و فهمی از اتمسفر کاری که انجام می‌دهد می‌شود و هم تماشاگران.

به شدت به بازیگران تئاتر علاقه‌مند شدم و خیلی دوست دارم که از آن‌ها در کارهایم کمک بگیرم و در همین کار هم بهار نوحیان، آزاده میرزایی، استوارت دنیسون که کارگردان تئاتر در انگلیس است، اشکان مهری و... سعی کردم از این بضاعت استفاده کنم. ضمن اینکه در این فیلم تا حدودی واگن ما شبیه به صحنه تئاتر شده بود و من تجربه بازیگران تئاتر را لازم داشتم، چراکه بلد هستند در شرایط سخت خود را نجات دهند.

از سوی دیگر سینما هم به لحاظ اکران شرایط خاص خودش را دارد، بنابراین باید از بازیگران سینما هم استفاده می‌کردم و خوشحالم که این ترکیب جواب داد و خروجی آن هرچه که باشد "خنده‌های آتوسا" در سطح بازیگری به زعم بسیاری از منتقدان و کارشناسان خیلی خوب جواب داد و بازیگران بازی متفاوت و خوبی ارائه دادند. این ترکیب جذاب بود و نتیجه هم داد و باز هم سعی خواهم کرد از بازیگران تئاتر بهره ببرم، بخصوص که فهم بالا و شعور بالایی نسبت به نقش دارند و بسیار با پشتکار هستند و دلسوز کار و اصولاً با بازیگران تئاتر کار کردن دلنشین است.

خانم نوحیان شما چطور شد که پذیرفتید تا در این فیلم و در نقش آتوسا حضور داشته باشید؟ بهار نوحیان: من پیش از اینکه در دانشگاه مشغول به تحصیل در رشته تئاتر شوم، بازیگری را تجربه کردم. با اساتید فن کسب تجربه کردم و بیشتر فعالیتم در حوزه تئاتر بود. اما "خنده‌های آتوسا" برای من یک نقطه عطف است، چرا که بعد از 20 سال کار کردن و تجربه کردن این امر برایم میسر شد.

فکر نمی‌کنید شکل‌گیری این نقطه عطف در کارنامه کاری‌تان کمی دیر شکل گرفته است؟ نوحیان: من به عنوان بازیگر فقط می‌توانم وقتی نقشی به من محول می‌شود، تمام تمرکزم را بگذارم و برای آن تمرین و تلاش کنم. من جز اینکه تمام جسم، روح و انرژی‌ام در این راستا باشد کار دیگری نمی‌توانم انجام دهم. حتی زمانی که کاری به من پیشنهاد نشد، هیچ‌وقت فکر نکردم که به سراغ رشته دیگری بروم. چرا که دلم می‌خواهد تمام انرژی‌ام در یک مسیر باشد و فکر می‌کنم بهترین جواب را بگیرم. با تمام این کارهایی که انجام دادم اما این پروسه 20 سال طول کشید.

خانم نوحیان جالب‌ترین بخش این فیلم که باعث شد تا بپذیرید در نقش آتوسا حضور داشته باشید چیست؟ نوحیان: بازی کردن در نقشی که از من خیلی دور است. متأسفانه امروز کارگردان‌ها خیلی اعتماد نمی‌کنند نقشی را که از بازیگر دور است، به او بسپارند. من در چنین نقشی تاکنون بازی نکرده بودم و بازی در آن برای من، هم موقعیت جدید و هم اتفاق خوبی بود.

چه عاملی باعث شد که"خنده‌های آتوسا" بشود نقطه عطف کارنامه شما؟ نوحیان: اولاً یک فیلم سینمایی است و یکی از نقش‌های مهم فیلم است و من در کنار چند بازیگر خوب سینما هستم. کنار این‌ها بودن برای من یک فرصت خوب است. بنابراین یک نقش خوب در فیلم سینمایی که اسم فیلم هم اسم آن کاراکتر باشد، به دیده شدن شما قطعاً کمک می‌کند. من کارهای خوب تئاتری بسیار داشتم، از "فاوست" گرفته، تا "درخشش در ساعت مقرر"، سقراط و... در تک‌تک این نمایش‌ها، نیز همواره نقش‌های بسیار خاصی را ایفا کردم که دوستشان دارم و حالا در این فیلم با نقشی مواجه شدم که از من خیلی دور بود و بسیار متفاوت و تابه حال این جنس بازی به من پیشنهاد نشده بود. من در نقش ژوکر، مده‌آ، لاکی، دختر مظلوم سریال‌های تلویزیونی و ... حضور داشتم، اما تئاتر به من یاد داد که چطور از قالب نقش‌ها بیرون بیایم و حالا در این فیلم با شخصیتی که بسیار از من دور است، حضور داشته باشم و این فرصت خیلی خوبی برای من بازیگر بود.

آقای فرید برای اجرای این فیلم در یک مدت زمان کوتاه چند روزه چقدر تمرین داشتید؟ فرید: ما با طراحی مهندسی که داشتیم می‌دانستم که زمان، لوکیشن و بودجه محدودی داریم. بنابراین چند مرحله تمرین داشتیم، اولین مرحله برای گروه تولید و بخش فنی بود. در مرحله نهایی پیش‌تولید، تمرینات شروع شد و دورخوانی مفصلی داشتیم بعد از آن در قطار ثابت کل فیلم را با لباس، به همراه دوربین، صدا و ... و تنها بدون گریم، کاملاً اجرا کردیم. حتی من خواستم بازیگران لباس‌هایشان را بپوشند که به آن عادت کنند. ما در قطار ثابت و همان واگنی که قرار بود برای ضبط در اختیار داشته باشیم، بارها تمرین کردیم تا بچه‌های فنی هم بتوانند تمرینات خودشان را داشته باشند و تجهیزات را نصب کنند. بعد هم که تمرینات تمام شد در قطار در حال حرکت این کار به ثمر نشست. ما دورخوانی خیلی خوبی داشتیم، برای تک‌تک این شخصیت‌ها قبل از سوار شدن به قطار قصه نوشتیم، در واقع شاید بیننده این قصه را نبیند و باید حدس بزند که چه اتفاقی از پیش برای این شخصیت رخ داده است، اما بازیگران کاملاً می‌دانستند و روی تک‌تک شخصیت‌ها تحلیل داشتند. مثلاً باران کوثری به خوبی می‌دانست که چه اتفاقی برای مرجان افتاده و یک فیلمنامه موازی با آن داشت، همه چیز برای بازیگران کاملاً روشن بود.

اشاره کردید به دورخوانی، فکر می‌کنید دورخوانی چقدر به پیشرفت روند کار کمک می‌کند و آیا این دورخوانی به دلیل همان کمبود زمانی بود که در اختیار داشتید؟ فرید: اساساً دورخوانی یک نیاز قطعی است تا بازیگر به تحلیل درستی از فیلمنامه برسد و این رسیدن، نیاز به گفتگو، خواندن و مباحثه دارد. وقتی بازیگران در کنار همدیگر با حضور کارگردان فیلمنامه‌ای را می‌خوانند و حتی درباره آن بحث و گفتگو می‌کنند، طبیعتاً تبیین می‌شود و امری است که می‌بایست انجام شود، مگر اینکه فیلمساز تعمدی داشته باشد و بنا به دلایلی نخواهد فیلمنامه را به کسی ارائه دهد. در این صورت بازیگران می‌توانند شرایط را بپذیرند یا نپذیرند و این جزو حقوقشان است. ولی من به شدت به دنبال این بودم که بازیگران حتماً با فیلمنامه آشنایی کامل داشته باشند و خیلی خوب به آن مسلط شوند، چرا که این شیوه به ما بسیار کمک کرد و در تمرینات داخل قطار به صورت کامل فیلم را اجرا کردیم و فرضمان این بود که این تولید نهایی ماست. همه این‌ها کمک کرد تا کاملاً به کار مسلط شویم و در نهایت بتوانیم طی چهار روز کار را به سرانجام برسانیم. فیلم ما سکانس پلان نبود و دشواری‌های خاص خودش را داشت، ما در این فیلم 90 جای دوربین داشتیم و باید برای تک‌تک آن‌ها برنامه‌ریزی می‌کردیم.

خانم نوحیان شما به عنوان بازیگر چقدر به دورخوانی اعتقاد دارید، چرا که بسیاری از بازیگران سینما امروز خیلی تمایلی به این امر ندارند؟ نوحیان: به نظر من دورخوانی بسیار مفید است، من خیلی خوب زندگی گذشته آتوسا و زندگی که بعد از پیاده شدن از قطار داشت را در ذهنم داشتم و در اینجا، فقط به آن چند ساعتی از زندگی آتوسا پرداخته می‌شد که در قطار است. بنابراین می‌دانستم که در این چند ساعت این اتفاقات برایش می‌افتد و می‌دانستم که شخصیت آتوسا چگونه است. دورخوانی باعث می‌شود، بازیگران همدیگر را ببینند و صدای یکدیگر را بشنوند و بدانند که در صحنه با چه چیزی مواجه هستند. قرار است که بازیگر مقابل من با چه انرژی بازی کند و من هم در مقابل بتوانم عکس‌العمل درستی از خودم نشان دهم و با این تمرین همه چیز از پیش شناخته شده است. این در حالی است که در سریال‌ها دورخوانی صورت نمی‌گیرد و شما تا زمان شروع فیلمبرداری نمی‌دانید که قرار است با چه اتفاقی مواجه شوید، بنابراین باید آمادگی هر اتفاقی را داشته باشید. اما وقتی من بدانم بازیگر مقابلم قرار است چه نوع بازی داشته باشد، تکلیفم را در مقابل بازی می‌دانم و سورپرایز نمی‌شوم.

قبول دارید کارگردان‌ها هم خیلی تمایلی به این دورخوانی ندارند؟ نوحیان: بله، چون فرصت ندارند و قرار است در یک تایم کوتاه، سروته کار هم بیاید و همه چیز خیلی سریع و فشرده اتفاق می‌افتد و این فشردگی از کیفیت کار کم می‌کند.

آقای فرید بسیاری از دوستان منتقد در نقدهایشان به این نکته اشاره داشتند که کاراکترهای این فیلم در مرحله تیپ باقی مانده‌اند و تبدیل به شخصیت نشده‌اند. خودتان در این باره چه صحبتی دارید؟ فرید: بله من هم این نقدها را دیده‌ام، اما با نهایت احترام قبول ندارم. شما وقتی با یک سینمای اجتماعی مواجه هستید و تعدد کاراکتر هم دارید، پیش‌فرض اصلیتان مبتنی بر این است که این آدم‌ها به سرعت قابل شناسایی هستند و نمونه‌های بسیاری از این افراد را در جامعه می‌بینید. بنابراین نیازی به شرح و گسترش بیش از حد ندارد، چراکه در این صورت مخاطب را کم‌هوش فرض کرده‌ایم.

اینکه بحث کنیم این تیپ است یا شخصیت، بحث اشتباهی است، اینکه ما چقدر فرصت داشتیم شخصیت‌پردازی بیشتری انجام دهیم هم بحث دیگری است. در شرایطی که با یک محدودیت زمانی و مکانی روبه‌رو هستم، نخواستم از سایر ابزارهای روایتی استفاده کنم و هر چیزی که اضافه می‌کردم، کاشته ما بود، نه در سیر منطقی روایت داستان و شرایط موجود در آن. نقطه آغازین فیلم ما در حالی شروع می‌شود که قطار در حال حرکت است، از فلش بک برای نمایش گذشته آدم‌ها استفاده نمی‌کنم، چرا که خلاف منطق روایی این داستان است. بنابراین من مخاطبم را هوشمند فرض می‌کنم و می‌دانم که با ارائه کدهایی، همه چیز برای او قابل شناسایی است. چرا که نمونه‌های آن را در جامعه بسیار داریم. فضای کار من در ژانر سینمای اجتماعی می‌گنجد و تعدد کاراکتر دارد و هیچ‌کدام تبدیل به شخصیت نشده‌اند، هیچ‌کس نمی‌تواند بگوید کدام شخصیت، شخصیت اصلی این فیلم است. وقتی با چنین فضایی مواجه هستید که هیچ‌یک از آدم‌های قصه پررنگ نیستند و تعدد هم دارید، با هوشمندی می‌توانید ‌ببینید که این آدم‌ها اهمیت ندارند، من نه تیپ دارم، نه شخصیت، چرا که شخصیت اصلی در فیلم، چیز دیگری است و آن را هنوز کسی درک نکرده است. در واقع هیچ‌کدام از اتفاقات و ماجراها شخصیت اصلی نیستند، من دنبال حادثه‌پردازی و ماجراجویی نبودم، بلکه یک فضا و محدوده‌ای داشتم که آن شخصیت اصلی فیلم من را شکل داده است. اینکه برخی این فیلم را دوست داشتند و برخی دوست نداشتند، طبیعت و ذات سینماست و من بیش از این توضیح نمی‌دهم چرا که نمی‌خواهم مسیر را برای مخاطب محدود کنم.

من با یک مسئله مشکل دارم و آن فرهنگی است که در جامعه ما نسبت به اظهار نظر شکل گرفته است. آدم‌ها درباره مسائل نظری حرف دارند و خیلی کمتر درباره مسائل فنی اظهار نظر می‌کنند. درباره هنر، اقتصاد و سیاست به راحتی هر کسی اظهار نظر می‌کند و با تک‌واژه هم این کار را می‌کنند و این برای من قابل فهم نیست. نمی‌دانم این موضوع از کجا ناشی شده که جامعه همه چیز را خوب یا بد می‌بیند و این یک موج‌زدگی ایجاد کرده است. من اصلاً نمی‌فهمم فیلم خوب یعنی چه، فیلم بد یعنی چه؟ اساساً نه فیلم خوب داریم، نه فیلم بد و این را بسیاری از بزرگان سینمای جهان هم گفته‌اند. ای‌کاش مبسوط صحبت شود و با یک واژه صرف با یک اثر، برخورد نکنند. اگر جامعه ما خشمگین باشد، اثرش در جای دیگری دیده می‌شود و من دلیل این همه خشم را نمی‌فهمم.

نوحیان: من به تازگی وارد فضای مجازی شدم و تازه می‌بینم که مردم چقدر راحت درباره بازیگران قضاوت می‌کنند و چه صحبت‌هایی درباره آن‌ها گفته می‌شود.

شما می‌گویید مخاطب هوشمند روی کاراکترها پردازش می‌کند در این میان یکسری چیزها را می‌پسندد و یک جاهایی هم هست که نمی‌پسندد. اما دریک جایی کاراکترها جواب مخاطب را نمی‌دهند. مثلاً در این فیلم ما افسر پلیس و دکتر را بسیار خنثی می‌بینیم که تقریباً منفعل هستند. فرید: درباره مأمور پلیس من تعمد داشتم و قصدم این بود که بگویم مبارزه با مفاسد اقتصادی به همین شکل، مضحک است. من دقیقاً همین را خواستم و بگویم، اما حضور این آدم‌ها در اصل موضوع تفاوتی را ایجاد نمی‌کند و دقیقاً هم در فیلم بیان شده است و دیالوگی دارم که می‌گوید: "شما در اکابر هستید و طرف شما دکترایش را هم گرفته است". ولی اینکه شخصیت دکتر منفعل است تا حدودی حرفتان را قبول دارم، دکتر در این فیلم آدمی است که در گوشه‌ای نشسته و کارش را انجام می‌دهد او زمانی در جنگ بوده و حالا دائماً در سفر است و به نوعی آدم آرامی است. نوحیان: به لحاظ روحی دکتر کسی است که آدم‌ها پیش او پناه می‌برند، برای اینکه بتوانند آرامش بگیرند. به همین دلیل موسی می‌رود و درباره سفرش با او صحبت می‌کند. در واقع تصوری است که ما از آدم‌های خوب داریم و شخصیت پزشک یک تقدسی دارد و یک موجود با ارزش معنوی است. رزمنده مقدسی که به جنگ رفته و حالا با جانبازی برگشته و در جبهه‌ای دیگر مشغول فعالیت است. در واقع در این فیلم همه چیز کارکرد روان‌شناسانه دارد تا اتفاق و حادثه. در این فیلم حادثه خیلی پررنگ نیست و درام درون‌ریز است و همه چیز در زیر و لایه پیش می‌رود تا رو.

فرید: در بخش پایانی فیلم وقتی همه چیز از بین رفته است، دیگر این شخصیت‌ها هم نمی‌توانند حرفی بزنند. ما عنصر حذف به قرینه را در سینما داریم و زمانی به کوپه دکتر می‌رویم که همه چیز تمام شده است. در واقع او پزشکی است که آدم‌ها بیشتر به لحاظ سایکولوژی با او در ارتباط هستند تا فیزیولوژی. من در فیلم قبلی‌ام "دو ساعت بعد مهرآباد" نیز به همین شیوه کار کردم و کارهایم بیشتر درون‌ریز هستند و به همین خاطر می‌گویند اغلب اتفاقات با تأخیر رخ می‌دهد. این در حالی است که وقتی شما دختری را می‌بینید که با یک کیف پر از آرزو دلار وارد قطار می‌شود، باید بدانید که در واقع قتل از همان ابتدا رخ داده است. گره در همان ثانیه اول فیلم شکل گرفته ولی مخاطب ما عادت به گره‌های بیرونی و شلوغ کرده است و بیشتر دلش می‌خواهد اکشن و اتفاق ببیند.

نوحیان: به همین خاطر مخاطب کمتر عادت دارد به تماشای این دست فیلم‌ها بنشیند. خب برای اینکه مخاطب به دیدن فیلم‌هایی از این دست عادت کند باید چه کرد؟ فرید: ذائقه مخاطب را یک بخشی از بازار تأمین می‌کند. من فیلم مستندی می‌ساختم، درباره چای ایرانی و قاچاق چای، در آن زمان متوجه شدم قاچاقچیان چای در واقع ذائقه مصرف‌کننده را تغییر داده‌اند و به همین دلیل است که وقتی چای اصیل ایرانی را می‌خورید، دوست ندارید. ولی وقتی چای خارجی و قاچاق می‌خورید، از آن لذت می‌برید. سینمای ایران رنگین‌کمانی از فیلم‌ها را درون خود دارد و خیلی خوب است و کسی جای دیگری را تنگ نکرده است. هرکسی مدل خودش فیلم می‌سازد، منهم تلاش کردم راه خودم را بروم و تحت تأثیر جریانات موجود کار نکنم و مخاطبم را به تفکر دعوت کنم. نمی‌دانم چقدر موفق بوده‌ام اما خیلی دوست ندارم، از ابزارهایی که در اختیار فیلمسازان هست سوءاستفاده کنم و مخاطب را گول بزنم. تلاش می‌کنم با درک مخاطبم جلو بروم و این کار سختی است.

از زمانی که مشخص شد فیلم شما طی چهار روز فیلمبرداری شده است، بلافاصله صحبت از ثبت آن در کتاب رکوردهای جهان گینس هم به میان آمد.

فرید: بله، ولی همان‌طور که گفتم من به دنبال حاشیه‌پردازی نیستم و به شدت از این بابت دلخورم. ما امکانات محدودی داشتیم و باید سریع کار می‌کردیم. وقتی فیلم تمام شد، تهیه‌کننده فیلم و دیگران روی این ماجرا مانور دادند و فکر کردند که جالب است و می‌توان هم استفاده تبلیغاتی از آن کرد و هم می‌توانند در کتاب گینس آن را ثبت کنند. من از ابتدا مخالف این جریان بودم و به دنبال آن هم نیستم، چرا که معتقدم هنر و سینما به هیچ وجه مسابقه‌ نیست و نمی‌توان در آن رکورد زد و اساساً کار غلطی است که به لحاظ تایم و تعداد روز فیلمبرداری چنین کاری انجام دهیم. من به شدت از این موضوع ناراحت هستم، چرا که معتقدم با ذات سینما و هنر شوخی کردن است. اما بعضی‌ها اتفاقاً وقتی صحبت از فروش می‌شود خیلی مسابقه‌وار به سینما نگاه می‌کنند. درست است که فیلم باید مخاطب خوب و گسترده داشته باشد اما هیچ فیلمی در سینمای ایران مخاطب واقعی ندارد.

چرا؟ فرید: چون طبق فضای ایده آل فرهنگی، ده درصد از جامعه باید یک فیلم را ببیند. ده درصد جامعه ایران 8 میلیون نفر می‌شود و اگر میانگین قیمت، بلیت سینما را با شرایط امروز 6500 تومان در نظر بگیریم، عدد حاصل از آن می‌شود، 50 میلیارد تومان. آیا فیلمی نزدیک به این عدد تاکنون فروش داشته است؟ خیر. هر وقت چنین اتفاقی افتاد، آن‌وقت ما می‌توانیم بگوییم 10 درصد مردم جامعه فیلم دیده‌اند و حالا از این 10 درصد، چه تعداد تحت تأثیر قرار گرفته‌اند، بماند! پس ما هنوز خیلی فاصله با ایده‌آل معمول داریم. در حالی که با این گستره جمعیتی این رقم چیز عجیب و غریبی نیست. به همین دلیل می‌گویم اقتصاد سینمای ایران، شوخی است.

این روزها مشغول چه فعالیتی هستند؟ نوحیان: احتمالاً در عرصه تئاتر در کاری از آقای نعیمی حضور خواهم داشت.

فرید: دو فیلمنامه دارم، یکی از قبل و دیگری با عنوان" دارو دسته کولی‌ها" که به تازگی نگارش آن را به اتمام رساندم و احتمالاً یکی از این دو را می‌سازم و تا یک ماه آینده، پیش‌تولید فیلم آغاز خواهد شد.

سمیرا افتخاری