سرویس تجسمی هنرآنلاین: مراسم "تولد ماه" ویژه تولد 74 سالگی کامبیز درمبخش کاریکاتور پیشکسوت، با حضور جمعی از هنرمندان، علاقه‏مندان به هنر و اعضای خانواده این هنرمند در موزه امام علی(ع) برگزار شد.

کامبیز درمبخش پیشکسوت هنر کاریکاتور ایران، دراین مراسم پشت تریبون رفت و گفت: از همه دوستان و هنرمندانی که اینجا حضور دارند متشکرم. بسیاری از دوستان من که اینجا حضور ندارد امشب در حراج تهران هستند و به اقتصاد هنر مشغولند، امیدوارم از این اقتصاد چیزی به همه هنرمندان برسد چون سر خیلی‌ها از این اقتصاد درخشان بی‎کلاه مانده است، از جمله خود من که حدود 60 سال است در زمینه کاریکاتور کار می‎کنم. 60 سال کوشش و تلاش و زحمت که که شاید از آن تنها چند سال اخیر کمی راحتی داشته است و باقی آن تنها زحمت بوده است. متاسفانه هنرمندان زمانی به جایی می‏‌رسند که از کار افتاده‎اند و یا قلب‎شان دیگر کار نمی‌‏کند یا توانایی دارند از تلاشی که در عمرشان کرده‌اند استفاده کنند.

وی ادامه داد: نمی‎خواهم درباره مشکلات صحبت کنم، از همسرم، پسرم و دخترم تشکر می‏‎کنم که سال‎های سخت را با من تحمل کردند. به علاوه تشکر ویژه‏‌ای دارم از آقای صلاحی و مدیران سازمان فرهنگی هنری شهرداری، من بارها دیده‎ام که این گروه، به هنرمندان لطف داشته است هرچند این موضوع در مسئولان کمتر دیده می‏‌شود. این تولدها که هر ماه برگزار می‎‏شود کار مهمی است که در سال‎های اخیر دیده‎ایم که مدام برای هنرمندان بزرگداشت برگزار می‏‌شود.

از یاد کلانتری تا جمله معروف مادرانه

این هنرمند با اشاره به درگذشت پرویز کلانتری اظهار کرد: هفته گذشته پرویز کلانتری هنرمند بزرگ کشورمان را از دست دادیم. کلانتری تکه‌ای از پازل هنر معاصر ایران بود، او انسان نازنین و هنرمند بزرگی بود که می‏‌خواهم یادی از ایشان کنم.

درمبخش همچنین با بیان اینکه هیچ‌کس به اندازه خود آدم نمی‏‌تواند درباره‎اش صحبت کند، گفت: من از کودکی همیشه مشغول نقاشی بودم و همه ملحفه‏‌ها و بالش‎ها را خط‎خطی می‏‌کردم، الان یک ماه است چشمم را به علت آب‏‌مروارید عمل کرده‎ام، به خاطر دارم که مادرم همیشه می‌گفت: "ننه تو سوزن به چشم خودت می‏زنی"، آن زمان معنای این سوزن زدن را نمی‏‌فهمیدم اما الان متوجه شده‎ام که چه اتفاقی افتاده است.

او ادامه داد: 14 سالم که بود، به ملاقات دکتر بهزادی سردبیر مجله "سفیدسیاه" رفتم، به دلیل کم سن و سالی مرا به دفتر مجله راه نمی‏‌دادند اما آقای دکتر مرا داخل برد و از آن پس با این مجله همکاری داشتم، آن زمان حساب‏داری و این چیزها وجود داشت و من آقای دکتر بهزادی هر روز از جیبش دستمزد مرا بیرون می‏‌آورد و به من می‏‌داد و من پس از آن به مدرسه می‏‌رفتم. آن زمانه راپید و خودنویس و اینها وجود نداشت، مرکب‏‌هایی بود که با آب مخلوط می‏‌شد و با آنها کار می‌‏کردیم، ساعت 6 صبح طرح‏‌ها را می‌کشیدم و اول به مجله می‏‌رفتم و کارها تحویل می‏‌دادم. این‎ آثار به سختی خشک می‏‌شد و ما به سختی کار می‏‌کردیم. هیچ کس به کسی کمک نمی‌کرد و ساده‏‌ترین تکنیک‌‏های کار را از ما پنهان می‏‌کردند. این‎ها را گفتم که جوان‏‌ها بدانند امروز کار آنها بسیار راحت‏‌تر است و به جای کارهای دیگر می‎توانند کار و مطالعه کنند.

درمبخش درباره جشن تولد و بیشتر شدن سن و سالش هم گفت: اصلا بابت این موضوع ناراحت نیستم، کسی که در من حضور دارد و کار می‏‌کند جوان هجده ساله‎ای است. بعضی وقت‏‌ها پیرمردهای درب و داغانی سراغ من می‏‌آیند و به من اظهار لطف دارند درحالی که وقتی که آنها به دنیا آمده‎اند من هنوز نبودم، خوشحالم که از همه نسل‏‌ها مخاطبانی دارم و کارهایم مورد پسند همه مردم هستند.

راه‌های بی‌شمار کامبیز درم‌بخش

بهرام کلهرنیا گرافیست پیشکسوت ایرانی نیز در این مراسم پشت تریبون حاضر شد و درباره کامبیز درمبخش اظهار کرد: وقتی از راه می‎گویید، راه‎ها هزاران است اگر قلم به دست جناب درمبخش باشد. طبق یک سنت تاریخی ایرانی وقتی که فردی به دنیا می‏‌آمد درختی می‏‌کاشتند، سروی، گردویی، چناری... درخت سال‎داری می‎کاشتند که بماند. به نشان برای آیندگان و از راه رویش و سبزی و بلندبالایی این درخت تفالی می‎زدند که این فرزند چگونه آینده‏‌ای باید داشته باشد. درخت‎ها می‎مانند، سروهای سبز و گردوهای عجیبی در ایران باقی مانده است که کسی دیگر نمی‎داند که صاحب آنها چه کسی است. افراد با کار و نام و آوازه و موجودیت‎شان درخت دیگری می‏‌کارند، گاهی این درخت‏‌ها کوچک می‏‌مانند، گاهی اصلا باقی نمی‏‌مانند، درخت کار و تلاش استاد درمبخش درختی است که بی‎تردید قرن‏‌ها باقی خواهد ماند.

وی همچنین گفت: حدود سال 1350 برای نخستین بار در کافه‌‏ای در خیابان انقلاب همراه استاد شیردل، شانش دیدار استاد درمبخش را داشتم، هرچند شاید ایشان به خاطر نداشته باشند، من آن زمان جوان دانشجویی بودم که آرزوی دیدار ایشان در من وجود داشت. وقتی دیدم جناب درمبخش آنجا نشسته‌اند و روزنامه می‎خوانند شادی عظیمی را حس کردم، یادم هست آن روز وقتی از آن جمع جدا شدم، یاد ایشان را با خودم بردم و همان روز فکر کردم که او با دیگران چه تفاوتی دارد؟ به این فکر کردم که اگر پیش از دیدار ایشان چشم می‎بستم و تلاش می‏‌کردم مجسم کنم که درمبخش بودن چه معنایی دارد؛ به چه نتایجی می‏‌رسیدم؟ بی اختیار کلمه هزاران چهره به ذهنم رسید.

این مدرس هنر ادامه داد: نخستین نمایشگاهی که از درمبخش دیدم کارهایی بود که او با قلم‏‌گیری سحرآمیز و جادویی خود نقش‎هایی از هنر مینیاتور ایران را وام گرفته و در قالب طنزی بسیار دقیق و جذاب و تلخ طرح شده بودند. این آثار رنج روح زخم‏ خورده هنرمند را در مقابل پلیدی‌های روزگار به تصویر کشیده بودند و من آن روز وقتی از نمایشگاه بیرون آمدم احساس کردم که نه گرمای هوا و نه تغییر جهان، هیچ نمی‌‏تواند مانند آثار درمبخش در من چنین اثری به بار بیاورد. به همین دلیل باز به گالری برگشتم، تصور اینکه کسی بتواند نقاشی ایران را این چنین شاداب و شادمانه بازسازی کند و آرایه جدید بیانی به آن اضافه کند مرا تکان داده بود. هنرمند امروز آیا نباید به سامان‏‌های فرهنگی و تاریخی خود نگاه کند؟ درمبخش این کار را عالی و آرمانی انجام داده است. خطی در کارش وجود دارد که سیاق تخصصی ایشان در ترسیم است. شاید او در چند دقیقه طرحی را به پایان برساند اما سرعت موضوع نیست، آن "زمانِ اندیشه‌ای" مسئله اصلی است، اندیشه‌‏ای که گویا هزاران سال زندگی کرده و هزاران سال معنا یافته است. شما آثار تراش‎خورده چون جواهر درمبخش را به موضوعات و معانی پیوند بزنید به جریان فلسفی اندیشه‎ای که زیر جلد کارها حضور دارد و آنها را گره بزنید به جریانات اجتماعی؛ به نظر من تحولات روزگار ما را از طریق کارهای درمبخش می‌‏توان خواند.

کلهرنیا درباره آثار درمبخش افزود: کلمه طنز برای کارهای او کافی نیست، پس "گنج" ایشان در ترسیم به روایت شگفت‏‎انگیزی تاریخ‎نگار حوادث و موجودیت انسان ایرانی است و روزگار کنونی را در خودش انباشته کرده است. این، مطلقا چیز کمی نیست. ما کاریکاتور را لحظه‎ای می‎بینیم و بعد می‌‏رویم؛ چه در ذهن ما باقی می‏‌ماند؟ واقعا چه چیز برای ما باقی می‎ماند؟ امروز وقتی به گالری‎ها می‌‏رویم و نمایشگاه‎های گوناگون را می‌‏بینیم، در نهایت چه در حافظه و خاطره ما باقی مانده است؟ کار او گنجی از ادبیات استثنایی ما را در خودش دارد. او به صد روایت برای ما حافظه می‌‏سازد. امروز تنها روز تولد نیست، روز یادآوری است. ما در کنار درمبخش می‏‌ایستیم، با او عکس می‏‌گیریم، خوشی می‏‌کنیم و به گنج حضور او و به فرهنگ ایرانی که جناب درمبخش زاویه‌‏ا‌ی سترگ از آن را توسعه و شکل داده است، احترام می‎گذاریم.

حضور درمبخش و فرصتی بزرگ برای هنر ایران

همچنین محمود صلاحی رئیس سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران درباره کامبیز درمبخش گفت: خیلی خوشحالم که باز هم یک تولد ماه داریم و هنرمندی که اگر چند جلسه بزرگ‌‏تر از این هم برای او برگزار کنیم، گوشه کوچکی از بیش از 50 سال هنرمندی او در زمینه کاریکاتور جبران خواهد شد.

وی ادامه داد: منظور ما از برگزاری این جشن تولدها این است که دوستان و خانواده هنرمند را دور هم جمع کرده و همدیگر را ببینیم. این به معنای دیدن یک سال بزرگتر شدن هنرمند نیست بلکه می‏‌خواهیم یک سال هنرمندی بیشتر او را به دیگران یادآوری کنیم. کاش می‏‌شد نمایشگاهی هم از آثار آقای درمبخش در کنار این برنامه برگزار می‎کردیم و آن وقت شما باید چند ساعت زمان می‏‌گذاشتید تا بتوانید این نمایشگاه را که بسیار بزرگ خواهد بود، ببینید. حضور او برای هنر و کشور، فرصت بزرگی است. کسی که ده‎ها جایزه بین‌‏المللی توسط شورای ارزشیابی هنرمند، مدال درجه یک هنری معادل دکتر و آثار بسیار و شاگردان بسیار را در کارنامه خود دارد.

کامبیز کافه نشین ما...

علی فرامرزی نیز در این مراسم در سخنان کوتاهی گفت: من تنها به گفتن خاطره‏ای بسنده می‌‏کنم، سال‎های 55 و 56 این فرصت را داشتیم که در هفته چندین روز با استاد درمبخش در هتلی که در چهار راه ولیعصر، ناهار می‏‌خوردیم. من می‎توانم او را کامبیز کافه نشین بنامم، چون بعد ازاینکه ناهار می‏‌خوردیم تازه او به کافه دیگری می‌‏رفت و آنجا می‌نشست و هنوز هم این عادت را دارد. با این حال او پرکارترین هنرمندی است که من تاکنون دیده‏‌ام.

وی ادامه داد: راز این پرکاری در این است که همین‌طور که ما صحبت می‏‌کردیم، او کار می‏‌کرد. ورق‎های کاهی پرتعدادی به همراه داشت و بدون وقفه، با خودنویس روی آنها کار می‎کرد. کاغذها تمام می‏‌شد و کامبیز به سراغ دسته‎های دستمال کاغذی روی میز کافه می‎رفت و آنها را نیز تمام می‏‌کرد و کافه‏‎چی که دیگر او را می‏‌شناخت دسته دیگری دستمال روی میز می‎گذاشت و سرنوشت آن دسته دیگر هم همین بود. او این طرح‎ها را در کیفش می‌‏گذاشت و وقتی از او می‎پرسیدیم با این‎ها چه می‏‌کند جواب می‎داد شب در خانه از میان آنا طرح‎های دلخواهش را انتخاب می‌‏کند و همین طرح‎ها آثارش را شکل می‎دهد.

درمبخش و سادگی آثار

جواد بختیاری رئیس انجمن خوشنویسان ایران نیز در این مراسم درباره کامبیز درمبخش گفت: وقتی در نوجوانی کارهای کامبیز درمبخش را دیدم فکر می‌‏کردم که خود کاریکاتوریست هم باید شبیه کارهایش باشد یا به بیان دیگر کارهایش بازتاب شخصیت خودش هستند. وقتی در موزه هنرهای معاصر برای اولین بار او را دیدم متوجه شدم که درست برعکس است و او برعکس طرح‎هایش که سرهای کوچک و بدن‏‌های بزرگی دارند سر بزرگی دارد و لاغراندام است و این دیدار تمام جلوه‎های ذهنی مرا تغییر داد.

وی ادامه داد: در حد فردی که به مسائل هنری علاقه‏‌مند است، وقتی در کارهای استاد درمبخش تامل می‏‌کنم نوعی طنز عمیق و درونمایگی در کارهای او هست که نگاه فلسفی ایشان را به ما نشان می‏‌دهد. هر آدمی یا جامعه‏‌ای طنزی درون خود دارد که در جامعه ما هوشمندی به نام کامبیز درمبخش این طنز را به تصویر می‌‏کشد. آن درونمایه طنزی که در رفتار آدم‌‏ها هست بدون آنکه بزرگنمایی شود یا پرطمطراق ارائه شود، در کارهای او ارائه و با سادگی تمام نقاشی شده است. شاید دلیل موفقیت کارهای او نیز همین باشد که بسیار ساده و سریع کاریکاتورهایش را می‎کشد.

گزارش تصویری مرتبط