سرویس موسیقی هنرآنلاین: چنان استادانه و عاشقانه زخمه بر سیم میزنند که گویی این زخمه بر دل وارد میشود. ارتعاشی که از زخمه آنان بر سیم ساز وارد میشود، روح انسان را نیز به ارتعاش در میآورد. این استادان چیره دست عالم موسیقی مقامی، هرگز رنگ دانشگاه ندیده و پایشان به آموزشگاهی باز نشده تا نواختن و خواندن بیاموزند. آنان تکنیکهای این هنر اصیل و ریشهدار را سینه به سینه از بزرگان خود به ارث بردهاند. نواختن و خواندن شغل آنان نیست، بلکه عشق و میراث گرانبهایشان است، میراثی که تا پای جان پای آن ایستادهاند. دستهای پینهبستهشان راوی حکایت دلنشینی میشود که از نای سازشان بر میآید.
هنرمندان عرصه موسیقی مقامی، هرگز برای شهرت و ثروت ساز به دست نگرفته و حنجره را به ارتعاش در نیاوردهاند. آنان وارث و راوی سرگذشت یک قوم و فرهنگ اصیلشان هستند. وقتی ساز در دست گرفته و با زیبایی و توانایی اجرا میکنند، همگان میپندارند این هنرمندان سالها در کلاسهای مختلف موسیقی شرکت کرده، آموزش دیده و شغلشان تنها خواندن و زخمه زدن است، اما این گونه نیست، هر کدام از این استادان شغلی دیگر دارند، کاری سخت و غیرقابل تحمل برای بسیاری از مردم. چه کسی باور میکند این استادان، ماهیگیر، زارع و حتی کارگر روز مزد شهرداری باشند، کارگرانی سخت کوش که گاهی تا آخرین رمق کار میکنند، اما وقتی ساز در دست میگیرند، هم آرامش میگیرند و هم آرامش میدهند.
موسیقی کشور و مردم به موسیقی مقامی احتیاج دارند، زیرا فرهنگی به جا مانده از نسلهای پیشین این سرزمین بزرگ است. بیشتر استادان موسیقی مقامی در بدترین شرایط این نوع از موسیقی را تاکنون حفظ کردهاند. متاسفانه چند نفر از استادان مسلم این عرصه جان به جان آفرین تسلیم کرده و دیگر جایگزینی ندارند، زیرا نسل جدید راه آنان را ادامه نداده و به بیراهه رفتهاند. سرمایه موسیقی مقامی دارد ذره ذره از کف میرود و به جز تنی چند که آستین بالا زدهاند برای نجات این هنر، بقیه تنها نظارهگر این نابودی هستند. اکثر این استادان هنرمند و غریب، هرگز از نداری و بیماری ننالیدهاند، نگرانی آنان از بین رفتن موسیقی مقامی منطقهای است که در آن بالیدهاند. با امکانات امروزی و تکنولوژیهای جدید میشود این موسیقی اصیل را حداقل در آرشیوها نگه داشت تا آیندگان به آن گوش داده و یاد بگیرند.
جشنواره موسیقی نواحی "آینهدار"، با همه نداریها برگزار شد، اما برخی از استادان نتوانستند برای اجرای کنسرت بیایند، زیرا شغل آنان اجازه این کار را به آنان نمیداد. این هنرمندان ترس آن را داشتند که با حضور در جشنواره کار خود را از دست بدهند. این بسیار اسفناک و تاثر برانگیز است! هیچ کجای دنیا با هنرمندانشان این گونه برخورد نمیکنند. استادان هنرمند و غریب عرصه موسیقی مقامی، غم نان دارند، آن هم غمی بیپایان. شکایتی هم ندارند، زیرا این گونه زندگی را پذیرفتهاند، اما شایسته نیست آنان را در زمان بیماری و نداری تنها گذاشت. اگر به آنان رسیدگی نشود و دردی از دردهایشان کاهش نیابد، نسل جدید هرگز از گذشتگان پیروی نخواهند کرد که متاسفانه این اتفاق افتاده است. نسل جدید حاضر نیست راه پدران خود را ادامه دهد، برای خود هم دلیل دارد، آنان میگویند: پدران ما این همه برای فرهنگ کشور و موسیقی اصیل مقامی زحمت کشیده و از جان مایه گذاشتند، مسوولان چه گلی به سر آنان زدند که به سرما بزنند؟! برای همین عطای این کار را به لقایش بخشیدند. بخش بزرگی از موسیقی مقامی ما به همین دلیل از بین رفته است، زیرا ادامه دهندهای وجود نداشته و احتمالا دیگر نخواهد داشت.
دیگر کسی حاضر نیست از بام تا شام کار پر مشقت انجام دهد، بعد بیاید ساز در دست بگیرد! این واقعیتی است که اتفاق افتاده و خواهد افتاد. اگر مسوولان و هنرمندان دیر بجنبند، دیگر اثری از موسیقی اصیل مقامی باقی نخواهد ماند، تلاش چند نفر محدود هم برای نجات آن کارساز نخواهد بود. چه بخواهیم، چه نخواهیم نسل عاشق در حال از بین رفتن است. این نسل اهل سخت به خود گرفتن نیست، بنابراین باید راهکارهایی اندیشید، راه را برای نسل جدید آسان کرده و عشق به اصالت را در آنان بیدار کنیم تا راه پدران خود را ادامه دهند، اگر چنین نکنیم، با مرگ استادان باقی مانده موسیقی مقامی، دیگر نه از "تاک" نشان خواهد ماند و نه از "تاک نشان". سیدرضا اورنگ