سرویس تجسمی هنرآنلاین: به‌نوشته پایگاه موزه گوگنهایم، این نخستین نمایشگاه جامع و فراگیر آثار فرمانفرمائیان است که در ۹۰ سالگی این هنرمند کهنه‌کار در معرض دید اهل هنر قرار می‌گیرد. این نمایشگاه میزبان طراحی‌ها، مجسمه‌ها، کارهای حجم، آینه‌های معروف فرمانفرمائیان و برگزیده آثار ۴۰ سالهٔ اخیر فعالیت این هنرمند خواهد بود. نکته اینکه شماری از این آثار پیش‌تر در جایی دیده نشده و برای نخستین بار در گوگنهایم به نمایش در می‌آیند. عنوان نمایشگاه "منیر شاهرودی فرمانفرمائیان: بی‌کران امکان. طراحی و آینه‌کاری‌ها ۱۹۷۴-۲۰۱۴" بوده و گویا بیشتر آثار هم از مجموعه شخصی خود هنرمند انتخاب شده‌اند.

در ادامه پایگاه گوگنهایم به نکاتی در این آثار پرداخته که برای مخاطب غربی بیش از دیگر عناصر کار‌ها جذاب‌اند: وابستگی تام و تمام این آثار به سنت‌های رایج در هنرهای ترئینی و معماری ایرانی، حضور پررنگ نقوش هندسی ایرانی و اسلامی و درونمایه عرفانی آن‌ها که باعث شده کارهای فرمانفرمائیان از قید زمان و مکان آزاد باشند. دقیقا همین ویژگی‌ها باعث شده تا موزه‌ای در حد و اعتبار گوگنهایم، زمانی در حد ۴ ماه را برای نمایش آثار فرمانفرمائیان اختصاص دهد و به‌پیروی از سنت همیشگی خود در حمایت از آثار هنری بی‌مرز و انتزاعی، این هنرمند را بزرگ بدارد.

البته گام اولیه آغاز راه نمایشگاه "بی‌کران امکان..." از مدت‌ها پیش در ابوظبی و در دفتر موزه گوگنهایم در این شهر، به‌همت کارول ویل برداشته شد که در ادامه، این کار به‌دست سوزان کا‌تر رسید و با نمایشگاه‌گردانی او "بی‌کران امکان..." در ابتدای راهش سر از "موزه هنرهای معاصر سررالوز" پرتغال درآورد. این مجموعه سراسر پاییز سال ۲۰۱۴ را در "موزه هنرهای معاصر سررالوز" پورتو سپری کرد و سپس در ادامه به نیویورک رسید. برنامه نمایش این مجموعه از روز جمعه ۲۲ اسفند سال جاری در موزه گوگنهایم نیویورک آغاز شده و تا ۱۳ خردادماه سال آینده در این مکان ادامه خواهد داشت.

در میان آثار این نمایشگاه شماری از نخستین نقوش برجسته کار دست این هنرمند بر روی گچ، چوب و آینه نیز قرار داشته و درکنار این‌ها، آینه‌کاری‌های بزرگ و کارهای روی کاغذ و بوم حاصل بیش از نیم قرن فعالیت هنری او نیز به نیویورک رفته‌اند. به این مجموعه پرشمار می‌توان دو لنگه در شیشه‌ای بزرگی که فرمانفرمائیان در دهه ۸۰ برای خانه‌ای در نیویورک ساخته و تعدادی از آثار قدیمی انتزاعی او را نیز اضافه کرد. البته تمامی این آثار درکنار یکدیگر قرار است روند شکل گیری ذهنیت و اندیشه تجسمی فرمانفرمائیان را نشان دهند و آنچنان که سوزان کار‌تر هم در کاتالوگ نمایشگاه نوشته: "با تماشای این کار‌ها می‌توانیم روح انتزاعی آثار هنری اسلامی و دگرگونی آن را در بدنه آثار یک هنرمند امروزی ببینیم."

منیر شاهرودی فرمانفرمائیان متولد ۱۳۰۲ در قزوین و هنرآموخته مدرسه هنرهای زیبای تهران است که از سال ۱۳۲۴ در نیویورک به‌سر برده و در آنجا پس از ورود به دانشگاه کورنل و مدرسه طراحی پارسونز کارش را به‌عنوان یک هنرمند آزاد آغاز می‌کند. او در ضمن طراحی و کار گرافیکی‌گاه به‌گاه با مجلات مطرحی چون ووگ، در طول سالیان دراز با هنرمندان نام‌آشنا و مطرحی چون می‌لتون اوری، ویلم دکونینگ، جوآن می‌چل، لوییز نولسون، بارنت نیومن و اندی وارهول همکاری و همراهی داشته و از این رهگذر توانسته بود به شهرتی دست یابد. حوالی سالهای ۱۳۳۶ به ایران باز می‌گردد و درپی شیفتگی به نقش‌ها و هنرهای بومی ایران، پابه راه سفری دراز به اکناف ایران می‌شود و از هر جا، رد و اثری می‌گیرد: از نقاشی قهوه‌خانه‌ای تا صنایع دستی ترکمن‌ها و آینه‌کاری مساجد و اماکن مذهبی که همگی بعد‌تر در کارش جلوه می‌کنند. سپس در بازگشت به خارج از کشور آغاز دوره رخوت بلند سی‌ساله‌یای برایش آغاز می‌شود که در این مدت هیچ نمایشگاهی هم برگزار نمی‌کند.

سرانجام، بازگشت دوباره او در سال ۱۳۸۳ به ایران و راه‌اندازی کارگاه قدیمی خودش سرآغازی برای کار دوباره فرمانفرمائیان، روی‌‌ همان مواد و مصالح و‌‌ همان درونمایه‌ها بوده و نتیجه این رستاخیز برگزاری بیش از ۱۰ نمایشگاه بین‌المللی در این مدت کوتاه است.

قرار است در حاشیه این نمایشگاه بلند و یک روز پیش از آیین گشایش آن، مستند "منیر" به کارگردانی بهمن کیارستمی در این محل به‌نمایش درآید. "منیر" محصول سال ۲۰۱۴ بوده و آن را لیلا فخر تهیه کرده است. پس از نمایش این مستند، فرمانفرمائیان در موزه حضور خواهد داشت تا به‌همراه فرانک استلا نقاش مشهور می‌نی‌مالیست آمریکایی و سوزان کا‌تر نمایشگاه گردان این مجموعه، به‌معرفی آثار و پرسش و پاسخ با علاقمندان بپردازند. یک هفته بعد در روز ۲۹ اسفند مستند "منیر" باز هم به‌نمایش در می‌آید و یک ماه پیش از برچیده‌شدن نمایشگاه هم سوزان ویل با برگزاری مروری بر این آثار، به معرفی و بررسی کار‌ها و هنر منیر شاهرودی فرمانفرمائیان خواهد پرداخت.

انتهای پیام/

علی مجتهدزاده