سرویس تجسمی هنرآنلاین: مراسم "تولد ماه" ویژه تولد 74 سالگی کامبیز درمبخش کاریکاتور پیشکسوت، با حضور جمعی از هنرمندان، علاقهمندان به هنر و اعضای خانواده این هنرمند در موزه امام علی(ع) برگزار شد.
کامبیز درمبخش پیشکسوت هنر کاریکاتور ایران، دراین مراسم پشت تریبون رفت و گفت: از همه دوستان و هنرمندانی که اینجا حضور دارند متشکرم. بسیاری از دوستان من که اینجا حضور ندارد امشب در حراج تهران هستند و به اقتصاد هنر مشغولند، امیدوارم از این اقتصاد چیزی به همه هنرمندان برسد چون سر خیلیها از این اقتصاد درخشان بیکلاه مانده است، از جمله خود من که حدود 60 سال است در زمینه کاریکاتور کار میکنم. 60 سال کوشش و تلاش و زحمت که که شاید از آن تنها چند سال اخیر کمی راحتی داشته است و باقی آن تنها زحمت بوده است. متاسفانه هنرمندان زمانی به جایی میرسند که از کار افتادهاند و یا قلبشان دیگر کار نمیکند یا توانایی دارند از تلاشی که در عمرشان کردهاند استفاده کنند.
وی ادامه داد: نمیخواهم درباره مشکلات صحبت کنم، از همسرم، پسرم و دخترم تشکر میکنم که سالهای سخت را با من تحمل کردند. به علاوه تشکر ویژهای دارم از آقای صلاحی و مدیران سازمان فرهنگی هنری شهرداری، من بارها دیدهام که این گروه، به هنرمندان لطف داشته است هرچند این موضوع در مسئولان کمتر دیده میشود. این تولدها که هر ماه برگزار میشود کار مهمی است که در سالهای اخیر دیدهایم که مدام برای هنرمندان بزرگداشت برگزار میشود.
از یاد کلانتری تا جمله معروف مادرانه
این هنرمند با اشاره به درگذشت پرویز کلانتری اظهار کرد: هفته گذشته پرویز کلانتری هنرمند بزرگ کشورمان را از دست دادیم. کلانتری تکهای از پازل هنر معاصر ایران بود، او انسان نازنین و هنرمند بزرگی بود که میخواهم یادی از ایشان کنم.
درمبخش همچنین با بیان اینکه هیچکس به اندازه خود آدم نمیتواند دربارهاش صحبت کند، گفت: من از کودکی همیشه مشغول نقاشی بودم و همه ملحفهها و بالشها را خطخطی میکردم، الان یک ماه است چشمم را به علت آبمروارید عمل کردهام، به خاطر دارم که مادرم همیشه میگفت: "ننه تو سوزن به چشم خودت میزنی"، آن زمان معنای این سوزن زدن را نمیفهمیدم اما الان متوجه شدهام که چه اتفاقی افتاده است.
او ادامه داد: 14 سالم که بود، به ملاقات دکتر بهزادی سردبیر مجله "سفیدسیاه" رفتم، به دلیل کم سن و سالی مرا به دفتر مجله راه نمیدادند اما آقای دکتر مرا داخل برد و از آن پس با این مجله همکاری داشتم، آن زمان حسابداری و این چیزها وجود داشت و من آقای دکتر بهزادی هر روز از جیبش دستمزد مرا بیرون میآورد و به من میداد و من پس از آن به مدرسه میرفتم. آن زمانه راپید و خودنویس و اینها وجود نداشت، مرکبهایی بود که با آب مخلوط میشد و با آنها کار میکردیم، ساعت 6 صبح طرحها را میکشیدم و اول به مجله میرفتم و کارها تحویل میدادم. این آثار به سختی خشک میشد و ما به سختی کار میکردیم. هیچ کس به کسی کمک نمیکرد و سادهترین تکنیکهای کار را از ما پنهان میکردند. اینها را گفتم که جوانها بدانند امروز کار آنها بسیار راحتتر است و به جای کارهای دیگر میتوانند کار و مطالعه کنند.
درمبخش درباره جشن تولد و بیشتر شدن سن و سالش هم گفت: اصلا بابت این موضوع ناراحت نیستم، کسی که در من حضور دارد و کار میکند جوان هجده سالهای است. بعضی وقتها پیرمردهای درب و داغانی سراغ من میآیند و به من اظهار لطف دارند درحالی که وقتی که آنها به دنیا آمدهاند من هنوز نبودم، خوشحالم که از همه نسلها مخاطبانی دارم و کارهایم مورد پسند همه مردم هستند.
راههای بیشمار کامبیز درمبخش
بهرام کلهرنیا گرافیست پیشکسوت ایرانی نیز در این مراسم پشت تریبون حاضر شد و درباره کامبیز درمبخش اظهار کرد: وقتی از راه میگویید، راهها هزاران است اگر قلم به دست جناب درمبخش باشد. طبق یک سنت تاریخی ایرانی وقتی که فردی به دنیا میآمد درختی میکاشتند، سروی، گردویی، چناری... درخت سالداری میکاشتند که بماند. به نشان برای آیندگان و از راه رویش و سبزی و بلندبالایی این درخت تفالی میزدند که این فرزند چگونه آیندهای باید داشته باشد. درختها میمانند، سروهای سبز و گردوهای عجیبی در ایران باقی مانده است که کسی دیگر نمیداند که صاحب آنها چه کسی است. افراد با کار و نام و آوازه و موجودیتشان درخت دیگری میکارند، گاهی این درختها کوچک میمانند، گاهی اصلا باقی نمیمانند، درخت کار و تلاش استاد درمبخش درختی است که بیتردید قرنها باقی خواهد ماند.
وی همچنین گفت: حدود سال 1350 برای نخستین بار در کافهای در خیابان انقلاب همراه استاد شیردل، شانش دیدار استاد درمبخش را داشتم، هرچند شاید ایشان به خاطر نداشته باشند، من آن زمان جوان دانشجویی بودم که آرزوی دیدار ایشان در من وجود داشت. وقتی دیدم جناب درمبخش آنجا نشستهاند و روزنامه میخوانند شادی عظیمی را حس کردم، یادم هست آن روز وقتی از آن جمع جدا شدم، یاد ایشان را با خودم بردم و همان روز فکر کردم که او با دیگران چه تفاوتی دارد؟ به این فکر کردم که اگر پیش از دیدار ایشان چشم میبستم و تلاش میکردم مجسم کنم که درمبخش بودن چه معنایی دارد؛ به چه نتایجی میرسیدم؟ بی اختیار کلمه هزاران چهره به ذهنم رسید.
این مدرس هنر ادامه داد: نخستین نمایشگاهی که از درمبخش دیدم کارهایی بود که او با قلمگیری سحرآمیز و جادویی خود نقشهایی از هنر مینیاتور ایران را وام گرفته و در قالب طنزی بسیار دقیق و جذاب و تلخ طرح شده بودند. این آثار رنج روح زخم خورده هنرمند را در مقابل پلیدیهای روزگار به تصویر کشیده بودند و من آن روز وقتی از نمایشگاه بیرون آمدم احساس کردم که نه گرمای هوا و نه تغییر جهان، هیچ نمیتواند مانند آثار درمبخش در من چنین اثری به بار بیاورد. به همین دلیل باز به گالری برگشتم، تصور اینکه کسی بتواند نقاشی ایران را این چنین شاداب و شادمانه بازسازی کند و آرایه جدید بیانی به آن اضافه کند مرا تکان داده بود. هنرمند امروز آیا نباید به سامانهای فرهنگی و تاریخی خود نگاه کند؟ درمبخش این کار را عالی و آرمانی انجام داده است. خطی در کارش وجود دارد که سیاق تخصصی ایشان در ترسیم است. شاید او در چند دقیقه طرحی را به پایان برساند اما سرعت موضوع نیست، آن "زمانِ اندیشهای" مسئله اصلی است، اندیشهای که گویا هزاران سال زندگی کرده و هزاران سال معنا یافته است. شما آثار تراشخورده چون جواهر درمبخش را به موضوعات و معانی پیوند بزنید به
جریان فلسفی اندیشهای که زیر جلد کارها حضور دارد و آنها را گره بزنید به جریانات اجتماعی؛ به نظر من تحولات روزگار ما را از طریق کارهای درمبخش میتوان خواند.
حضور درمبخش و فرصتی بزرگ برای هنر ایران
همچنین محمود صلاحی رئیس سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران درباره کامبیز درمبخش گفت: خیلی خوشحالم که باز هم یک تولد ماه داریم و هنرمندی که اگر چند جلسه بزرگتر از این هم برای او برگزار کنیم، گوشه کوچکی از بیش از 50 سال هنرمندی او در زمینه کاریکاتور جبران خواهد شد.
وی ادامه داد: منظور ما از برگزاری این جشن تولدها این است که دوستان و خانواده هنرمند را دور هم جمع کرده و همدیگر را ببینیم. این به معنای دیدن یک سال بزرگتر شدن هنرمند نیست بلکه میخواهیم یک سال هنرمندی بیشتر او را به دیگران یادآوری کنیم. کاش میشد نمایشگاهی هم از آثار آقای درمبخش در کنار این برنامه برگزار میکردیم و آن وقت شما باید چند ساعت زمان میگذاشتید تا بتوانید این نمایشگاه را که بسیار بزرگ خواهد بود، ببینید. حضور او برای هنر و کشور، فرصت بزرگی است. کسی که دهها جایزه بینالمللی توسط شورای ارزشیابی هنرمند، مدال درجه یک هنری معادل دکتر و آثار بسیار و شاگردان بسیار را در کارنامه خود دارد.
کامبیز کافه نشین ما...
علی فرامرزی نیز در این مراسم در سخنان کوتاهی گفت: من تنها به گفتن خاطرهای بسنده میکنم، سالهای 55 و 56 این فرصت را داشتیم که در هفته چندین روز با استاد درمبخش در هتلی که در چهار راه ولیعصر، ناهار میخوردیم. من میتوانم او را کامبیز کافه نشین بنامم، چون بعد ازاینکه ناهار میخوردیم تازه او به کافه دیگری میرفت و آنجا مینشست و هنوز هم این عادت را دارد. با این حال او پرکارترین هنرمندی است که من تاکنون دیدهام.
وی ادامه داد: راز این پرکاری در این است که همینطور که ما صحبت میکردیم، او کار میکرد. ورقهای کاهی پرتعدادی به همراه داشت و بدون وقفه، با خودنویس روی آنها کار میکرد. کاغذها تمام میشد و کامبیز به سراغ دستههای دستمال کاغذی روی میز کافه میرفت و آنها را نیز تمام میکرد و کافهچی که دیگر او را میشناخت دسته دیگری دستمال روی میز میگذاشت و سرنوشت آن دسته دیگر هم همین بود. او این طرحها را در کیفش میگذاشت و وقتی از او میپرسیدیم با اینها چه میکند جواب میداد شب در خانه از میان آنا طرحهای دلخواهش را انتخاب میکند و همین طرحها آثارش را شکل میدهد.
درمبخش و سادگی آثار
جواد بختیاری رئیس انجمن خوشنویسان ایران نیز در این مراسم درباره کامبیز درمبخش گفت: وقتی در نوجوانی کارهای کامبیز درمبخش را دیدم فکر میکردم که خود کاریکاتوریست هم باید شبیه کارهایش باشد یا به بیان دیگر کارهایش بازتاب شخصیت خودش هستند. وقتی در موزه هنرهای معاصر برای اولین بار او را دیدم متوجه شدم که درست برعکس است و او برعکس طرحهایش که سرهای کوچک و بدنهای بزرگی دارند سر بزرگی دارد و لاغراندام است و این دیدار تمام جلوههای ذهنی مرا تغییر داد.
وی ادامه داد: در حد فردی که به مسائل هنری علاقهمند است، وقتی در کارهای استاد درمبخش تامل میکنم نوعی طنز عمیق و درونمایگی در کارهای او هست که نگاه فلسفی ایشان را به ما نشان میدهد. هر آدمی یا جامعهای طنزی درون خود دارد که در جامعه ما هوشمندی به نام کامبیز درمبخش این طنز را به تصویر میکشد. آن درونمایه طنزی که در رفتار آدمها هست بدون آنکه بزرگنمایی شود یا پرطمطراق ارائه شود، در کارهای او ارائه و با سادگی تمام نقاشی شده است. شاید دلیل موفقیت کارهای او نیز همین باشد که بسیار ساده و سریع کاریکاتورهایش را میکشد.
گزارش تصویری مرتبط